Հարփըր Լի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Հարպեր Լիից)
Picto infobox auteur.png
Հարփըր Լի
HarperLee 2007Nov05.jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Nelle Harper Lee
Ծնվել է ապրիլի 28, 1926({{padleft:1926|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1]
Ծննդավայր Մոնրովիլ, Մոնրո շրջան, Ալաբամա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վախճանվել է փետրվարի 19, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[2] (89 տարեկանում)
Վախճանի վայր Մոնրովիլ, Մոնրո շրջան, Ալաբամա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասնագիտություն գրող, վիպասան, երաժիշտ, սցենարիստ և բանաստեղծ-փաստաբան
Լեզու անգլերեն[3]
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Կրթություն Ալաբաբայի համալսարան
Ժանրեր Southern Gothic
Ուշագրավ աշխատանքներ Ծաղրասարյակ սպանելը
Անդամակցություն Արվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
Պարգևներ
Harper Lee signature.svg
Harper Lee Վիքիպահեստում

Նելլ Հարփըր Լի (անգլ.՝ Harper Lee,ապրիլի 28, 1926({{padleft:1926|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:28|2|0}})[1], Մոնրովիլ, Մոնրո շրջան, Ալաբամա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ - փետրվարի 19, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[2], Մոնրովիլ, Մոնրո շրջան, Ալաբամա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկյան գրող, «Ծաղրասարյակ սպանելը․․․» (անգլ.՝ To Kill a Mockingbird, 1960) վեպի հեղինակ (Պուլիցերյան մրցանակ, 1962)։ «Ծաղրասարյակ սպանելը...» վեպը էկրանավորվել է 1962 թ.։ Վեպը թարգմանվել է ավելի քան 40 լեզուներով և վաճառվել 30 միլիոնից ավելի տպաքանակով ամբողջ աշխարհում։

2007 թվականին Լին նախագահ Բուշի կողմից պարգևատրվել է Ազատության մեդալով։

2011 թվականին նախագահ Օբամայի կողմից պարգևատրվել է Արվեստի ազգային շքանշանով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նելլ Հարփըր Լին ծնվել է 1926 թվականի ապրիլի 28-ին Ալաբամա նահանգի հարավ-արևմտյան մասում գտնվող Մոնրովիլ փոքրիկ քաղաքում: Նա Ամասա Քոլման Լիի և Ֆրանսիս Քանինգհեմ Ֆինչ Լիի  կրտսեր երեխան է եղել: Դեռ մանուկ հասակից սկսել է կարդալ և ընկերացել է իր հարևան և համադասարանցի Թրումեն Կապոտեի հետ:

Լին հինգ տարեկան էր, երբ 1931 թվականի ապրիլին Ալաբամա նահանգի Սքոտսբորո քաղաքում կայացավ առաջին դատը, որը կապված էր 9 սևամորթ տղամարդկանց կողմից բռնությանը 2 սպիտակամորթ կանանց նկատմամբ : Մեղադրյալներին դատաստանի փորձեցին ենթարկել առանց օրինական դատավարության, բայց դա չհաջողվեց: Չնայած բժշկական եզրակացության, որի համաձայն կանանց չէին բռնաբարել, սպիտակամորթ անձանցից կազմված երդվյալների դատարանը համարեց բոլոր սևամորթներին, բացառությամբ 13-ամյա տղային, մեղավոր և դատապարտեց մահապատժի: Հետագա 6 տարիների ընթացքում բողոքարկումների միջոցով բոլոր անդամները հայտնվեցին ազատության մեջ, բացի մեկից:  Այս դատական գործը մեծ ազդեցություն ունեցավ երիտասարդ Լիի վրա, ով մի քանի տարի անց օգտագործեց այս պատմություն իր «Ծաղրասարյակ սպանելը» վեպը գրելիս :

Դպրոցն ավարտելուց հետո Լին ընդունվեց Մոնտգոմերի քաղաքում գտնվող Հանթինգդոնի քոլեջ  (1944—1945), շարունակեց ուսումը Ալաբամայի համալսարանի իրաբանության ֆակուլտետում (1945—1949) : Այդ ժամանակահատվածում հրապարակել է մի շարք պատմվածքներ: 1 տարի սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում փոխանակման ծրագրի միջոցով՝ պլանավորելով դառնալ իրավաբան իր հոր ընկերությունում: Ուսումը կիսատ թողնելով՝ նա տեղափոխվեց Նյու Յորք և որոշեց դառնալ պրոֆեսիոնալ գրող:  Մինչև 1950 թվականը աշխատել է մի շարք ավիաընկերությունների տոմսերի վաճառքի բաժնում:

«Ծաղրասարյակ սպանելը»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի քանի պատմվածք գրելուց հետո 1956 թվականի նոյեմբերին Լին հանդիպում է գրական գործակալի: Դեկտեմբերին նամակ է ստանում իր ընկերներից Մայքլ և Ջոյ Վիլիամս Բրաուններից, որում նրանք նրան նվիրել էին մեկամյա վճարովի արձակուրդ: Կար նաև գրություն, որում նրանք շնորհավորում էին Սուրբ Ծնունդը և ասում, որ նա ունի մեկ տարի գրելու համար այն, ինչ ցանկանում է: Մեկ տարի անց գրքի սևագիրը պատրաստ էր: 1960 թվականի հուլիսի 11-ին վեպը հրատարակվեց և դարձավ բեսթսելլեր՝ ունենալով հսկայական վաճառքի ծավալներ և քննադատների կողմից դրական կարծիքների արժանացավ: 1961 թվականին ստացավ Պուլիցերյան մրցանակ այս գեղարվեստական ստեղծագործության համար: 1999 թվականին այս գիրքը համարվեց հարյուրամյակի ամերիկյան լավագույն վեպը:

Կա վարկած, որ գրքի նման մեծ ճանաչումը պայմանավորված էր Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի մեկնարկի հետ: Իր բացառիկ հարցազրույցներից մեկի ժամանակ Լին հայտնել է, որ այս վեպը հորինված է և որևէ կապ չունի իր ձանձրալի մանկության հետ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]