Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար
ֆր.՝ Luis Federico Leloir
Luis Federico Leloir - young.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 6, 1906(1906-09-06)[1][2]
Փարիզ, Ֆրանսիա[3]
Մահացել էդեկտեմբերի 2, 1987(1987-12-02)[1][2] (81 տարեկանում)
Կատամարկա, Արգենտինա կամ Բուենոս Այրես, Արգենտինա
բնական մահով
ԳերեզմանՌեկոլետա գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of Argentina.svg Արգենտինա
Flag of France.svg Ֆրանսիա
Մասնագիտությունբժիշկ, կենսաքիմիկոս, ֆիզիկոս, համալսարանի պրոֆեսոր և քիմիկոս
Հաստատություն(ներ)Բուենոս Այրեսի համալսարան[4], Leloir Institute?[4], Քեմբրիջի համալսարան, Վաշինգտոնի համալսարան, Վաշինգտոնի համալսարան Սենտ Լուիսում և Կոլումբիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտԿենսաքիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն[5], Պապական գիտությունների ակադեմիա[6], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[5], Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[5], Academia Argentina de Letras?, Buenos Aires National Academy of Medicine? և Գիտությունների համաշխարհային ակադեմիա[7]
Ալմա մատերԲուենոս Այրեսի համալսարանի բժշկական ֆակուլտետ
Գիտական աստիճանբժշկության դոկտոր (1932)
Գիտական ղեկավարԲերնարդո Ուսայ[8]
ՊարգևներՔիմիայի Նոբելյան մրցանակ[9][10] Գայդների միջազգային պարգև[5] Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակ TWAS fellow? Պատվավոր Լեգեոնի շքանշան[5] Գրանադայի համալսարանի պատվավոր դոկտոր[11] և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Luis Federico Leloir Վիքիպահեստում

Լուիս Ֆեդերիկո Լելուար (իսպ.՝ Luis Federico Leloi, 1906 սեպտեմբերի 6, Փարիզ - 1987 դեկտեմբերի 2), ամերիկացի բժիշկ և կենսաքիմիկոս, Նոբելյան մրցանակի առաջին իսպանացի դափնեկիրն է՝ քիմիայից։ Անդամ է՝ ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի (1960 թ.), ամերիկյան գիտությունների և մշակույթի ակադեմիայի (1961 թ.), Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1972 թ.) և Արգենտինայի գիտությունների ակադեմիայի։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավարտել է համալսարանը Բուենոս Այրեսում՝ 1932 թվականին։ 1934-1935 և 1937-1943 թվականներին աշխատել է ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտում (1941 թվականին դարձել է ֆիզիոլոգիայի պրոֆեսոր)։ 1936 թվականին աշխատել է Քեմբրիջի համալսարանի կենսաքիմիայի լաբորատորիայում։ 1943 թվականին վերադարձել է ԱՄՆ։ Աշխատել է Վաշինգտոնի (1944 թ.) և Կոլումբիայի համալսարաններում (1944-1945 թթ.)։ 1946 թվականին մեկնում է Արգենտինա։ 1946 թվականին դառնում է ֆիզիոլոգիայի համալսարանի կենսաքիմիայի լաբորատորիայի վարիչը։

Հիմնական աշխատանքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերվել են կենդանի բջջում ածխաջրերի նյութափոխանակությանը և նուկլեոտիդներում ածխաջրածնային ածանցյալներին։ Լելուարը և իր աշխատակիցները հայտնաբերել են գլիկոպրոտեինները, բացահայտել են գալակտոզի փոխանակության հիմնական եղանակները, ինչպես նաև գալակտոզիմիայի զարգաման եղանակները։ Իր աշխատակիցների հետ դիտարկել և բացահայտել մի շարք ֆերմենտների փոխանակությունը։

Նոբելյան մրցանակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1970 թվականին դեկտեմբերի 2-ին Լելուարը ստանում է քիմիայի Նոբելյան մրցանակ՝ լակտոզի նյութափոխանակության հիմնական եղանակները բացահայտելու համար։ Ստացած 80 000 դոլարը Լելուրը ծախսել է հետազոտությունների վրա։

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Մրցանակ
1943 Third National Science Award
1958 T. Ducett Jones Memorial Award
1965 Bunge and Born Foundation Award
1966 Gairdner Foundation Award
1967 Columbia University's Louisa Gross Horwitz Prize
1968 Benito Juárez Award
1968 Honorary Doctorate from Universidad Nacional de Córdoba
1968 Argentina Chemistry Association's Juan José Jolly Kyle Award
1969 Honorary member of the English Biochemical Society
1970 Nobel Prize in Chemistry
1971 Legion de Honor “Orden de Andrés Bello”
1976 Bernardo O'Higgins en el Grado de Gran Cruz
1982 Legion of Honour
1983 Diamond Konex Award։ Science and Technology

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տե՛ս նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]