Նշիկաբորբ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Նշիկաբորբ
Angina.jpg
Տեսակ հիվանդություն[1]
Ենթադաս upper respiratory tract disease[1]
Բուն պատճառ C116006[1]
Բժշկական մասնագիտություն family medicine
Հիվանդությունների բազա 13165
MedlinePlus 001043
eMedicine 871977
MeSHID D014069
Disease Ontology DOID:10456
NCI Thesaurus C116006[1]
Tonsillitis Վիքիպահեստում

Նշիկաբորբ (անգինա), վարակիչ հիվանդություն, բնորոշվում է քմային նշագեղձերի բորբոքումով։ Նշագեդձերը տեղադրված են ըմպանում՝ լեզվակի և փափուկ քիմքի 2 կողմերում։

Հիվանդության հարուցիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիվանդության հարուցիչները տարբեր մանրէներ են, հատկապես ստրեպտոկոկերը, որոնք ըմպան են ընկնում առավել հաճախ անգինայով հիվանդի հետ անմիջական շփումից, չլվացած մթերք օգտագործելիս, կեղտոտ ամանեղենի միջոցով և այլն։ Մի շարք դեպքերում ըմպանում գտնվող մանրէները, որոնք սովորաբար հիվանդություն չեն առաջացնում, վնասակար գործոնների (օրինակ՝ գերսառեցում կամ արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանի կտրուկ տատանումներ) ազդեցությունից դառնում են ակտիվ։ Առանձին մարդիկ անգինայով կարող են հիվանդանալ ոտքերը մրսեցնելուց, պաղպաղակ ուտելուց կամ սառը ջրում լողանալուց։ Հիվանդությանը կարող են նպաստել նշագեղձերի քրոնիկ բորբոքումը, մշտապես ըմպանն ընկնող տարբեր գրգռիչ նյութերը (փոշի, ալկոհոլ և այլն), ինչպես նաև քթային շնչառությանը խանգարող քթաըմպանի հիվանդությունները (օրինակ՝ գեղձանմաններ

Անգինայով հաճախակի հիվանդանալը կարող է կապված լինել քթի խոռոչի և դրա հավելյալ ծոցերի, ինչպես նաև բերանի խոռոչի թարախային բորբոքումների հետ։

Ախտանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգինան սովորաբար սկսվում է հանկարծակի։ Լինում է ընդհանուր թուլություն, գլխում՝ ծանրության զգացում, ցավեր՝ կլման ժամանակ, կոկորդում չորության, քերծման զգացում։ Հիվանդին թվում է, թե կոկորդը նեղացել է (այստեղից էլ՝ «անգինա» անվանումը, որը լատիներեն նշանակում է «սեղմել», «նեղանալ»)։ Բարձրանում է ջերմաստիճանը։ Կոկորդում տեղային փոփոխությունները դրսևորվում են (կախված ախտահարման աստիճանից) նշագեղձերի մեծացմամբ և կարմրությամբ կամ դրանց մակերևույթին կետավոր թարախային փառի (կատառային և պատճուկային անգինա) կամ նշագեղձերի փոսիկներում (լակունաներում) թարախային փառի (փոսիկային պատճուկային անգինա) առաջացմամբ։ Հնարավոր է նաև մոտակա ավշահանգույցների մեծացում և ցավոտություն։

Հիվանդությունը սովորաբար տևում է 7-8 օր և ավարտվում առողջացումով։ Սակայն հնարավոր է նաև այլ ելք, հատկապես, եթե հիվանդը շատ ուշ է դիմում բժշկի և չի կատարում նրա նշանակումները կամ զբաղվում է ինքնաբուժմամբ։

Բարդություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկկողմանի լակունային անգինա

Անգինայի առավել հաճախ հանդիպող և ծանր բարդություններից է հարնշագեղձային թարախակույտը։ Սովորաբար այն առաջանում է հիվանդության տեսանելի ախտանշանները լրիվ անհետանալուց 2-3 օր անց։ Հանկարծակի կտրուկ բարձրանում է ջերմաստիճանը (մինչև 39- 40 °C), առաջանում են կլման հետ չկապված (հաճախ՝ միակողմանի) ուժեղ կտրատող ցավեր։ Հիվանդը ստիպված հրաժարվում է ուտելուց և խմելուց, դժվարությամբ է բերանը բացում, ավշահանգույցների բորբոքման հետևանքով պարանոցն ուռչում է։ Այս բարդությունը շատ վտանգավոր է։ Չբուժված դեպքերում ըմպանի լուսանցքի նեղացումը կարող է հանգեցնել շնչառության դժվարացման և նույնիսկ ընդհատման, որը պահանջում է վիրաբուժական միջամտություն։ Դրա համար անհրաժեշտ է անմիջապես դիմել բժշկի՝ թարախակույտը բացելու և պարունակությունը հեռացնելու համար։

Բուժում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարկավոր է խիստ ուշադրություն դարձնել հիվանդի սննդին, որը պետք է լինի բազմատեսակ և վիտամիններով հարուստ։ Խորհուրդ է տրվում արգանակ, հեղուկ խյուս, շոգեխաշած կոտլետ, անուշապուր, առատ ըմպելիք (հանքային ջրով տաք կաթ, կիտրոնով թեյ)։ Չի կարելի տալ սուր, կոշտ և տաք կերակուր։ Անհրաժեշտ է ճշտորեն կատարել բժշկի նշանակած բուժումները, այդ թվում՝ ողողումները։ Բժիշկը ողողումներ է նշանակում՝ կախված հիվանդության փուլից և բնույթից, դրա համար չի կարելի ողողման միջոցն ընտրել ինքնուրույն, քանի որ օգուտի փոխարեն այն կարող է վնաս պատճառել։ Դեղամիջոցը ըմպանի խորը բաժինները հասնելու համար ողողելիս պետք է խիստ հետ թեքել գլուխը և շունչը պահել, որպեսզի հեղուկը շնչափող չընկնի։ Ողողում են 2-3 րոպեից ոչ ավելի։

Անգինան վարակիչ հիվանդություն է, ուստի հարկավոր է հիվանդի ամանեղենն ու երեսսրբիչն առանձնացնել։ Հիվանդին խնամողը պետք է հաճախ լվանա ձեռքերը՝ օգտագործելով ախտահանիչ լուծույթներ (սպիրտ, օդեկոլոն և այլն)։ Հիվանդի օգտագործած ամանեղենը հարկավոր է լավ լվանալ և եռացնել 10-15 րոպե, սպիտակեղենը լվանալ առանձին։

Մեծ մասամբ անգինայով հիվանդանում են մի քանի տարին մեկ, սակայն մի շարք դեպքերում նշագեղձերում առաջացած փոփոխություններն անհետք չեն կորչում, իսկ սուր բորբոքումները փոխվում եեն քրոնիկի։

Հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անգինան դասվում է այն հիվանդությունների շարքը, որը լուրջ ազդեցություն է թողնում օրգանիզմի վրա։ Այն կարող է պատճառ դառնալ երիկամներում բորբոքային գործընթացների և ռևմատիզմի առաջացման, բազմաթիվ հոդերի ախտահարման։

Կանխարգելում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կանխարգելումն ուղղված է շրջապատող միջավայրի առողջացմանը՝ հատկապես արտադրության պայմաններում (փոշու, ծխի վերացում, անգինայով հաճախակի հիվանդացողների դիսպանսերացում)։ Քանի որ անգինայի առաջացման պատճառներից է մրսածությունը, խորհուրդ է տրվում օրգանիզմի կոփում՝ երեխայի կյանքի առաջին ամիսներից սկսած, ինչպես նաև տեղային կոփող բուժարարողություններ (օրինակ՝ սառը ջրով կոկորդի մշտական ողողումներ)։

Անգինայի առաջացմանը բավականին նպաստում են ալկոհոլը և ծխախոտը։ Ըմպանի լորձաթաղանթի վրա ծխախոտի ծխի գրգռող ազդեցությունը պայմանավորված է ոչ միայն նիկոտինով, այլև ծխի ջերմաստիճանով, ինչպես նաև չոր թորման նյութերով։ Ծխելը հատկապես վտանգավոր է հիվանդության շրջանում, այն հաճախ հանգեցնում է վիճակի կտրուկ վատացման։ Անգինան հաճախ կրկնվելիս, ինչպես նաև նրա առաջացրած բարդությունների (սրտի, երիկամների, հոդերի ախտահարում) ժամանակ անհրաժեշտ է նշագեղձերի հեռացում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես՝ անգինա Վիքիբառարան, բառարան և թեզաուրուս

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հանրամատչելի բժշկական հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png