Մոշե Կաստել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Մոշե Կաստել
Moshe Castel.jpg
Ծնվել է 1909[1][2][3][4][5][6][7][8]
Ծննդավայր Երուսաղեմ, Պաղեստինը Օսմանյան կայսրության կազմում
Վախճանվել է դեկտեմբերի 12, 1991(1991-12-12)[1]
Մահվան վայր Թել Ավիվ, Իսրայել
Քաղաքացիություն Flag of Israel.svg Իսրայել
Կրթություն Լուվրի դպրոց և Բեցալելի անվան արվեստի և դիզայնի ակադեմիա
Մասնագիտություն նկարիչ
Պարգևներ Դիզենգոֆի մրցանակ և Դիզենգոֆի մրցանակ
Moshe Castel Վիքիպահեստում

Մոշե Կաստել (եբր.՝ משה קסטל‎, 1909[1][2][3][4][5][6][7][8], Երուսաղեմ, Պաղեստինը Օսմանյան կայսրության կազմում - դեկտեմբերի 12, 1991(1991-12-12)[1], Թել Ավիվ, Իսրայել), իսրայելցի նկարիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոշե Էլզար Կաստելը ծնվել է Երուսաղեմում 1909 թվականին ռաբբի Եհուդա Կաստելի և նրա կնոջ` Ռահելի ընտանիքում: Ընտանիքը ծագել է Կաստիլիայի իսպանական հրեաներից, որոնք Սուրբ Երկիր են գաղթել Իսպանիայից 1492 թվականին հրեաներին արտաքսելուց հետո: Ապագա նկարչի հայրը ծնվել է Խևրոնում: Նրանք կրոնական դպրոցներ բացեցին սեֆարդյան երեխաների համար Երուսաղեմի Նահալաթ Շիվայի և Բուխարյան թաղամասերում: Մոշեն իր մանկական տարիներն անցկացրել է Բուխարյան թաղամասում, որտեղ հաճախել է հայրական դպրոց: 13 տարեկան հասակում նա ընդունվել է «Բեցալել» արվեստի ակադեմիա, որը ղեկավարել է Բորիս Շացը, այստեղ նա սովորել է 1921-1925 թվականներին: Իր ուսուցիչ Շումել Բեն Դավիդի խորհրդով երիտասարդ նկարիչը վարպետության դասընթացը շարունակում է Փարիզում: 1927 թվականին եղբորից` Իոսիֆից, դրամական օգնություն ստանալով Կաստելը տեղափոխվում է Փարիզ և շարունակում կատարելագործել իր վարպետությունը Ժյուլիանի ակադեմիայում և Լուվրին կից դպրոցում: Նա երկար ժամանակ էր անցկացնում թանգարանի սրահներում` ստեղծելով Ռեմբրանդ վան Ռեյնի, Դիեգո Վելասկեսի, Էժեն Դելակրուայի և Գյուստավ Կուրբեի աշխատանքների կրկնօրինակները: Հենց այդ ժամանակ էլ նա եկավ այն եզրահանգման, որ «արվեստը հիմնված չէ պատկերների վրա, այլ հիմնականում ունի մատերիայի նշանակություն և այն, թե ինչպես են ներկի շերտերը բաշխվում և տարածվում նկարի վրա»[9]:

1927 թվականի մայիսին Հրեական երիտասարդության համաշխարհային միությունը հովանավորեց նրա առաջին ցուցահանդեսը Փարիզում: Այդ ժամանակ Փարիզում գտնվող Վլադիմիր Ժաբոտինսկին գրեց նրա կատալոգի ներածականը:

1940 թվականին նկարիչը վերադարձավ Պաղեստին և բնակվեց Ցֆատ քաղաքում: Ցֆատում նա հիմնադրեց «նկարիչների թաղամաս» փարիզյան Մոնպառնասի օրինակով: 1949 թվականին նա ամուսնացավ դերասանուհի Բիլայի հետ (ծննդյամբ` Բաուման):

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշատախտակ Ցֆատում

1947 թվականին Կաստելը Իոսիֆ Զարիցկու, Եհեզկել Շտրայխմանի, Մարսել Յանկոյի և մյուս համախոհների հետ միասին դարձավ «Նոր Հորիզոններ» (Օֆակիմ Խադաշիմ) գեղարվեստական միավորման հիմնադիրներից մեկը: 1959 թվականին նա Մոնպառնասում ձեռք է բերում ստուդիա, որտեղ անցկացնում էր տարեկան մի քանի ամիս: 1955 թվականին Թել Ավիվի գեղարվեստի թանգարանում անցկացվում է նրա անհատական ցուցահանդեսը: Նրա աշխատանքները ցուցադրվում են Քնեսեթում, Երուսաղեմի Բինյանեյ-Հա Ումա Միջազգային համաժողովների կենտրոնում, Նյու Յորքի Ռոքֆելլեր կենտրոնում, ինչպես նաև Երուսաղեմում Իսրայելի նախագահի պաշտոնական նստավայրում:

Գեղարվեստական ոճ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1930-1940-ական թվականներին Մոշե Կաստելի ստեղծագործությունների հիմնական թեման սեֆարդյան հրեաների կյանքն էր Սուրբ Երկրում: 1950-ական թվականներին նրա աշխատանքների թեմատիկան փոխվեց և նա ոգևորությունը պարպեց «հրեական քաղաքակրթության հին նախակարապետների վրա»: Այցելելով գալիլեական Կորազիմ քաղաքի հինավուրց սինագոգ, նա այնքան էր զարմացած բազալտե զարդաքանդակներով և խճանկարներով, որ ինքն էլ սկսեց օգտագործել բազալտի կտորներ, որոնց նա տալիս էր տարբեր ձևեր` օգտագործելով որպես իր աշխատանքների համար հիմնական նյութ: Մոշե Կաստելը խառնում էր մանրացված բազալտը ավազի և հարուստ գունավոր ներկերի հետ, որը հեշտությամբ ճանաչելի էր դարձնում նրա հեղինակային ոճաձևը: Այս ժամանակաշրջանի նրա աշխատանքների թեման հիմնված է հին դիցաբանական մոտիվների, հրեական միստիցիզմի և սիմվոլիզմի վրա, որոնք սկիզբ են առնում հին հրեական և շումերական քաղաքակրթությունից: Լինելով «Նոր հորիզոնների» անդամ` Մոշե Կաստելն իր ստեղծագործություններում զուգակցում է արևելագիտության մոտիվները և «քանանյան արվեստը» եվրոպական աբստրակտ գեղանկարչության տարրերի հետ:

Մոշե Կաստելի ամենահայտնի աշխատանքներից են` «Շաբաթը Ցֆատում» (1940, Թել Ավիվի գեղարվեստի թանգարան), «Զոհար և Կաբալա քաղաք» (1956), «Կարմիր մագաղաթ» (1965, Իսրայելի թանգարան), «Փառք Երուսաղեմին» և «Ոսկե թղթագլան» պաննոներ (երկուսն էլ 1970-1971) Իսրայելի նախագահի պալատում[10]:

Ճանաչում և պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոշե Կաստելի կերպարվեստի թանգարանը Մաալե Ադումիմում

1941 և 1946 թվականներին Թել Ավիվի քաղաքապետարանը Մոշե Կաստելին շնորհեց երիտասարդ նկարիչների համար նախատեսված Մեիր Դիզենգոֆի մրցանակ[11]:

Սան Պաուլոյում (Բրազիլիա) կայացած բիենալեի ժամանակ նա ստացավ «Premier do Estado» մրցանակ: 2010 թվականին Մաալե Ադումիմ քաղաքում Դավիդ Ռեզնիկի նախագծով կառուցված շենքում բացվեց Մոշե Կաստելի արվեստի թանգարանը[12]: Թանգարանում ցուցադրվում են նկարչի կողմից տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված աշխատանքները:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Միջազգային տիպօրինակ անուների նույնացուցիչ
  2. 2,0 2,1 Moshe Elazar Castel
  3. 3,0 3,1 Moshe Elazar Castel
  4. 4,0 4,1 RKDartists
  5. 5,0 5,1 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 Faceted Application of Subject Terminology
  7. 7,0 7,1 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  8. 8,0 8,1 Information Center for Israeli Art — 1975.
  9. About the artist
  10. Моше Элазар Кастель, Электронная еврейская энциклопедия
  11. «List of Dizengoff Prize laureates» (եբրայերեն)։ Tel Aviv Municipality։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-04-08-ին 
  12. В Маале-Адумим открылся музей живописи Արխիվացված է Դեկտեմբեր 12, 2013 Wayback Machine-ի միջոցով:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]