Պարացետամոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պարացետամոլ
Paracetamol-3D-balls.png
Քիմիական բանաձև C₈H₉NO₂
Մոլային զանգված 151,063 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Դասակարգում
CAS համար 103-90-2
PubChem 1983
EINECS համար 203-157-5
SMILES CC(=O)NC1=CC=C(C=C1)O
ЕС 203-157-5
ChEBI 1906
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Պարացետամոլը հայտնի է Acetaminophen (APAP) անվամբ, ցավազրկող դեղամիջոց եւ ջերմությունը բուժելու համար օգտագործվող դեղ է[2]։ Այն սովորաբար օգտագործվում է մեղմ եւ չափավոր ցավազրկման համար[3]: Երեխաների ջերմությունը թեթեւացնելու նպատակի օգտագործման համար ապացույցները խառն են[4][5]: Այն հաճախ վաճառվում է այլ դեղամիջոցների հետ միասին, օրինակ մրսածություն գրիպի դեղամիջոցները [6]: Օփիոիդային ցավեր բուժման հետ համատեղ, Պարացետամոլ- ը օգտագործվում է նաեւ ծանր ցավի համար, օրինակ քաղցկեղի ցավը եւ հետվիրահատական ցավը[7]: Այն սովորաբար օգտագործվում է բերանային կամ ուղիղ աղիքային ճանապարհով, նաեւ ներերակային[8][9]: Արդյունքները մնումէն 2-ից 4 ժամվա միչեւ[10]:


Պարացետամոլ- ը, ընդհանուր առմամբ, անվտանգ է առաջարկված դեղաչափերով[11]: Լուրջ մաշկի խնդիրները հազվադեպ են առաջանում, եւ չափազանց բարձր դոզան կարող է պատճարել լյարդի աշխատանքի խախտում[12]: Նա ապահովէ հղիության եւ կրծքով կերակրելու ժամանակ[13]: Լյարդի հիվանդության դեպքում այն կարող է օգտագործվել, սակայն ավելի ցածր դոզաներում[14]: Այն դասակարգվում է որպես մեղմ ցավազրկիչ[15]: Այն չունի նշանակալի հակաբորբոքային գործունեություն, եւ թե ինչպես է այն աշխատում, ամբողջովին հստակ չէ[16]:

Պարացետամոլ- ը առաջին անգամ ստեղծուել է 1877 թվականին[17]: Դա Միացյալ Նահանգներում եւ Եվրոպայում ամենատարածված դեղամիջոցն է ցավի ու ջերմության համար[18]: Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է եւ ամենաարդյունավետ եւ ապահով դեղերից է[19]: Պարասետամոլը հասանելի է որպես ընդհանուր դեղորայք `առեւտրային անվանումներով, Tylenol եւ Panadol[20]:

Բժշկական օգտագործումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջերմություն:

Պարասետամոլը օգտագործվում է ջերմութիւնը նվազացնելու բոլոր տարիքի մարդկանց համար[21]: Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս Պարասետամոլ- ը օգտագործել երեխաների ջերմությունը բուժելու համար միայն այն դեպքում, երբ նրանց ջերմաստիճանը 38.5 ° C-ից բարձր է[22]: Պարասետամոլի արդյունավետությունը կասկածի մեջ ընկաւ ջերմություն ունեցող երեխաների պարաքայում [23] եւ ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դա ավելի քիչ արդյունավետ է, քան ibuprofen- ը[24]: Պարասետամոլը նշանակալի հակաբորբոքային ազդեցություն չունի:

Ցավ:

Պարացետամոլը օգտագործվում է մեղմ եւ չափավոր ցավից ազատվելու համար[25]: Շտապ օգնության բաժանմունքում ներերակային ձեւի օգտագործումը կարճատեւ ցավերի համար պաշտպանվել է սահմանափակ ապացույցներով[26]:

Օստեոարթրոզ:

Ռոմատոլոգիայի Ամերիկյան քոլեջը խորհուրդ է տալիս պարացետամոլ-ը որպես բուժման մի քանի տարբերակներից մեկը արթրիտի, ձեռքի կամ ծունկի ցավերի, որոնք չեն բարելավում վարժության եւ քաշի կորստի միջոչցով[27]: Սակայն 2015-ի մի վերանայում, ցոյց ա տուել որ այն փոքր օգնություն է ցուցաբերում օստեոարթրիթում [28]:

Պարացետամոլը ունի փոքր հակաբորբոքային աստեցութիւն, ի տարբերություն այլ ընդհանուր անալգետիկաներից, օրինակ, ոչ ստերոյիտ հակաբորբոքային դեղերը (NSAIDs), ասպիրինը եւ ibuprofen-ը, բայց ibuprofen-ը եւ paracetamol-ը նմանատիպ ազդեցություն ունեն գլխացավի բուժման համար: Պարացետամոլը կարող է թեթեւացնել ցավը մեղմ արթրիտի պարաքային, բայց չի ազդում հիմքում եղած բորբոքումին, կարմրությանը եւ հոդերի ուրուցքին[29]: Այն ունի ցավազրկման հատկություններ, որը համադրելի է ասպիրինի հետ, մինչդեռ նրա հակաբորբոքային ազդեցությունները ավելի թույլ են: Այն ավելի լավ հանդուրժող է քան ասպիրինը, ասպիրինի հետ եղող արյունահոսության մտահոգությունների համար:

Ցածր Մեջքի Ցավը:

Պարացետամոլը սիստեմատիկ վերանայման հիման վրա առաջարկվում է Ամերիկյան Ցավային Հասարակության կողմից, որպես ցածր մէջքի ցավերի առաջին կարգի բուժում[30]: Ի տարբերություն, Ամերիկացի բժիշկների քոլեջը լավ ապացույցներ է գտել NSAID- ի համար, բայց շատ քիչ վկայություն ունեն պարացետամոլ- ի համար: իսկ մյուս սիստեմատիկ վերանայությունները եզրակացրել են, որ դրա արդյունավետության ապացույցը բացակայում է[31] [32][33]:

Գլխացավեր:

Գերմանիայի, Ավստրիայի եւ Շվեյցարիայի գլխացավերի հասարակությունների եւ Գերմանիայի նյարդաբանական ընկերութիւնը խորհուրդ են տալիս Կոֆեինի հետ համատեղ օգտագործել պարացետամոլը որպես առաջին կարգի բուժում, լարվածության կամ միգրենի գլխացավի համար[34]: Սուր միգրենի բուժման դեպքում այն գերազանցում է բլասիպոն `1 ժամվա ընթացքում գլխացաուից ազատում է 39% մարդիկ, համեմատած 20% -ը վերահսկողական խմբի[35]:

Վիրահատությունից հետո ցավ:

Պարացետամոլը, NSAIDs- ի հետ միասին կարող են ավելի արդյունավետ լինել հետվիրահատական ցավը բուժելու համար, քան թե պարացետամոլ կամ NSAIDs միայն[36]:

Ատամների օգտագործումը:

NSAIDs, օրինակ ibuprofen, naproxen եւ diclofenac -ը ավելի արդյունավետ են քան պարացետամոլը ատամի ցավը բուճելու կամ ատամնաբուժական գործողութիւնց բխող ցավը: NSAIDs- ի եւ Պպարացետամոլի համակցությունները ավելի արդյունավետ են քան մենակ[37]: Պարացետամոլը հատկապես օգտակար է այն դեպքում, երբ NSAID-ները հակացուցված են հաստատակամության կամ ստամոքս-աղիքային ուռուցքների պատմության կամ արյունահոսության պատճառով[38]: Այն կարող է օգտագործվել նաեւ NSAIDs- ի հետ համատեղ, երբ դրանք անարդյունավետ են ատամնաբուժական ցավը վերահսկելու համար[39]: Կոկչրանի վերլուծությունը (Cochrane review) երեխաների եւ դեռահասների համար ցույց է տալիս, որ ոչ մի օգուտ չի բերում պարացետամոլի օգտագոնծելը ատամնաբուժական բուժմից առաջ, որպեսզի օգնի նվազեցնել ցավը, տեղական անեսթեզի տակ գտնվող պրոցեդուրաների բուժումից հետո, սակայն ապացույցների որակը ցածր է[40]:

Պարացետամոլ-ի արդյունավետությունը, երբ օգտագործվում է թույլ օփիոիդների հետ միասին (օրինակ Կոդեյին) բարելավվել է մոտ 50% մարդկանց համար, բայց մարդկանց քանակը, որը ունենումեն կողմնակի բարդություն ավելացել է[41][42]: Պարացետամոլի եւ ուժեղ օփիոիդների համակցված դեղամիջոցները, 0րինակ մորֆինը, բարելավում են ցաւազրկման ազդեցությունը[43]:

Պարացետամոլի եւ Կոֆեինի համադրությունը գերազանցում է երբ պարացետամոլը մենակ օգտագործվել է ընդհանուր ցավի բուժման համար, օրինակ ատամի ցավը, հետծննդաբերական ցավը եւ գլխացավը[44]:

Հակառակ հետեւանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առողջ չափահասները որ օրական 4000 մգ-ի դեղեն ընդունում ցույց են տալիս թունավորության ապացույցներ: Հավանաբար, նրանք ունենումեն լյարդի գործունեության աննորմալ արթիւնքներ, սակայն դրա կարեւորությունը անորոշ է[45]:

Լյարդի Վնասվածք:

Պարացետամոլի սուր գերբարձր չափաբաժինները կարող են առաջացնել մահացու լյարդի վնասվածք: 2011 թ. ԱՄՆ Սննդամթերքի եւ դեղերի վարչությունը հրապարակեց հանրային կրթության ծրագիր `օգնելու սպառողներին խուսափել մեծ դեղաքանակ, նախազգուշացում, «Ասիդամինոֆէն- ը կարող է լուրջ վնաս հասցնել, եթե օգտագործվում է սխալ ուղղությամբ[46][47][48]: 2011 թ. Անվտանգության նախազգուշութիւն, FDA- ն պահանջում էր արտադրողներին թարմացնել բոլոր դեղատոմսերը որոնք պարունակումեն ասիդամինոֆէն, զգուշացնելով որ լուրջ լյարդի վնասվածքներա պատճարում եւ պահանջվում է,որ այդպիսի ընկերութիւներ պարունակում են 325 մգ-ից ոչ ավել ասիդամինոֆէն[49][50]: Գերբարձր չափաբաժինները հաճախ կապված են բարձր չաբերու Օփիոիդի օգտագործման հետ, քանի որ այդ Օփիոիդները շատ հաճախ օգտագործումեն ասիդամինոֆէնի հետ[51]: Գերբարձր չափաբաժինների ռիսկը կարող է բարձրանալ ալկոհոլի հաճախակի օգտագործմամբ հետ:

Պարացետամոլի թունավորությունը, արեւմտյան աշխարհում լյարդի ձախողման հիմնական պատճառն է, նաեւ պատճարն է գերբարձր Միացյալ Նահանգներում, Միացյալ Թագավորությունում, Ավստրալիայում եւ Նոր Զելանդիայում[52][53][54][55]: Ըստ FDA- ի, Միացյալ Նահանգներում, 56.000 շտապ այցելություն, 26.000 հիվանդանոցում բուժվող եւ 458 մահվան դեպք կապված ասիդամինոֆէն համակցված չափաբաժինների հետ 1990-ականների ընթացքում[56]:

Պարացետամոլը մետաբոլիզացվում է լյարդի կողմից եւ հեպատոտոքսիկ է, կողմնակի ազդեցությունները բազմապատկվում են երբ ոգտագործումեն ալգոլային խմիչքների հետ[57][58]: Որոշ ուսումնասիրություններ առաջարկել են հնարավորությունը ստամոքս-աղիքային բարդությունների, որինակ ստամոքսի արյունահոսությունը երբ բարձր դեղաչափերը քրոնիկ են ընդունվում[59]: Երիկամների վնասվաձք հազվագյուտ դեպքերում երեւում է, առավելապես, գերբարձր չափաբաժիններ ոգտագործելուց[60]:

Մաշկի փոխաստեցութիւն:

Օգոստոսի 2-ին, 2013 թ., FDA- ն նոր նախազգուշացում է հայտարարել պարացետամոլի մասին: Այն փաստում է, որ դեղը կարող է առաջացնել հազվագյուտ եւ մահացու մաշկի փոխաստեցութիւններ, օրինակ, Սթիվենս-Ջոնսոնի սինդրոմը եւ տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզը: Դեղատոմսերի ամրագրման արտադրանքից պահանջվում է մաշկի փոխաստեցութիւնների մասին նախազգուշակութիւն եւ FDA-ը ստիպել է արտադրողներին կատարել նույնը առանց դեղատոմսերի վաճառվող դեղերերի հետ[61]:

Շնչարգելություն:

Պարացետամոլի եւ շնչարգելություն միջեւ կապ գոյություն ունի, բայց ան դեռ վիճաբանվում է 2017 թվականից, թէ արդյոք այս կապը պատճառահետեւանքային է[62]: Որոշ փաստեր վկայում են թէ այս կապերը հավանաբար անդրադարձվել են խառնաշփոթները[63] այլ ոչ թե իսկապես պատճառահետեւանքային են[64]: 2014-ի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ երեխաների հետ կապված կապը անհետացավ, երբ հաշվի առնվեցին շնչառական վարակների դեպքերը[65]:


2014 թ. ին, Ամերիկյան Մանկաբուժության Ակադեմեան եւ Առողջության եւ խնամքի Գերազանցության ազգային ինստիտուտը, շարունակում են խորհուրդ տալ օգտագործել պարացետամոլը երեխաների ցավի եւ անհանգստութեան համար, [66][67][68][69][70][71] սակայն որոշ փորձագետներ խորհուրդ են տվել որ պետք է խուսափել պարացետամոլի օգտագործումը շնչարգելութեան կամ շնչարգելութեան վտանգի տակ գտնվող երեխաների կողմից[72][73]: Այլ Պատճառներ:
Ի տարբերություն ասպիրինից, պարացետամոլ- ը չի խանգարել արյան թանձրանալը (դա հակաթրոմբոցիտ չէ), այդպիսով կարող են օգտագործել այն մարդիկ, որոնց մտահոգում է արյան թանձրութիւնը: Բացի այդ, դա չի առաջացնում ստամոքսի գրգռում[74]: Սակայն պարացետամոլը չի օգնում նվազեցնել բորբոքումը, ինչպեւ ասպիրինը անում է[75]: Իբուպրոֆենին համեմատ, որի կողմնակի ազդեցությունները կարող են ներառել փորլուծություն, փսխում եւ որովայնի ցավ, պարացետամոլը շատ ավելի քիչ ստամոքս-աղիքային խանգարումներ պատճառում է[76]: Ի տարբերություն ասպիրինի, պարացետամոլ- ը սովորաբար անվտանգ համարվում է երեխաների համար, քանի որ դա կապված չէ Ռեյի համախտանիշի վտանգավոր վիրուսային հիվանդությունների հետ[77]: Եթե օգտագործվի օփիոիդների հետ, թույլ փաստերը ենթադրում են, որ դա կարող է պատճառել լսողության կորուստ[78]:


Հղիություն:

Կենդանիների փորձարարական ուսումնասիրությունները եւ մարդկանց համախմբման ուսումնասիրությունները, նշումեն ոչ հայտնաբերելի աճ հղիության ընթացքում պարացետամոլի օգտագործման հետ կապված բնածին այլանդակություններ[79]: Պարացետամոլը չի ազդում պտղի բջիջների արտրիումի փակման վրա, ինչպես որ NSAID- ն կարող է անել[80]: Հղիության ժամանակ մոր կողմից պարացետամոլի օգտագործումը կապված է մանկական շնչարգելության վտանգի հետ[81]: Այն նաեւ կապված է Ուշադրության պակասի և հիպերակտիվության համախտանիշի (ADHD) աճի հետ[82]: 2015-ի վերանայումում նշվում է, որ պարացետամոլը մնում է հղիության ընթացքում ցավի եւ ջերմութեան առաջին դեղը, չնայած բոլոր մտահոգություններին[83]:

Քաղցկեղ:

Որոշ ուսումնասիրություններ գտել են կապ պարացետամոլի եւ երիկամների քաղցկեղի միջեւ[84], բայց ոչ մի վտանգ միզապարկի քաղցկեղի հետ կապուած[85]:

Դեղագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործողության կառուցվածք

Պարացետամոլի կառուցվածքի գործողութիւնը ամբողջովին հասկանալի չէ: Ի տարբերություն NSAID- ի, օրինակ ասպիրինը, պարացետամոլը չի արգելում ոչ մի ցիկլօքսիկենազ (COX) ֆերմենտի աշխատանքը կենտրոնական նյարդային համակարգի սահմաններից դուրս եւ դա համար պարացետամոլը չի օգտագործվում որպես հակաբորբոքային[86]: Այն ընտրովիորեն արգելում է COX- ի գործունեությունը ուղեղում, դրա համար կարող է բուժել ջերմությունը եւ ցավը[87]: Պարացետամոլի գործունեությունը չի համարվում ուղղակի արգելող ակտիվ կայքը, այլ COX- ի աշխատանքը նվազացնող, որը պետք է օքսիդացված լինի գործելու համար[88]:

Պարացետամոլը կարողէ փոխել Ներսածին կաննաբինոիդային համակարգը ուղեղում, AM404 մետաբոլիտի միջոցաւ, որը արգելում է վերադարձը Ներսածին կաննաբինոիդի/vanilloid anandamide նեյրոնների կողմից, դրանով նա ավելի լաւ կը նվազացնի ցավը: Նաեւ AM404 աշխուժացնում է TRPV1, որը նույնպես արգիլում է ուղեղի ցավի նշանները [89]:

Ֆարմակինինետիկա

Բերանով ստանալուց հետո պարացետամոլը արագորեն ներծծվում է ստամոքս-աղիքային (GI) ճանապարհով (չնայած ստամոքսի կլանումը հազվադեպ է)[90], դրա բաշխման ծավալը մոտավորապես 50 լ է[91]: Պարացետամոլի կոնցենտրացիան շիճուկի մէչ սովորական դոզայից հետո սովորաբար հասնում է 30 μg / մլ (200 μmol / L)[92]: Չորս ժամ անց, կոնցենտրացիան սովորաբար պակասում է 10 μg / ml (66 μmol / L)-ից[93]:

Պարացետամոլը հիմնականում մետաբոլիզացվում է լյարդի մեջ, թունավոր եւ ոչ թունավոր արտադրանքների: Ունենք Երեք մետաբոլիկ ուղիներ[94]:

  • Գլյուկուրոնիդացում (45-55%)[95], UGT1A1 եւ UGT1A6 կողմից[96]:
  • Սուլֆատացիա (սուլֆատ լծորդութիւն) (20–30%)[97] SULT1A1 կողմից[98]:
  • N-հիդրոքսիլացիա եւ ջրազրկել, glutathione լծորդութիւն, (15% -ից պակաս): Լիարդային ցիտոքրոմ P450 ֆերմենտային համակարգը նյութափոխանակումէ պարացետամոլը (հիմնականում CYP2E1), կազմել փոքր բայց զգալի ալկալավորվող մետաբոլիտ, որը հայտնի է որպես NAPQI (N-acetyl-p-benzoquinone imine)(նաեւ հայտնի է որպես N-acetylimidoquinone)[99][100]: NAPQI այնուհետեւ անդառնալիորեն համադրվում է Գլուտաթիոնի սուլֆհիդրիլային խմբերի հետ[101]:



Բոլոր երեք ուղիները տալիս են վերջնական արտադրանք որոնք աշխուժ չեն, ոչ թունավոր եւ ի վերջո, արտաքսվումեն երիկամների կողմից: Երրորդ ճանապարհին, միջանկյալ արտադրանքը NAPQI թունավոր է: NAPQI- ին հիմնականում պատասխանատու է պարացետամոլի թունավոր հետեւանքներին, այս կազմում է թունավորման օրինակ[102]: NAPQI- ի արտադրությունը կատարվելէ հիմնականում երկու իզոիմիմների շնորհիւ, ցիտոխրոմ P450, CYP2E1[103] եւ CYP3A4 [104]: Սովորական դեղաչափերով, NAPQI- ին արագորեն դետոքսացվել է Գլուտաթիոնի համադրությամբ[105][106]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 acetaminophen
  2. «International Listings for Paracetamol»։ Արխիվացված օրիգինալից 6 January 2016-ին։ Վերցված է 11 January 2016 
  3. «International Listings for Paracetamol»։ Արխիվացված օրիգինալից 6 January 2016-ին։ Վերցված է 11 January 2016 
  4. Meremikwu M, Oyo-Ita A (2002)։ «Paracetamol for treating fever in children»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD003676։ PMID 12076499։ doi:10.1002/14651858.CD003676 
  5. De Martino Maurizio, Chiarugi Alberto (2015)։ «Recent Advances in Pediatric Use of Oral Paracetamol in Fever and Pain Management»։ Pain and Therapy 4 (2): 149–168։ PMC 4676765։ PMID 26518691։ doi:10.1007/s40122-015-0040-z 
  6. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ AHFS2016 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  7. Scottish Intercollegiate Guidelines Network (SIGN) (2008)։ «6.1 and 7.1.1»։ Guideline 106: Control of pain in adults with cancer։ Scotland: National Health Service (NHS)։ ISBN 9781905813384։ Արխիվացված օրիգինալից 2010-12-20-ին 
  8. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ AHFS20164 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  9. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Hoch20142 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  10. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Hoch2014 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  11. Russell FM, Shann F, Curtis N, Mulholland K (2003)։ «Evidence on the use of paracetamol in febrile children»։ Bulletin of the World Health Organization 81 (5): 367–72։ PMC 2572451։ PMID 12856055 
  12. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ AHFS20163 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  13. «Acetaminophen»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 5 June 2016-ին։ Վերցված է 16 September 2016 
  14. Lewis JH, Stine JG (June 2013)։ «Review article: prescribing medications in patients with cirrhosis - a practical guide»։ Alimentary Pharmacology & Therapeutics 37 (12): 1132–56։ PMID 23638982։ doi:10.1111/apt.12324 
  15. Hochhauser Daniel (2014)։ Cancer and its Management։ John Wiley & Sons։ էջ 119։ ISBN 9781118468715։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-08-ին 
  16. McKay Gerard A., Walters Matthew R. (2013)։ «Non-Opioid Analgesics»։ Lecture Notes Clinical Pharmacology and Therapeutics (9th ed.)։ Hoboken: Wiley։ ISBN 9781118344897։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-08-ին 
  17. Mangus Brent C., Miller Michael G. (2005)։ Pharmacology application in athletic training։ Philadelphia, Pennsylvania: F.A. Davis։ էջ 39։ ISBN 9780803620278 
  18. Aghababian Richard V. (22 October 2010)։ Essentials of emergency medicine։ Jones & Bartlett Publishers։ էջ 814։ ISBN 978-1-4496-1846-9։ Արխիվացված օրիգինալից 17 August 2016-ին 
  19. «WHO Model List of Essential Medicines (19th List)»։ World Health Organization։ April 2015։ Արխիվացված օրիգինալից 13 December 2016-ին։ Վերցված է 8 December 2016 
  20. Hamilton Richard J. (2013)։ Tarascon pocket pharmacopoeia : 2013 classic shirt-pocket edition (27th ed.)։ Burlington, Massachusetts: Jones & Bartlett Learning։ էջ 12։ ISBN 9781449665869։ Արխիվացված օրիգինալից 2017-09-08-ին 
  21. «Acetaminophen»։ The American Society of Health-System Pharmacists։ Արխիվացված օրիգինալից 3 March 2011-ին։ Վերցված է 3 April 2011 
  22. «Baby paracetamol asthma concern»։ BBC News։ September 19, 2008։ Արխիվացված օրիգինալից September 20, 2008-ին։ Վերցված է September 19, 2008 
  23. «Paracetamol for treating fever in children»։ Cochrane Database Syst Rev (2): CD003676։ 2002։ PMID 12076499։ doi:10.1002/14651858.CD003676 
  24. «Efficacy and safety of acetaminophen vs ibuprofen for treating children's pain or fever: a meta-analysis»։ Arch Pediatr Adolesc Med 158 (6): 521–6։ 2004։ PMID 15184213։ doi:10.1001/archpedi.158.6.521 
  25. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ AHFS20162 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  26. Sin B, Wai M, Tatunchak T, Motov SM (29 January 2016)։ «The use of intravenous acetaminophen for acute pain in the emergency department.»։ Academic Emergency Medicine 23 (5): 543–53։ PMID 26824905։ doi:10.1111/acem.12921 
  27. «American College of Rheumatology 2012 recommendations for the use of nonpharmacologic and pharmacologic therapies in osteoarthritis of the hand, hip, and knee»։ Arthritis Care Res (Hoboken) 64 (4): 465–74։ April 2012։ PMID 22563589։ doi:10.1002/acr.21596 
  28. Machado GC, Maher CG, Ferreira PH, Pinheiro MB, Lin CW, Day RO, McLachlan AJ, Ferreira ML (31 March 2015)։ «Efficacy and safety of paracetamol for spinal pain and osteoarthritis: systematic review and meta-analysis of randomised placebo controlled trials.»։ BMJ (Clinical Research Ed.) 350: h1225։ PMC 4381278։ PMID 25828856։ doi:10.1136/bmj.h1225 
  29. «Paracetamol»։ Arthritis Research UK։ Արխիվացված օրիգինալից October 17, 2013-ին։ Վերցված է October 16, 2013 
  30. «National Guideline Clearinghouse | Expert Commentaries: Diagnosis and Treatment of Low Back Pain: A Joint Clinical Practice Guideline from the American College of Physicians and the American Pain Society. What's New? What's Different?»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2014-09-14-ին։ Վերցված է 2014-09-14 
  31. «A systematic review of paracetamol for non-specific low back pain»։ Eur Spine J 17 (11): 1423–30։ November 2008։ PMC 2583194։ PMID 18797937։ doi:10.1007/s00586-008-0783-x 
  32. Saragiotto BT, Machado GC, Ferreira ML, Pinheiro MB, Abdel Shaheed C, Maher CG (June 2016)։ «Paracetamol for low back pain»։ Cochrane Database of Systematic Reviews (Systematic Review & Meta-Analysis) 6 (6): CD012230։ PMID 27271789։ doi:10.1002/14651858.CD012230 
  33. «Efficacy and safety of paracetamol for spinal pain and osteoarthritis: systematic review and meta-analysis of randomised placebo controlled trials»։ BMJ 350: h1225։ March 2015։ PMC 4381278։ PMID 25828856։ doi:10.1136/bmj.h1225 
  34. «Self-medication of migraine and tension-type headache: summary of the evidence-based recommendations of the Deutsche Migräne und Kopfschmerzgesellschaft (DMKG), the Deutsche Gesellschaft für Neurologie (DGN), the Österreichische Kopfschmerzgesellschaft (ÖKSG) and the Schweizerische Kopfwehgesellschaft (SKG)»։ J Headache Pain 12 (2): 201–17։ April 2011։ PMC 3075399։ PMID 21181425։ doi:10.1007/s10194-010-0266-4 
  35. «Paracetamol (acetaminophen) with or without an antiemetic for acute migraine headaches in adults»։ Cochrane Database Syst Rev 4 (4): CD008040։ 2013։ PMC 4161111։ PMID 23633349։ doi:10.1002/14651858.CD008040.pub3 
  36. Ong CK, Seymour RA, Lirk P, Merry AF (1 April 2010)։ «Combining paracetamol (acetaminophen) with nonsteroidal antiinflammatory drugs: a qualitative systematic review of analgesic efficacy for acute postoperative pain.»։ Anesthesia and Analgesia 110 (4): 1170–9։ PMID 20142348։ doi:10.1213/ANE.0b013e3181cf9281 
  37. Moore RA, Derry C (January 2013)։ «Efficacy of OTC analgesics.»։ International Journal of Clinical Practice. Supplement 67 (178): 21–5։ PMID 23163544։ doi:10.1111/ijcp.12054 
  38. «Relieving dental pain»։ American Dental Association։ December 2016։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-11-17-ին 
  39. Bailey E, Worthington H, Coulthard P (April 2014)։ «Ibuprofen and/or paracetamol (acetaminophen) for pain relief after surgical removal of lower wisdom teeth, a Cochrane systematic review.»։ British Dental Journal 216 (8): 451–5։ PMID 24762895։ doi:10.1038/sj.bdj.2014.330 
  40. Ashley PF, Parekh S, Moles DR, Anand P, MacDonald LC (8 August 2016)։ «Preoperative analgesics for additional pain relief in children and adolescents having dental treatment.»։ The Cochrane Database of Systematic Reviews (8): CD008392։ PMID 27501304։ doi:10.1002/14651858.CD008392.pub3 
  41. Anton J M de Craen, Giuseppe Di Giulio, Angela J E M Lampe-Schoenmaeckers, Alphons G H Kessels, Jos Kleijnen (1996)։ «Analgesic efficacy and safety of paracetamol-codeine combinations versus paracetamol alone: a systematic review»։ BMJ 313 (7053): 321–324։ PMC 2351742։ PMID 8760737։ doi:10.1136/bmj.313.7053.321 
  42. Laurence Toms, Sheena Derry, R Andrew Moore, Henry J McQuay (2009)։ «Single dose oral paracetamol (acetaminophen) with codeine for postoperative pain in adults»։ Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD001547։ PMC 4171965։ PMID 19160199։ doi:10.1002/14651858.CD001547.pub2 
  43. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ nps01 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  44. «Caffeine as an analgesic adjuvant for acute pain in adults»։ Cochrane Database Syst Rev 3 (3): CD009281։ 2012։ PMID 22419343։ doi:10.1002/14651858.CD009281.pub2 
  45. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ BMJ20152 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  46. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Page Last Updated: January 16, 2014. Acetaminophen Information Archived 2014-02-16 at the Wayback Machine. Page accessed February 23, 2014
  47. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Page updated August 6, 2013 Acetaminophen Toxicity Page accessed February 23, 2014
  48. U.S. Food and Drug Administration Page updated November 19, 2013 Using Acetaminophen and Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs Safely Archived 2009-07-14 at the Wayback Machine. Page accessed February 23, 2014
  49. U.S. Food and Drug Administration (FDA). January 13, 2011 FDA limits acetaminophen in prescription combination products; requires liver toxicity warnings Archived 2011-01-15 at the Wayback Machine. Page accessed February 23, 2014
  50. Research Center for Drug Evaluation and։ «Drug Safety and Availability - FDA Drug Safety Communication: Prescription Acetaminophen Products to be Limited to 325 mg Per Dosage Unit; Boxed Warning Will Highlight Potential for Severe Liver Failure»։ U.S. Food and Drug Administration։ Արխիվացված օրիգինալից March 1, 2016-ին։ Վերցված է February 27, 2016 
  51. «FDA: Acetaminophen doses over 325 mg may lead to liver damage»։ CNN։ January 16, 2014։ Արխիվացված օրիգինալից February 16, 2014-ին։ Վերցված է 2014-02-18 
  52. «Guidelines for the management of paracetamol poisoning in Australia and New Zealand—explanation and elaboration. A consensus statement from clinical toxicologists consulting to the Australasian poisons information centres»։ Med J Aust 188 (5): 296–301։ 2008։ PMID 18312195։ Արխիվացված օրիգինալից 2008-07-23-ին 
  53. «Epidemiology of acute liver failure»։ Curr Gastroenterol Rep 9 (1): 66–73։ 2007։ PMID 17335680։ doi:10.1007/s11894-008-0023-x 
  54. «Impact of restricting paracetamol pack sizes on paracetamol poisoning in the United Kingdom: a review of the literature»։ Drug Saf 30 (6): 465–79։ 2007։ PMID 17536874։ doi:10.2165/00002018-200730060-00002 
  55. Larson AM, Polson J, Fontana RJ, et al. (2005)։ «Acetaminophen-induced acute liver failure: results of a United States multicenter, prospective study»։ Hepatology 42 (6): 1364–72։ PMID 16317692։ doi:10.1002/hep.20948 
  56. U.S. Food and Drug Administration (FDA) Date Posted Jan 14, 2011. Prescription Drug Products Containing Acetaminophen: Actions to Reduce Liver Injury from Unintentional Overdose Archived 2012-09-25 at WebCite Page accessed February 23, 2014
  57. Hughes John (2008)։ Pain Management: From Basics to Clinical Practice։ Elsevier Health Sciences։ ISBN 9780443103360 
  58. Dukes MNG, Jeffrey K Aronson (2000)։ Meyler's Side Effects of Drugs, Vol XIV։ Elsevier։ ISBN 9780444500939 
  59. «The risk of upper gastrointestinal complications associated with nonsteroidal anti-inflammatory drugs, glucocorticoids, acetaminophen, and combinations of these agents»։ Arthritis Research & Therapy 3 (2): 98–101։ December 15, 2000։ PMC 128885։ PMID 11178116։ doi:10.1186/ar146 
  60. «Painkillers 'cause kidney damage'»։ BBC News։ November 23, 2003։ Արխիվացված օրիգինալից September 26, 2010-ին։ Վերցված է March 27, 2010 
  61. «FDA Warns of Rare Acetaminophen Risk»։ August 1, 2013։ Արխիվացված օրիգինալից 5 April 2016-ին։ Վերցված է 12 April 2016 
  62. Lourido-Cebreiro T, Salgado FJ, Valdes L, Gonzalez-Barcala FJ (January 2017)։ «The association between paracetamol and asthma is still under debate»։ The Journal of Asthma (Review) 54 (1): 32–8։ PMID 27575940։ doi:10.1080/02770903.2016.1194431 
  63. Henderson AJ, Shaheen, SO (Mar 2013)։ «Acetaminophen and asthma.»։ Paediatric Respiratory Reviews 14 (1): 9–15; quiz 16։ PMID 23347656։ doi:10.1016/j.prrv.2012.04.004 
  64. Heintze K, Petersen, KU (Jun 2013)։ «The case of drug causation of childhood asthma: antibiotics and paracetamol.»։ European Journal of Clinical Pharmacology 69 (6): 1197–209։ PMC 3651816։ PMID 23292157։ doi:10.1007/s00228-012-1463-7 
  65. Cheelo M, Lodge CJ, Dharmage SC, Simpson JA, Matheson M, Heinrich J, Lowe AJ (26 November 2014)։ «Paracetamol exposure in pregnancy and early childhood and development of childhood asthma: a systematic review and meta-analysis.»։ Archives of Disease in Childhood 100 (1): 81–9։ PMID 25429049։ doi:10.1136/archdischild-2012-303043 
  66. «Feverish illness in children: Assessment and initial management in children younger than 5 years»։ NICE clinical guidelines (CG160)։ UK National Institute for Health and Care Excellence։ May 2013։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 6 March 2014-ին։ Վերցված է 25 February 2014 
  67. «Common over-the-counter medications»։ Healthychildren.org։ American Academy of Pediatrics։ July 10, 2013։ Արխիվացված օրիգինալից February 27, 2014-ին։ Վերցված է February 23, 2014 
  68. Heintze K, Petersen KU (Jun 2013)։ «The case of drug causation of childhood asthma: antibiotics and paracetamol»։ European Journal of Clinical Pharmacology 69 (6): 1197–209։ PMC 3651816։ PMID 23292157։ doi:10.1007/s00228-012-1463-7 
  69. «Link between Calpol and asthma 'not proven'»։ NHS Choices (UK National Health Service)։ September 16, 2013։ Արխիվացված օրիգինալից February 25, 2014-ին։ Վերցված է February 23, 2014 
  70. Section on Clinical Pharmacology and Therapeutics, Committee on Drugs, Sullivan JE, Farrar HC (Mar 2011)։ «Fever and antipyretic use in children»։ Pediatrics 127 (3): 580–7։ PMID 21357332։ doi:10.1542/peds.2010-3852։ Արխիվացված օրիգինալից 2015-01-09-ին 
  71. CHMP Pharmacovigilance Working Party (February 24, 2011). Pharmacovigilance Working Party (PhVWP) February 2011 plenary meeting (Report). European Medicines Agency & Heads of Medicines Agencies. pp. 6–7. արխիվացված օրիգինալից November 8, 2013-ին. http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Report/2011/02/WC500102322.pdf. 
  72. Martinez-Gimeno A, García-Marcos, Luis (Apr 2013)։ «The association between acetaminophen and asthma: should its pediatric use be banned?»։ Expert Review of Respiratory Medicine 7 (2): 113–22։ PMID 23547988։ doi:10.1586/ers.13.8։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-09-ին 
  73. McBride JT (Dec 2011)։ «The association of acetaminophen and asthma prevalence and severity.»։ Pediatrics 128 (6): 1181–5։ PMID 22065272։ doi:10.1542/peds.2011-1106։ Արխիվացված օրիգինալից 2014-07-13-ին 
  74. Sarg Michael, Ann D Gross, Roberta Altman (2007)։ The Cancer Dictionary։ Infobase Publishing։ ISBN 9780816064113 
  75. Neuss, G (2007)։ Chemistry: Course Companion։ Oxford University Press։ ISBN 978-0-19-915146-2 
  76. Ebrahimi Sedigheh, Soheil Ashkani Esfahani, Hamid Reza Ghaffarian, Mahsima Khoshneviszade (2010)։ «Comparison of efficacy and safety of acetaminophen and ibuprofen administration as single dose to reduce fever in children»։ Iranian Journal of Pediatrics 20 (4): 500–501։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-07-09-ին 
  77. «The safety of acetaminophen and ibuprofen among children younger than two years old»։ Pediatrics 104 (4): e39։ 1999։ PMID 10506264։ doi:10.1542/peds.104.4.e39 
  78. Yorgason JG, Luxford, W, Kalinec, F (Dec 2011)։ «In vitro and in vivo models of drug ototoxicity: studying the mechanisms of a clinical problem.»։ Expert Opinion on Drug Metabolism & Toxicology 7 (12): 1521–34։ PMID 21999330։ doi:10.1517/17425255.2011.614231 
  79. Scialli AR, Ang, R, Breitmeyer, J, Royal, MA (Dec 2010)։ «A review of the literature on the effects of acetaminophen on pregnancy outcome» (PDF)։ Reproductive Toxicology (Elmsford, N.Y.) 30 (4): 495–507։ PMID 20659550։ doi:10.1016/j.reprotox.2010.07.007։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2014-02-27-ին։ Վերցված է 2014-02-27 
  80. Rudolph AM (Feb 23, 1981)։ «Effects of aspirin and acetaminophen in pregnancy and in the newborn»։ Archives of Internal Medicine 141 (3): 358–63։ PMID 7469626։ doi:10.1001/archinte.141.3.358 
  81. Eyers S, Weatherall, M, Jefferies, S, Beasley, R (Apr 2011)։ «Paracetamol in pregnancy and the risk of wheezing in offspring: a systematic review and meta-analysis» (PDF)։ Clinical and Experimental Allergy 41 (4): 482–9։ PMID 21338428։ doi:10.1111/j.1365-2222.2010.03691.x։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-03-14-ին։ Վերցված է 2014-02-27 
  82. Blaser JA, Allan GM (July 2014)։ «Acetaminophen in pregnancy and future risk of ADHD in offspring.»։ Canadian Family Physician 60 (7): 642։ PMC 4096264։ PMID 25022638 
  83. de Fays L, Van Malderen K, De Smet K, Sawchik J, Verlinden V, Hamdani J, Dogné JM, Dan B (August 2015)։ «Use of paracetamol during pregnancy and child neurological development.»։ Developmental Medicine & Child Neurology 57 (8): 718–24։ PMID 25851072։ doi:10.1111/dmcn.12745 
  84. Choueiri TK., Je Y., Cho E. (2014)։ «Analgesic use and the risk of kidney cancer: a meta-analysis of epidemiologic studies.»։ International Journal of Cancer 134 (2): 384–396։ PMC 3815746։ PMID 23400756։ doi:10.1002/ijc.28093 
  85. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ analgesics անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  86. Ghanem CI, Pérez MJ, Manautou JE, Mottino AD (July 2016)։ «Acetaminophen from liver to brain: New insights into drug pharmacological action and toxicity.»։ Pharmacological Research 109: 119–31։ PMC 4912877։ PMID 26921661։ doi:10.1016/j.phrs.2016.02.020 
  87. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Ghanem20162 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  88. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Ghanem20163 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  89. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Ghanem20164 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  90. Prescott LF (October 1980)։ «Kinetics and metabolism of paracetamol and phenacetin.»։ British Journal of Clinical Pharmacology։ 10 Suppl 2: 291S–298S։ PMC 1430174։ PMID 7002186։ doi:10.1111/j.1365-2125.1980.tb01812.x 
  91. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Graham 201–32 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  92. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ rosen անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  93. John Marx, Ron Walls, Robert Hockberger (2013)։ Rosen's Emergency Medicine - Concepts and Clinical Practice։ Elsevier Health Sciences։ ISBN 9781455749874 
  94. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ met1 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  95. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ TGA անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  96. Fortuny J., Kogevinas M., Garcia-Closas M., Real F. X., Tardòn A., Garcia-Closas R., Serra C., Carrato A., Lloreta J., Rothman N., Villanueva C., Dosemeci M., Malats N., Silverman D. (2006)։ «Use of Analgesics and Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs, Genetic Predisposition, and Bladder Cancer Risk in Spain»։ Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention 15 (9): 1696–1702։ PMID 16985032։ doi:10.1158/1055-9965.EPI-06-0038 
  97. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ TGA2 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  98. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ analgesics3 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  99. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ met13 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  100. Borne, Ronald F. "Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs" in Principles of Medicinal Chemistry, Fourth Edition. Eds. Foye, William O.; Lemke, Thomas L.; Williams, David A. Published by Williams & Wilkins, 1995. p. 544–545.
  101. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ foye_medchem անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  102. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ MD անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  103. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ analgesics4 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  104. Brayfield, A, ed. (15 January 2014)։ «Paracetamol»։ Martindale: The Complete Drug Reference։ London, UK: Pharmaceutical Press։ Վերցված է 10 May 2014 
  105. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ met12 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  106. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ foye_medchem3 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]