Կլարիսի Լիսպեկտոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կլարիսի Լիսպեկտոր
Clarice Lispector (cropped).jpg
Ծննդյան անունռուս.՝ Хая Пинхасовна Лиспектор
Ծնվել էդեկտեմբերի 10, 1920(1920-12-10)[1][2][3][…]
ԾննդավայրChechelnyk, Վիննիցայի մարզ
Վախճանվել էդեկտեմբերի 9, 1977(1977-12-09)[1][2][3][…] (56 տարեկան)
Վախճանի վայրՌիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա[4]
Մասնագիտությունմոդել, սցենարիստ, թարգմանիչ, լրագրող, վիպասան և գրող
Լեզուպորտուգալերեն[1], անգլերեն, ֆրանսերեն, իսպաներեն, բրազիլական պորտուգալերեն և իդիշ
Ազգությունհրեա
ՔաղաքացիությունFlag of Brazil (1968–1992).svg Բրազիլիա[5]
ԿրթությունՌիո դե Ժանեյրոյի դաշնային համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
ՊարգևներԺաբուտի մրցանակ և Մշակույթում ունեցած վաստակի համար շքանշան
ԱմուսինՄորի Գուրգել Վալենտե
Clarice-Lispector-Unterschrift.png
Կայքclaricelispector.com.br
Clarice Lispector Վիքիպահեստում

Կլարիսի Լիսպեկտոր (պորտ.՝ Clarice Lispector, դեկտեմբերի 10, 1920(1920-12-10)[1][2][3][…], Chechelnyk, Վիննիցայի մարզ - դեկտեմբերի 9, 1977(1977-12-09)[1][2][3][…], Ռիո դե Ժանեյրո, Բրազիլիա[4]), բրազիլացի խոշորագույն գրող: Այսօր Ժուան Գիմարայնս Ռոզայի հետ համարվում է 20-րդ դարի ամենահայտնի արձակագիրներից մեկը Բրազիլիայում:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Պոդոլիայի տարածքում՝ Չեչելնիկ քաղաքում՝ հրեական ընտանիքում: Փախչելով քաղաքացիական պատերազմի շրջանի ջարդերից՝ նրա ծնողները՝ Պինհուս (Պեդրո Պինկաս) Սամուիլովի Լիսպեկտորը (?)-1940) և Մանյա (Մարիետա Մարիա) Կրիմգոլդը հասել են Բեսարաբիա, որտեղից 1922 թվականին գաղթել են Բրազիլիա։ Կլարիսը 3 քույրերից կրտսերն էր: Բրազիլիայում Լիսպեկտորները փոխել են անունները. Պինհուսը դարձել է Պեդրո, Մանյան՝ Մարիետա, Լեյան՝ Էլիսա, իսկ Հաջան՝ Կլարիսի: Միայն միջնեկ աղջիկը՝ Տանյան (1915–2007) է պահպանել իր անունը: Երեք տարի անց Մարիետայի առողջական վիճակը հանկարծակի վատանում է, և նրանք տեղափոխվում են Ռեսիֆի: Այստեղ ևս շարունակվում են ընտանիքի հոր ֆինանսական դժվարությունները: Կլարիսին 10 տարեկան էր, երբ մայրը մահանում է 1930 թվականի սեպտեմբերին 42 տարեկանում սիֆիլիսից, որով վարակվել էր Ուկրաինայում, երբ զինվորները բռնաբարել էին:

1932 թվականին Կլարիսին ընդունվում է Ջինասիո Պեռնամբուկանո նահանգի ամենահեղինակավոր միջնակարգ դպրոցը: Մեկ տարի անց, կարդալով Հերման Հեսսեի «Տափաստանի գայլը», որոշում է դառնալ գրող: 1934 թվականին, երբ Կլարիսին դեռահաս էր, Պեդրո Լիսպեկտորը որոշում է իր դստրերի հետ տեղափոխվել Ռիո դե Ժանեյրոյի այն ժամանակվա մայրաքաղաք։

Կլարիսին իրավաբանական կրթությունը սկսել է 1937 թվականին Բրազիլիայի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետում, որը ժամանակի բարձրագույն ամենահեղինակավոր ուսումնական հաստատությունն էր: Նրա առաջին հայտնի պատմվածքը՝ «Տրիունֆո»-ն, հայտնվել է Պենեում 1940 թվականի մայիսի 25-ին։ Դրանից կարճ ժամանակ անց՝ 1940 թվականի օգոստոսի 26-ին, նրա հայրը մահացել է անհաջող վիրահատության արդյունքում։

Լիսպեկտորը ծանոթացել է բրազիլացի գրողների երիտասարդ սերնդի հետ: Նրանց թվում էր Լուսիո Կարդոսունը, որին նա սիրահարվել էր, սակայն Լուսիոն հոմոսեքսուալ էր, և շուտով Կլարիսին սկսեց հանդիպել իր համակուրսեցի Մորի Գուրգել Վալենտեի հետ, որն աշխատում էր Բրազիլիայի արտաքին կապերի նախարարությունում։ Դիվանագետի հետ ամուսնանալու համար քաղաքացիություն էր անհրաժեշտ, և նա այն ձեռք է բերում հենց դառնում է չափահաս: Կլարիսին Բրազիլիայի քաղաքացիություն է ստացել 1943 թվականի հունվարի 12-ին, իսկ հունվարի 23-ին ամուսնացել է Վալենտեի հետ:

1944-1949 թվականներին ապրել է Եվրոպայում, 1952-1959 թվականներին՝ ԱՄՆ-ում։ Եղել է դիվանագիտական ծառայության մեջ, զբաղվել լրագրությամբ, թարգմանել Ագաթա Քրիստիի ստեղծագործությունները[6]:

1966 թվականին սեփական տանը հրդեհ է բռնկվել, որից հետո երկար ժամանակ եղել է ֆիզիկական և հոգեկան ծանր վիճակում, չի կարողացել գրել ձեռքի ուժեղ այրվածքների պատճառով: 1968 թվականին Բրազիլիայում մասնակցել է ռազմական բռնապետության դեմ բողոքներին։ Լիսպեկտորի ստեղծագործություններից շատերը հրապարակվել են միայն նրա մահից հետո։

Հայտնի ամերիկացի թարգմանիչ Գրեգորի Ռաբասան այսպես է գրել Լիսպեկտորի մասին[7].

Aquote1.png Ես ապշած էի բացառիկ կնոջ հետ հանդիպմամբ, որը կարծես տեսքով Մառլեն Դիտրիխն էր, բայց գրում էր Վիրջինիա Վուլֆի նման: Aquote2.png

Կլարիսի Լիսպեկտորը շատ գեղեցիկ կին էր, նրա դիմանկարները նկարել են շատ նկարիչներ, որոնց թվում են Կառլուս Սկլյարը և Ջորջո դե Կիրիկոն: Միայն տանը կախված է եղել նրա պատկերով առնվազն 10 նկար, սակայն այդքանով հանդերձ նա լուսանկարվել չի սիրել:

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազգային մի քանի մրցանակների դափնեկիր, նրա արձակ գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով: Մի քանի վեպեր և նովելներ դրվել են ֆիլմերի հիմքում[փա՞ստ]:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմվածքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Alguns contos, 1952
  • Laços de família, 1960 (Ներառում է պատմվածքներ, որոնք նախկինում հրատարակվել են որպես Alguns Contos)
  • A Legião estrangeira, 1964
  • Felicidade clandestina, 1971
  • A imitação da rosa, 1973 (Ներառում է նախկինում հրապարակված նյութեր)
  • A Via-crucis do corpo, 1974
  • Onde estivestes de noite, 1974
  • Para não esquecer, 1978
  • A Bela e a fera, 1979

Մանկական գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • O Mistério do Coelho Pensante, 1967
  • A mulher que matou os peixes, 1968
  • A Vida Íntima de Laura, 1974
  • Quase de verdade, 1978
  • Como nasceram as estrelas: Doze lendas brasileiras, 1987

Վեպեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Perto do Coração Selvagem, 1943
  • O Lustre, 1946
  • A Cidade Sitiada, 1949
  • A Maçã no Escuro, 1961
  • A Paixão segundo G. H., 1964
  • Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres, 1969
  • Água Viva, 1973
  • A hora da Estrela, 1977
  • Um Sopro de Vida, 1978

Թերթերի հոդվածներ և այլ ակնարկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • A Descoberta do Mundo, 1984 (Թերթի սյուներ, որոնք հրապարակվել են Jornal do Brazil-ում)
  • Visão do esplendor, 1975
  • De corpo inteiro, 1975 (Հարցազրույց հայտնի մարդկանց հետ)
  • Aprendendo a viver, 2004 (Նախկինում որպես A Descoberta do Mundo հրապարակված սյունակների ընտրանի)
  • Outros escritos, 2005 (Տարբեր տեքստեր, ինչպիսիք են հարցազրույցները և պատմվածքները)
  • Correio feminino, 2006 (Կանանց համար նախատեսված բրազիլական ամսագրերում կեղծանվամբ գրված տեքստերի հավաքածու)
  • Entrevistas, 2007 (Հարցազրույց)

Նամակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Cartas perto do coração, 2001, (Նամակագրություն Ֆերնանդո Սաբինոյի հետ)
  • Correspondências, 2002, (Նամակագրություն)
  • Minhas queridas, 2007, (Նամակագրություն քույրերի՝ Էլիսա Լիսպեկտորի և Տանյա Լիսպեկտոր Կաուֆմանի հետ)

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1945. Գրաս Արանի հիմնադրամի մրցանակ, որը հիմնադրվել է Բրազիլիայի գրական ակադեմիայի կողմից («Վայրի սրտի հետ միասին» վեպի համար):
  • 1961. Կարմեն Դոլորես Բարբոսայի մրցանակ («Խնձորը խավարի մեջ» վեպը):
  • 1967. Կալունգի մրցանակ մանկական ազգային կազմակերպության կողմից (մանկական գիրք «Երազող նապաստակի առեղծվածը»):
  • 1976. Դաշնային շրջանի մշակույթի հիմնադրամի 10-րդ ազգային գրական մրցույթի առաջին մրցանակ:
  • Պարգևատրվել է Մշակույթում ունեցած վաստակի համար շքանշանով։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Fitz E.E. Clarice Lispector. Boston: Twayne Publishers, 1985
  • Varin C. Langues de feu: essai sur Clarice Lispector. Laval: Trois, 1990
  • Cixous H., a.o. Reading with Clarice Lispector. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1990.
  • Peixoto M. Passionate fictions: gender, narrative, and violence in Clarice Lispector. Minneapolis: University of Minnesota Press, 1994
  • Clarice Lispector, a narração do indizível. Porto Alegre: Artes e Ofícios, 1998
  • Cróquer Pedrón E. El gesto de Antígona o la escritura como responsabilidad: Clarice Lispector, Diamela Eltit y Carmen Boullosa. Santiago de Chile: Editorial Cuarto Propio, 2000
  • Freixas L. Clarice Lispector. Barcelona: Ediciones Omega, 2001.
  • Rosenbaum Y. Clarice Lispector. São Paulo: Publifolha, 2002
  • Santos C. Bending the rules in the quest for an authentic female identity: Clarice Lispector and Carmen Boullosa. New York: P. Lang, 2004
  • Dinis N. Perto do coração criança: imagens da infância em Clarice Lispector. Londrina: Editora da Universidade Estadual de Londrina, 2006.
  • Moser B. Why this world: a biography of Clarice Lispector. Oxford; New York: Oxford UP, 2009

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլարիսի Լիսպեկտոր

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Itaú Cultural https://enciclopedia.itaucultural.org.br/pessoa1897/clarice-lispector (порт.)São Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  4. 4,0 4,1 4,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118780158 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  5. http://kulturnav.org/eb060943-8c34-4986-a9e1-cdff81da992b — 2016.
  6. «Еврейская Украина: 10 фактов о евреях Винницы»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-10-18-ին։ Վերցված է 2016-10-17 
  7. Salamon, J. (March 11, 2005). An Enigmatic Author Who Can Be Addictive. New York: New York Times

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]