Վանգարի Մաատաի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վանգարի Մաատաի
Wangari Maathai, 2006 (cropped).jpg
Ծնվել էապրիլի 1, 1940(1940-04-01)[1]
ԾննդավայրTetu, Բրիտանական Քենիա, Բրիտանական կայսրություն
Մահացել էսեպտեմբերի 25, 2011(2011-09-25)[1] (71 տարեկանում)
Մահվան վայրՆայրոբի, Քենիա
ՔաղաքացիությունFlag of Kenya.svg Քենիա
ԱզգությունKikuyu
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
ԿրթությունBenedictine College, Պիտսբուրգի համալսարան և Նայրոբիի համալսարան
Գիտական աստիճանգիտությունների դոկտոր[2]
Մասնագիտությունկենսաբան, ուսուցչուհի, անասնաբույժ, քաղաքական գործիչ, բնապահպան և քաղաքական ակտիվիստ
ԱշխատավայրԵյլի համալսարան
Զբաղեցրած պաշտոններMember of the National Assembly և minister of environment of Kenya
Քաղաքական կուսակցությունMazingira Green Party of Kenya
Պարգևներ և
մրցանակներ
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ[3][4] Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Ջավահարլալ Ներույի պարգև[5] «Ճիշտ կենսակերպի» մրցանակ Պետրա Քելլի անվան մրցանակ Sophie Prize Goldman Environmental Prize Ինդիրա Գանդիի մրցանակ The Nichols-Chancellor's Medal NAACP Image Award – Chairman's Award World Citizenship Award և Elizabeth Blackwell Award
ԱնդամությունAlpha Kappa Alpha և Nobel Women's Initiative[6]
Wangari Maathai Վիքիպահեստում

Վանգարի Մաատաի, (անգլ.՝ Wangari Maathai, ապրիլի 1, 1940(1940-04-01)[1], Tetu, Բրիտանական Քենիա, Բրիտանական կայսրություն - սեպտեմբերի 25, 2011(2011-09-25)[1], Նայրոբի, Քենիա), քենիացի հասարակական գործիչ, 2004 թվականի Նոբելյան մրցանակի մրցանակակիր[7]։ Մաատաիի մրցանակի հանձնման ժամանակ Դանբոլտ Միեսը, ով այդ ժամանակ գլխավորում էր Նոբելյան կոմիտեն, հայտարարեց, որ նա եղել է «Քենիայի և Աֆրիկայի բնապահպանական ուղղվածությամբ սոցիալական, տնտեսական և մշակութային զարգացման առաջատարը»։

Նա ակտիվորեն պայքարել է Քենիայում ժողովրդավարության հաստատման համար՝ համատեղելով բնապահպանական ոլորտի աշխատանքը քաղաքականության հետ։

1977 թվականին Մաատաին եղել է«Կանաչ գոտի» հասարակական շարժման ձևավորման նախաձեռնողը և գլխավոր ոգեշնչողը։ Կազմակերպությունն զբաղվում է Աֆրիկայում ոչնչացված անտառների վերականգնմամբ։ Նրա գործունեության շնորհիվ հնարավոր եղավ կասեցնել աֆրիկյան անտառների անապատացումը։ «Կանաչ գոտի» շարժման մասնակիցներն իրենց գործունեության 25 տարիների ընթացքում աֆրիկյան աշխարհամասում տնկել են ավելի քան 30 միլիոն ծառ։

Երկար ժամանակ պայքարել է իշխող Քենիա֊աֆրիկական միության ընդդիմության միավորման համար․ դա նրան ի վերջո հաջողվեց 2002 թվականի ընտրությունների ժամանակ՝ ձախ կենտրոնական Ազգային բազմերանգ կոալիցիայի միջոցով։ Ընտրվել է խորհրդարանում։ 2003 թվականից 2005 թվականը ներառյալ եղել է Քենիայի շրջակա միջավայրի ր բնական ռեսուրսների նախարարի տեղակալը։ Հիմնել է կանաչների «Մազինգիրա կուսակցությունը»։

2009 թվականի դեկտեմբերի 14֊ին ՄԱԿ֊ի գլխավոր քարտուղար Պան Քի Մունը Վանգարի Մաատաիին նշանակեց ՄԱԿ―ի խաղաղության դեսպան։ Նրան վիճակված էր զբաղվելու կլիմայական փոփոխությունների հարցերով[8]։

Մահացել է ձվարանների քաղցկեղից։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]