Սարվեպալի Ռադհակրիշնան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սարվեպալի Ռադհակրիշնան
տելուգու՝ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్
Radhakrishnan.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 5, 1888(1888-09-05)[1][2][3][4][5][6][7]
ԾննդավայրԹիրուտանի, Chingleput District, Մադրաս նահանգ, Բրիտանական Հնդկաստան[8]
Մահացել էապրիլի 17, 1975(1975-04-17)[2][3][4][5][6] (86 տարեկանում)
Մահվան վայրՉեննայ, Հնդկաստան
ՔաղաքացիությունBritish Raj Red Ensign.svg Բրիտանական Հնդկաստան
Flag of India.svg Հնդկաստան[9][10]
Dominion of India?
Կրոնհինդուիզմ
ԿրթությունՄադրասի համալսարան, Կալկաթայի համալսարան, Մադրասի քրիստոնեական քոլեջ և Դելիի համալսարան
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ, դիվանագետ, փիլիսոփա, թարգմանիչ, պատմաբան և համալսարանի պրոֆեսոր
ԱշխատավայրԿալկաթայի համալսարան և University of Mysore?
Զբաղեցրած պաշտոններՀնդկաստանի նախագահ, Լոկ Սաբխայի անդամ, Հնդկաստանի փոխնախագահ և Հնդկաստանի հիմնադիր ժողովի անդամ
Քաղաքական կուսակցությունՀնդկական ազգային կոնգրես
Պարգևներ և
մրցանակներ
Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Վաստակի շքանշան Թեմփլթոնի մրցանակ Բհարատ Ռատնա Գերմանական գրավաճառների խաղաղության պարգև[11] Մայնի Ֆրանկֆուրտ քաղաքի Գյոթեի մեդալ Բրիտանական ակադեմիայի անդամ Զագրեբի համալսարանի պատվավոր դոկտոր honorary doctor of the University of Calcutta? և Ֆինլանդիայի Սպիտակ վարդի շքանշանի Մեծ խաչ շղթայով
ԱնդամությունԲրիտանական ակադեմիա և Սերբական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա
ԵրեխաներՍարվեպալի Գոպալ
Sarvepalli Radhakrishnan Վիքիպահեստում

Ռադհակրիշնան Սարվեպալի (Radhakrishnan, սեպտեմբերի 5, 1888(1888-09-05)[1][2][3][4][5][6][7], Թիրուտանի, Chingleput District, Մադրաս նահանգ, Բրիտանական Հնդկաստան[8] - ապրիլի 17, 1975(1975-04-17)[2][3][4][5][6], Չեննայ, Հնդկաստան), հնդիկ քաղաքական և պետական գործիչ, փիլիսոփա։ Կրթությունն ստացել է Մադրասի համալսարանում։ Եղել է Մայսուրի համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր (1918-1921 թվականներ), Կալկաթայի համալսարանի փիլիսոփայության ամբիոնի վարիչ (1921-1931 թվականներ), Անդհրայի (1931-1936 թվականներ) և Բենարեսի (1939-1948 թվականներ) համալսարանների փոխկանցլեր, Դելիի համալսարանի կանցլեր (1953-1962)։ Մասնակցել է հնդկական ազգային-ազատագրական շարժմանը։ 1949-1952 թվականներին եղել է ԱՍՀՄ-ում Հնդկաստանի դեսպանը, 1952-1962 թվականներին՝ Հնդկաստանի Հանրապետության փոխնախագահը, 1962-1967 թվականներին՝ նախագահը։ 1956 և 1964 թվականներին այցելել է ՍՍՀՄ (վերջին անգամ՝ նաև Հայաստան

Պաշտպանել է խաղաղ գոյակցության սկզբունքը, դատապարտել ռազմական խմբավորումները, գաղութատիրությունը, պատերազմները։ Ռադհակրիշնան հարել է Շուսնկուսրայի ոգով մեկնաբանած վեդանւուսյի օբյեկտիվ իդեալիզմին։ Ընդունել է բացարձակ ոգու (աստված) գոյությունը, դրա անհերքելի ապացույց համարել կրոնը, միստիցիզմի փորձը։ Ըստ նրա՝ մարդկային դժբախտությունների պատճառը սոցիալական կարգերի արատներն են։ Նա դատապարտել է արևմտյան քաղաքակրթությունը կուտակման պաշտամունքի, սոցիալական և ազգային անհավասարության, ռազմականացման համար, սակայն նշված թերություններն անիրավացիորեն վերագրել է նաև սոցիալիզմին։ Ռադհակրիշնան առաջադրել է հասարակական և անհատական պրոբլեմների լուծման կրոնաիդեալիստական ուղի, մշակել միասնական համընդհանուր «հավերժական կրոնի» համակարգ, որը հիմնված է հին հնդկական կրոնվաիիլ, ավանդույթների վրա և կոչված է փոխարինելու գոյություն ունեցող բոլոր «դոգմատիկական» կրոնները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Indiana Philosophy Ontology Project
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Munzinger-Archiv — 1913.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Czech National Authority Database
  7. 7,0 7,1 Store norske leksikon — 1978.
  8. 8,0 8,1 8,2 Радхакришнан Сарвепалли // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  9. https://www.thefamouspeople.com/profiles/sarvepalli-radhakrishnan-7119.php
  10. https://eci.gov.in/files/category/97-general-election-2014/
  11. https://www.friedenspreis-des-deutschen-buchhandels.de/alle-preistraeger-seit-1950/1960-1969/sarvepalli-radhakrishnan

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Religion and Society, Լ․, 1947; Eastern Religions and Western Thougth, 2 ed․, L․, 1951; Occasional Speeches and Writings, ser․ 1—3, [Delhi, 1957—62]; Индийская философия, т․ 1—2, пер․ с англ․, М․, 1956—57․
  • Аникеев Н․ П․, Философские и социологические взгляды С․ Радхакришна на, в сб․։ Современная философская и социологическая мысль стран Востока, М․, 1965; Sarvepalli Radhakrishnan․ A Study of the President of India, New Delhi, 1966․
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png