Կազիմիրա Պրունսկենե
Կազիմիրա Պրունսկենե լիտ.՝ Kazimira Danutė Prunskienė | |
---|---|
![]() | |
Ծնվել է | փետրվարի 26, 1943[1] (81 տարեկան) |
Ծննդավայր | Vasiuliškė, Švenčionys District Municipality, Լիտվա |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Կրոն | Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի |
Կրթություն | Վիլնյուսի համալսարան |
Գիտական աստիճան | տնտեսագիտության դոկտոր (1986) |
Մասնագիտություն | քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ և համալսարանի դասախոս |
Աշխատավայր | Vilnius Gediminas Technical University? և Վիլնյուսի համալսարան |
Զբաղեցրած պաշտոններ | Լիտվայի վարչապետ և Գյուղատնտեսության նախարար |
Կուսակցություն | Lithuanian People's Party? |
Պարգևներ և մրցանակներ | |
Ստորագրություն![]() | |
![]() |
Կազիմիրա Դանուտե Պրունսկիենե (լիտ.՝ Kazimira Danutė Prunskienė, փետրվարի 26, 1943[1], Vasiuliškė, Švenčionys District Municipality, Լիտվա), լիտվացի տնտեսագետ և քաղաքական գործիչ, Լիտվայի Հանրապետության առաջին վարչապետը Լիտվայի անկախության վերականգնման ակտի հռչակումից հետո (1990 թվականի մարտի 17-1991 թվականի հունվարի 10):
Վաղ տարիներ
Կազիմիրա Պրունսկիենեն ծնվել է Շվենչենի շրջանի Վասյուլիշկես գյուղում՝ Գերմանիայի կողմից Լիտվայի ԽՍՀ-ի օկուպացիայի ժամանակ: Նրա հայրը՝ Պրանաս Ստանկևիչուսը, աշխատում էր որպես անտառապահ և ուներ մի քանի հեկտար հողատարածք[2]։ Հայտնի է եղել որպես կենսուրախ երաժիշտ, որը գյուղական հարսանիքների ժամանակ նվագել է բազմաթիվ գործիքներ, այդ թվում՝ կիթառ, ֆիդլ, կոնցերտին և իր իսկ պատրաստած ֆլեյտան: Ստանկևիչուսը սպանվել է ՆԿՎԴ-ի աշխատակիցների կողմից Լաբանորաս անտառում, երբ Կազիմիրան ընդամենը մեկ տարեկան է եղել:
1949-1956 թվականներին սովորել է Կալտանենի յոթնամյա դպրոցում, 1956-1960 թվականներին` Վիլնյուսի միջնակարգ դպրոցում: 1960-1965 թվականներին սովորել է Վիլնյուսի համալսարանի արդյունաբերության տնտեսագիտության ֆակուլտետում:
Նույն ֆակուլտետում ասպիրանտուրան ավարտելուց հետո (1970-1971 թվականներ) Կազիմիրան Լատվիայի ԽՍՀ Գիտությունների ակադեմիայի Տնտեսագիտության ինստիտուտում պաշտպանել է իր դիսերտացիան քաղաքական տնտեսության վերաբերյալ, որտեղ գործում էր Բալթյան երկրների միակ գիտական խորհուրդն այս առարկայից և ստացել է տնտեսական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան (1971 թվական): Նրա գիտական ղեկավարն էր Ալգիրդաս Բրազաուսկասը[3]:
1965-1986 թվականներին աշխատել է Վիլնյուսի համալսարանի արդյունաբերական տնտեսագիտության ֆակուլտետում` որպես դասախոս, ավագ դասախոս[4], 1978 թվականից՝ դոցենտ: 1986 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն:
Խորհրդային կարիերա
1981-1986 թվականներին գիտական գործուղումներ է կատարել Հունգարիայի համալսարաններ, 1982-1983 թվականներին, 1986 թվականին և 1988 թվականին՝ ԳԴՀ համալսարաններ: 1986-1988 թվականներին եղել է Գյուղատնտեսության ինստիտուտի գիտական գծով փոխտնօրեն[5], 1988-1989 թվականներին՝ Կառավարիչների և ժողովրդական տնտեսության մասնագետների բարձրագույն պատրաստման ինստիտուտի ռեկտոր: 1988 թվականին դարձել է Լիտվայի ԽՍՀ-ի տնտեսական անկախության հայեցակարգի հիմնական մշակողներից մեկը և վերակազմավորման համար Սայուդիս լիտվական շարժման հիմնադիրներից մեկը, նրա նախաձեռնող խմբի և Սեյմի խորհրդի անդամ[6]: Դարձել է Լիտվայի ԽՍՀ Մինիստրների խորհրդի նախագահի տեղակալ (1989-1990 թվականներ): Շյաուլյայսկի ընտրատարածքից ընտրվել է ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր (1989 թվական) և մասնակցել ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի և ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավորների համագումարի աշխատանքներին (1989-1990 թվականներ):
Լիտվայի Հանրապետություն
1990 թվականի փետրվարին ընտրվել է Լիտվայի ԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր, որը 1990 թվականի մարտի 11-ին հռչակել է Լիտվայի անկախության վերականգնումը և հետագայում վերանվանվել վերականգնողական Սեյմ: Նա առաջին կառավարության վարչապետ է դարձել 1990 թվականի մարտի 17-ին։ 1990 թվականին նրա հանդիպումները արևմտյան երկրների՝ ԱՄՆ-ի (Ջորջ Բուշ), Մեծ Բրիտանիայի (Մարգարետ Թետչեր), Ֆրանսիայի (Ֆրանսուա Միտտերան), Գերմանիայի (Հելմուտ Կոլ) առաջնորդների հետ նրան մեծ համբավ եմ բերել որպես «Սաթե տիկին» (Մարգարետ Թետչերի «Երկաթե տիկին»-ի նմանողությամբ) և ստիպել են Մ. Ս. Գորբաչովին բանակցություններ սկսել: Տնտեսական շրջափակման ֆոնին Խորհրդային Միության ղեկավարության հետ անհաջող բանակցությունների մեղադրանքները և գների աճի հետևանքով առաջացած բնակչության դժգոհությունը ստիպել են նրան հրաժարական տալ 1991 թվականի հունվարի 13-ի իրադարձություններից քիչ առաջ, որոնք Լիտվայում պաշտոնապես որակվել են որպես Խորհրդային Միության ագրեսիա:
Հրաժարական տալուց հետո ակտիվորեն ընդդիմացել է Լիտվայի աջակողմյան քաղաքականությանը, որը գլխավորում էր Գերագույն խորհրդի նախագահ Վիտաուտաս Լանդսբերգիսը: Արդյունքում նրան մեղադրել են ՊԱԿ-ի հետ կապեր ունենալու մեջ։ Հետագայում նա դատարանում բազմիցս հերքել է այդ տեղեկությունը[7]։
Նա Բալթյան կանանց բասկետբոլի լիգայի հիմնադիրներից մեկն է, որը գլխավորել է ավելի քան 15 տարի, 2013 թվականի փետրվարից դարձել է նրա պատվավոր նախագահը[8]:
Լիտվայի կանանց կուսակցության (լիտ.՝ Lietuvos moterų partija, 1995 թվական) հիմնադիրներից մեկն է, 1995 թվականի փետրվարի 25-ից մինչև 1998 թվականը կուսակցության նախագահ, 1998 թվականից՝ բարեփոխված Նոր ժողովրդավարություն/Կանանց կուսակցության (լիտ.՝ Naujosios demokratijos / Moterų partija) նախագահ, 2000 թվականից՝ 2000 թվականից՝ Նոր դեմոկրատիա նորացված անվանմամբ կուսակցության նախագահ (լիտ.՝ Naujosios demokratijos partija)։ Սեյմի անդամ է ընտրվել Լիտվայի Կանանց կուսակցությունից (1996-2000 թվականներ), իսկ 2000 թվականից՝ Նոր ժողովրդավարություն կուսակցությունից։
2001 թվականին դարձել է Գյուղացիական և Նոր ժողովրդավարություն կուսակցությունների միության նախագահ(լիտ.՝ Valstiečių ir Naujosios demokratijos partijų sąjunga)։
2004 թվականին մասնակցել է Լիտվայի Հանրապետության նախագահական ընտրություններին։ Նույն թվականի հունիսի 27-ին կայացած արտահերթ նախագահական ընտրություններում երկրորդ փուլի քվեարկության ժամանակ նա հավաքել է ընտրողների ձայների 47,8%-ը՝ փոքր-ինչ զիջելով Վալդաս Ադամկուսին։
2004 թվականի Սեյմի ընտրություններից հետո, երբ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության, Նոր միության, Լեյբորիստական կուսակցության և Գյուղացիական կուսակցությունների միության և Նոր ժողովրդավարության կոալիցիան բաշխել են նախարարական պորտֆելները 2004 թվականի նոյեմբերին, նա դարձել է գյուղատնտեսության նախարար։
2009 թվականի նախագահական ընտրություններում զբաղեցրել է հինգերորդ տեղը[9]։
2009 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Լիտվայի ժողովրդական միություն կուսակցության համագումարում ընտրվել է կուսակցության նախագահ[10]։
Ղեկավարում է «ՈւկրաԼիտա» հասարակական կազմակերպությունը, որը նպաստում է Լիտվայի և Ուկրաինայի միջև տնտեսական փոխանակմանը։
2012 թվականի փետրվարի 26-ին ինսուլտ է տարել, ենթարկվել երկու վիրահատության (վերականգնվել են գանգի ոսկորները, որոնք հեռացել էին գլխուղեղի այտուցի պատճառով)[11], որից հետո ընկել է կոմայի մեջ։ Կաթվածը վնասել է գլխուղեղի ձախ կիսագունդը՝ թողնելով Պրունսկիենեին պարալիզված։ Վերականգնումը տեղի է ունեցել Մոսկվայի նյարդաբանության գիտական կենտրոնում։
Մոսկվայում վերականգնվելուց հետո՝ 2013 թվականի ապրիլի սկզբին, վերադարձել է Լիտվա, ապրում է Շվյանչենսկի շրջանում՝ որդու կալվածքում, Ժվիրբլիշկես գյուղում (նրա ձախ ձեռքը պարալիզված է և․ հետևաբար, կարիք ունի մտերիմների մշտական օգնության)[12]։ Պրունսկիենեի վիճակը կայուն է։
Ընտանիք
Նախքան իր առաջին բարձրագույն կրթությունն ավարտելը Պրունսկիենեն ամուսնացել է Պովիլաս Պրունսկուսի հետ: 1963-1971 թվականների ընթացքում ունեցել է երեք երեխա՝ 1 որդի և երկու դուստր` Ռասան և Դայվիտան: Ավելի ուշ նա բաժանվել է իր առաջին ամուսնուց և 1989 թվականին ամուսնացել է Ալգիմանտաս Թարվիդասի հետ[13]:
Որդին` Վայդոտաս Պրունսկուսը, գյուղացիական կուսակցությունների և Նոր դեմոկրատիայի միության ակտիվիստ է, Շվենչենսկի շրջանի ինքնակառավարման խորհրդի անդամ։
Մրցանակներ և կոչումներ
- Լիտվայի Մեծ իշխան Գյադիմինասի II աստիճանի շքանշան
- Լիտվայի անկախության մեդալ
- Հուշանշան Լիտվայի անդրատլանտյան հարաբերությունների զարգացման գործում անձնական ներդրման համար և Լիտվայի Հանրապետությանը ՆԱՏՕ հրավիրելու կապակցությամբ (2003 թվական)[14]
- Լիտվայի անկախության վերականգնման քսաներորդ տարեդարձի առթիվ մեդալ (2010 թվական)[15]
- «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» Մեծ Խաչի շքանշան (Գերմանիա)
- Դոստիկի 2-րդ աստիճանի շքանշան (հունվարի 14, 2015 թվական, Ղազախստան)[16]
- Շվենչենսկի շրջանի պատվավոր քաղաքացի (Շվենչենսկի շրջանի ինքնակառավարման 2003 թվականի հունիսի 3-ի որոշում)։
Գրքեր
- Gintarinės ledi išpažintis. Vilnius: Politika, 1991.
- Leben für Litauen. Frankfurt/Main, Berlin, Ullstein, 1992
- Užkulisiai. Vilnius: Politika, 1992.
- Iššūkis drakonui. Kaunas: Europa,1992.
- Išsivadavimo kaina. Vilnius: Politika, 1993.
- Laisvėjimo ir permainų metai. Vilnius: Viltis, 1995.
- Markt Baltikum: Geshäfts- und Investionsratgeber für die Praxis. Freiburg, Berlin: Rudolf Haufe Verlag, 1995.
- Apie dabartį ir ateitį. Vilnius, 2002.
- Lietuvos moterys (альбом «Женщины Литвы», составитель и автор текста). Vilnius: Lietuvos Europos institutas, 2002
Ծանոթագրություններ
- ↑ 1,0 1,1 Munzinger Personen (գերմ.)
- ↑ Opfell. pgs. 161-168
- ↑ Александр Владимирович Гапоненко (2016 թ. դեկտեմբերի 18). «Люди греха и удерживающие». imhoclub.lv. IMHOclub - Территория особых мнений. Վերցված է 2021 թ. հունիսի 26-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|deadlink=
ignored (|url-status=
suggested) (օգնություն) - ↑ Opfell Pgs. 161-168
- ↑ Opfell. Pgs. 161-168
- ↑ Smith. Pg. 120
- ↑ «С бывшего премьер-министра Литвы Казимиры Прунскене сняты все подозрения в сотрудничестве с КГБ». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ. օգոստոսի 03-ին. Վերցված է 2016 թ. մարտի 31-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|deadlink=
ignored (|url-status=
suggested) (օգնություն) - ↑ Lithuanian businessman V. Urba became President of the BWBL
- ↑ «Рекорд: за Д. Грибаускайте проголосовал почти миллион». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի-ին. Վերցված է 2010 թ․ օգոստոսի 30-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|deadlink=
ignored (|url-status=
suggested) (օգնություն) - ↑ Казимира Прунскене возглавила первую в Литве пророссийскую партию
- ↑ «Прунскене ожидала еще одна нейрохирургическая операция». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 22-ին. Վերցված է 2012 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|deadlink=
ignored (|url-status=
suggested) (օգնություն) - ↑ «Казимира Прунскене после реабилитации в Москве вернулась в Литву». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 05-ին. Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 04-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|deadlink=
ignored (|url-status=
suggested) (օգնություն) - ↑ Opfell, pp. 161-168.
- ↑ «Dėl apdovanojimo atminimo ženklu». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 22-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 22-ին.
{{cite web}}
: Unknown parameter|deadlink=
ignored (|url-status=
suggested) (օգնություն) - ↑ Dėl apdovanojimo atminimo medaliu Lietuvos nepriklausomybės atkūrimui 20 metų
- ↑ Առողջական թույլ վիճակի պատճառով մրցանակը հանձնվել է ոչ թե դեսպանատանը, այլ անմիջապես Պրունսկիենեի կալվածքում, որտեղ ժամանել էր դեսպան Բ. Ա. Մուհամեդջանովը։
Արտաքին հղումներ
- Kazimiera Danutė Prunskienė
- Ministrė Kazimira Danutė Prunskienė
- Կազիմիրա Պրունսկիենեն ru.delfi.lt-ում
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կազիմիրա Պրունսկենե» հոդվածին։ |
|