Հաբիմա թատրոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox masks.png
Հաբիմա թատրոն
PikiWiki Israel 14066 Habimaquot; Theatre.JPG
Տեսակթատերախումբ և թատրոն
ԵրկիրFlag of Israel.svg Իսրայել[1]
Գտնվելու վայրըԹել Ավիվ[1]
Հիմնադրման ամսաթիվ1918
ՃարտարապետOskar Kaufmann?
Կոորդինատներ: 32°4′21.700000098388″ հս․ լ. 34°46′44.400000100012″ ավ. ե. / 32.07269444447177165° հս․. լ. 34.77900000002777858° ավ. ե. / 32.07269444447177165; 34.77900000002777858
Կայքhabima.co.il
Habima National Theatre Վիքիպահեստում

Հաբիմա թատրոն (եբր.՝ תיאטרון הבימה‎, Te'atron HaBima, lit. «Բեմական թատրոն»), ազգային թատրոն Իսրայելում, եբրայերենով բեմադրող առաջին թատրոններից մեկը: Տեղակայված է Թել Ավիվի Հաբիմա հրապարակում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թատրոնի պատմական շենքը, մոտ. 1950
Հանա Ռովինան մարմնավորել է Լեային Սեմյոն Անսկիի «The Dybbuk» (Երկու աշխարհների միջև) պիեսում (բեմադրվել է Հաբիմա թատրոնում եբրայերեն, թարգմանությունը՝ Հայիմ Նախման Բյալիկի)

Հաբիմա թատրոնը հիմնադրվել է 1912 թվականին Նահում Զեմախի կողմից, Բելոստոկում (այն ժամանակ՝ Գրոդնո գուբերնյա, Ռուսական կայսրություն): Մենահեմ Գնեսինը թատրոնի հիմնադիրներից և վաղ դերասաններից էր[2]: Քանի որ ներկայացումները եբրայերեն էին՝ պարուրված հրեական ժողովրդական ավանդույթով և առնչվում էին հրեա ժողովրդի հարցերին, ցարական կառավարությունը հետապնդումներ սկսեց: Սկսած 1918 թվականից այն գործում էր Մոսկվայի արվեստի թատրոնի հովանու ներքո, և ոմանք այդ տարեթիվն են համարում սկիզբ: Թատրոնը դժվարություններ է ունեցել ինչպես խորհրդային կառավարության ներքո, այնպես էլ ռուսական հեղափոխությունից հետո[3]: Հրեա-լեհ դերասանների համար Կոնստանտին Ստանիսլավսկին ուսուցում կազմակերպեց Եվգենի Վախթանգովի միջոցով: Իոսիֆ Ստալինը նույնպես լիազորեց թատրոնի ստեղծումը: Այնուամենայնիվ, Եվսեկցիան փորձել է օգտագործել իր ազդեցությունը Հաբիմայի պետական միջոցների կրճատման համար՝ բրենդելով այն հակահեղափոխական[4]:

Միջազգային շրջայց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1926 թվականին թատրոնը հեռացել է Խորհրդային Միությունից՝ շրջագայելու արտերկրում, այդ թվում՝ Լատվիայում, Լիտվայում, Լեհաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Նիդերլանդներում և ԱՄՆ-ում[5]: Նրանց ներկայացումները մեծ հաջողություն են ունեցել[5]: 1927 թվականին ընկերությունը բաժանվել է Զեմախի և որոշ դերասանների միջև, որոնք նախընտրել են մնալ ԱՄՆ-ում[5]:

Լոձի ազդեցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թատրոնի աշխատակիցները այցելել են Լոձ քաղաք, և նախապատերազմյան լուսանկարիչ և արվեստագետ Մենդել Գրոսմանը նկարել է դերասաններին[6]:

Հիմնադրում Պաղեստինում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաբիման բեմադրել է Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշերը» Neues Schauspielhaus-ում, 1930 թվականի սեպտեմբերի 15-ին, եբրայերենով Շեքսպիրի առաջին պրոֆեսիոնալ ներկայացումը

Թատրոնի մյուս անդամները 1928 թվականին ընկերությունը բերեցին Մանդատային Պաղեստինին[7]: 1928-1929 թթ. թատերաշրջանում Հաբիմայի դերասանները ներկայացրել են երկու պիես Ալեքսեյ Դիկիի գլխավորությամբ[2]: Առաջին դեմադրությունը՝ Ha-Otsar (Գանձը), Շոլոմ-Ալեյխեմի իդիշերեն Der Oytser պիեսի թարգմանության պրեմիերան տեղի է ունեցել 1928 թվականի դեկտեմբերի 29-ին[2]: Երկրորդ պիեսը՝ Keter David («Դավիդի թագադրումը»), բեմադրվել է 1929 թվականի մայիսի 23-ին Թել Ավիվում[8][9]:

1930 թվականին ընկերությունն ուղևորվել է Բեռլին, Գերմանիա, որտեղ բեմադրել է Շեքսպիրի «Տասներկուերորդ գիշերը»՝ Ալեքսանդր Գրանովսկու ղեկավարությամբ[2]:

1931 թվականին, ի վերջո, թատրոնը հիմնվել է Պաղեստինում[2]: 1945 թվականին թատրոն է կառուցվել Թել Ավիվում[7]:

Իսրայելի ազգային թատրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաբիման պաշտոնապես համարվել է Իսրայելի ազգային թատրոնը 1958 թվականից, նույն տարում, երբ ստացել է Իսրայելի մրցանակ թատերական գործունեության համար[10]: Սա առաջին տարին էր, երբ մրցանակը հանձնվել է կազմակերպության: 21-րդ դարում Հաբիման ունեցել է 80 դերասան և ևս 120 աշխատակից անձնակազմում:

Վերականգնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականի հունվարին չորս և կես տարվա վերանորոգումից հետո թատրոնը վերաբացվել է[11]: Պատմական շենքը վերանախագծել է ճարտարապետ Ռամ Քարմին[12]: Ավելացվեց 500 քմ տարածք և երեք նոր փորձասրահներ: Ամբողջությամբ վերակառուցվել են շենքի չորս դահլիճները[13], որոնցից յուրաքանչյուրը տարբեր չափի և գույն է. Ռովինան կապույտ է և 930 նստատեղ, Մեսկինը՝ լաջվարդ է, 320 նստատեղով, Բերտոնովը (նաև հայտնի է որպես Բամարտև) կանաչ, ունի 220 նստատեղ և Հաբիմա 4 (նախկինում հայտնի էր որպես Հեյնկեն) փայտե վահանակներով և տեղավորում է 170 մարդ[11]:

Այլ թատրոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ռումինիայի Տրանսիլվանիա շրջանի Կլուժ-Նապոկա քաղաքի Սողոմոն Ստրամերի Հրեական թատրոնի թատերախումբը նույնպես կոչվում էր Հաբիմա:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Levy, Emanuel. The Habima, 1917-1977: A Study of Cultural Nationalism. Columbia University Press, 1979.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 archINFORM — 1994.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Habimah։ Encyclopaedia Judaica (2nd ed.) (Detroit: Macmillan Reference USA)։ 2007։ Վերցված է 2018-06-18 – via Gale Virtual Reference Library database; and freely available via Jewish Virtual Library 
  3. "Habima in New York: The Origin and Early History of the Habima", Museum of Family History, accessed 6 Sep 2010
  4. Shindler Colin (2012)։ Israel and the European Left։ New York: Continuum։ էջ 33 
  5. 5,0 5,1 5,2 Ivanov, Vladislav (August 10, 2010). “Habimah”. YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe. yivoencyclopedia.org. Translated from Russian by I. Michael Aronson; revised by Alice Nakhimovsky and Michael C. Steinlauf. Retrieved 2018-06-05.
  6. Grossman Mendel, Meron Peter (1977)։ With a Camera in the Ghetto 
  7. 7,0 7,1 Politzer, Heinz (August 1948). "Habimah in New York: A Great Theater Enters a New Period". Commentary Magazine. Retrieved 2017-03-06.
  8. Sullivan, Henry W. (2009). Calderón in the German Lands and the Low Countries: His Reception and Influence, 1654-1980. Cambridge: Cambridge University Press. p. 476, footnote 17. Sullivan notes that Lamdan worked from the German translation by Johann Diederich Gries.
  9. Rokem, Freddie (1996). "Hebrew Theater from 1888 to 1948", in: Linda Ben-Zvi (Ed.). Theater in Israel. Ann Arbor: University of Michigan Press. 0472106074. pp. 51-84; here: p. 72. "The production of David's Crown, produced in Tel Aviv in 1929, during Habima's first visit there, was a very radical adaptation of Calderón de la Barca's Hair of Absalom."
  10. «Israel Prize recipients in 1958 (in Hebrew)»։ Israel Prize Official Site։ Արխիվացված օրիգինալից-ից January 17, 2010-ին 
  11. 11,0 11,1 Shohat, Zipi (November 21, 2011). "Curtain Rises over Tel Aviv's Newly Renovated Habima Theater". Haaretz. haaretz.com. Retrieved 2017-03-06.
  12. Shohat Zipi (October 24, 2006)։ «A New Stage for Habima»։ Haaretz. haaretz.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-12-26-ին։ Վերցված է 2017-03-06 
  13. "Habima Architect Tells Critics: 'Kiss My Ass' " (October 11, 2010). Haaretz. haaretz.com. Retrieved 2017-03-06.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]