Ստանիսլավ Նեյման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստանիսլավ Նեյման
Neumann Stanislav Kostka (1875-1947) cut.jpg
Ծնվել էհունիսի 5, 1875(1875-06-05)[1][2]
ԾննդավայրՊրահա, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[3]
Վախճանվել էհունիսի 28, 1947(1947-06-28)[3][2] (72 տարեկանում)
Վախճանի վայրՊրահա, Չեխոսլովակիա[3]
Գրական անունStanislav Kostka Neumann
Մասնագիտությունբանաստեղծ, էսպերանտիստ, թարգմանիչ, գրական քննադատ, լրագրող, գրող և քաղաքական գործիչ
Լեզուէսպերանտո և չեխերեն[2]
Ազգությունչեխ
ՔաղաքացիությունՉեխոսլովակիա
Ավստրո-Հունգարիա
ԿուսակցությունՉեխոսլովակիայի կոմունիստական կուսակցություն և Czech National Social Party?
Պարգևներժողովրդական արտիստ
ԱմուսինԿամիլա Նեյմանովա
ԶավակներՍտանիսլավ Նեյման և Կամիլա Զնաչկովսկա-Նեյմանովա
Stanislav Kostka Neumann Վիքիպահեստում

Ստանիսլավ Կոստկա Նեյման (անգլ.՝ Neumann, հունիսի 5, 1875(1875-06-05)[1][2], Պրահա, Ցիսլեյտանիա, Ավստրո-Հունգարիա[3] - հունիսի 28, 1947(1947-06-28)[3][2], Պրահա, Չեխոսլովակիա[3]), չեխ բանաստեղծ, Չեխոսլովակիայի ժողովրդական արվեստագետ (1945)։ Չեխոսլովակիայի կոմկուսի անդամ 1921 թվականից։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին բանաստեղծությունները գրել է բանտում, ուր նա ընկել էր 1893 թվականին որպես չեխ ուսանող և բանվոր երիտասարդության «Օմլադինա» կազմակերպության մասնակից։ 1890-ական թվականներին հարել է սիմվոլիզմին («Ես նոր կյանքի առաքյալն եմ», 1896 թ., ժողովածու)։ 1900 թվականի սկզբին Նեյմանը մերձեցել է բանվորական շարժման անարխիստակոմունիստական թևի հետ։ Բանաստեղծությունների ժողովածուներում փառաբանել է կռվի ելնող ժողովրդի զանգվածներին («Երազ հուսալքվածների ամբոխի մասին և այլ բանաստեղծություններ», 1903 թ.), արտացոլել ազգային-ազատագրական պայքարը («Չեխական երգեր», 1910 թ.)։ 1914 թվականին հրատարակել է «Անտառների, բլուրների և շրերի գիրք» բնանկարային ու փիլիսոփայական քնարերգության ժողովածուն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին դիմել է ուրբանիստական մոտիվների («Նոր երգեր», 1918 թ., ժողովածու)։ Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխության ազդեցությամբ անցել է մարքսիստական դիրքերը, մասնակցել է Չեխոսլովակիայի կոմկուսի ստեղծմանը։ Խմբագրական գործունեության, հրապարակախոսության ասպարեզում հանդես է եկել որպես պրոլետարական արվեստի տեսաբան ու կրքոտ պրոպագանդիստ։ «Կարմիր երգեր» (1923 թ.) ժողովածուն դարձել է սոցիալիստական ռեալիզմի առաջին ստեղծագործություններից մեկը չեխական պոեզիայում։ 1930-1940-ական թվականներին հակաֆաշիստական շարժման ակտիվ մասնակից Նեյմանին բնորոշ է բարձր քաղաքացիականությունը՝ «Սիրտ և ամպեր» (1935 թ.), «Երկրային հորիզոնների սոնատ» (1937 թ.), «Անհուն տարի» (1945 թ.), «Ժանտախտավոր տարիներ» (1946 թ.)։ Հրատարակվել են նաև Նեյմանի «Ոսկե ամպ» (1932 թ.) վեպը, հրապարակախոսական, ռեպորտաժային և մեմուարային գրքեր, գիտամասսայական մենագրություններ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 8, էջ 220 CC-BY-SA-icon-80x15.png