Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար
ֆր.՝ Luis Federico Leloir
Luis Federico Leloir - young.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 6, 1906(1906-09-06)[1][2][3][…]
Փարիզ, Ֆրանսիա[4]
Մահացել էդեկտեմբերի 2, 1987(1987-12-02)[1][3][5] (81 տարեկան)
Կատամարկա, Արգենտինա կամ Բուենոս Այրես, Արգենտինա
բնական մահով
ԳերեզմանՌեկոլետա գերեզմանատուն
Բնակության վայր(եր)Բուենոս Այրես
ՔաղաքացիությունFlag of Argentina.svg Արգենտինա[6] և Flag of France (lighter variant).svg Ֆրանսիա[6]
Մասնագիտությունբժիշկ, կենսաքիմիկոս, ֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Բուենոս Այրեսի համալսարան[7], Leloir Institute?[7], Քեմբրիջի համալսարան[8], Վաշինգտոնի համալսարան, Վաշինգտոնի համալսարան Սենտ Լուիսում և Կոլումբիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտԿենսաքիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[9], Պապական գիտությունների ակադեմիա[10], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[9], Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[9], Արգենտինայի գրականության ակադեմիա, Բուենոս Այրեսի բժշկության ազգային ակադեմիա, Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիա[11], ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Sociedad Española de Bioquímica y Biologia Molecular?
Ալմա մատերԲուենոս Այրեսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ
Գիտական աստիճանբժշկության դոկտոր (1932)
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[12]
Գիտական ղեկավարԲերնարդո Ուսայ[13]
Պարգևներ
Commons-logo.svg Luis Federico Leloir Վիքիպահեստում

Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար (իսպ.՝ Luis Federico Leloi, սեպտեմբերի 6, 1906(1906-09-06)[1][2][3][…], Փարիզ, Ֆրանսիա[4] - դեկտեմբերի 2, 1987(1987-12-02)[1][3][5], Կատամարկա, Արգենտինա և Բուենոս Այրես, Արգենտինա), ամերիկացի բժիշկ և կենսաքիմիկոս, Նոբելյան մրցանակի առաջին իսպանացի դափնեկիրն է՝ քիմիայից։ Անդամ է՝ ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1960 թ.), ամերիկյան գիտությունների և մշակույթի ակադեմիայի (1961 թ.), Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1972 թ.) և Արգենտինայի գիտությունների ակադեմիայի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է համալսարանը Բուենոս Այրեսում՝ 1932 թվականին։ 1934-1935 և 1937-1943 թվականներին աշխատել է ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում (1941 թվականին դարձել է ֆիզիոլոգիայի պրոֆեսոր)։ 1936 թվականին աշխատել է Քեմբրիջի համալսարանի կենսաքիմիայի լաբորատորիայում։ 1943 թվականին վերադարձել է ԱՄՆ։ Աշխատել է Վաշինգտոնի (1944 թ.) և Կոլումբիայի համալսարաններում (1944-1945 թթ.)։ 1946 թվականին մեկնում է Արգենտինա։ 1946 թվականին դառնում է ֆիզիոլոգիայի համալսարանի կենսաքիմիայի լաբորատորիայի վարիչը։

Հիմնական աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերվել են կենդանի բջջում ածխաջրերի նյութափոխանակությանը և նուկլեոտիդներում ածխաջրածնային ածանցյալներին։ Լելուարը և իր աշխատակիցները հայտնաբերել են գլիկոպրոտեինները, բացահայտել են գալակտոզի փոխանակության հիմնական եղանակները, ինչպես նաև գալակտոզիմիայի զարգաման եղանակները։ Իր աշխատակիցների հետ դիտարկել և բացահայտել մի շարք ֆերմենտների փոխանակությունը։

Նոբելյան մրցանակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1970 թվականին դեկտեմբերի 2-ին Լելուարը ստանում է քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ լակտոզի նյութափոխանակության հիմնական եղանակները բացահայտելու համար։ Ստացած 80 000 դոլարը Լելուրը ծախսել է հետազոտությունների վրա։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Gran Enciclopèdia Catalana (կատ.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  4. 4,0 4,1 4,2 Лелуар Луис Федерико // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 Annuaire prosopographique : la France savante
  6. 6,0 6,1 https://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/Luis_Federico_Leloir/129372
  7. 7,0 7,1 Գիտական ​​կենսագրության ամբողջական բառարանDetroit: Charles Scribner's Sons, 2008. — ISBN 978-0-684-31559-1
  8. https://www.bioc.cam.ac.uk/about-us/history/nobel-prizes/luis-federico-leloir
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Notable Names Database — 2002.
  10. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/leloir.html
  11. https://twas.org/directory/leloir-luis-f
  12. Identifiants et Référentiels (ֆր.)ABES, 2011.
  13. The Academic Family Tree — 2005.
  14. The Nobel Prize in Chemistry 1970Nobel Foundation.
  15. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  16. http://archivo.ugr.es/pages/trabajosdocumentos/honoriscausa
  17. List of Royal Society Fellows 1660-2007Royal Society. — P. 215.
  18. Luis Federico LeloirKonex Foundation.