Լոլիկի հյութ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լոլիկի հյութ
Tomato Juice.jpg
Տեսակսննդային բաղադրամաս
Ենթատեսակvegetable juice?, ըմպելիք և մրգային և բանջարեղենային հյութ[1][2][3]
Բաղադրամասերլոլիկ
ՀեղինակLouis Perrin?[4]
Ծագման երկիրFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Tomato juice Վիքիպահեստում

Լոլիկի հյութ (անգլ.՝ Tomato juice), լոլիկից ստացված հյութ: Սպառվում է խմիչքի տեսքով, ինչպես նաև բաղադրիչ մաս է հանդիսանում այնպիսի կոկտեյլների պատրաստման համար, ինչպիսիք են՝ «Արյունոտ Մերին», «Սանգրիտան» և «Միչելադան»: Ամերիկայում կարծում են, որ առաջին անգամ լոլիկի հյութ վաճառել են 1917 թվականին և այն վաճառողը եղել է Ինդիանայի հարավում գտնվող French Lick Springs Hotel հյուրանոցի սեփականատեր Լուիս Պերին: Այդ ժամանակ նրա մոտ վերջացել էր նարնջի հյութը, և հարկավոր էր եղել այն անհապաղ փոխարինել մեկ ուրիշ ըմպելիքով: Պերիի կողմից հայտնաբերած լոլիկ, շաքարավազ և հատուկ սոուս պարունակող հյութի բաղադրատոմսը արագ հայտնի էր դարձել. հենց այդ ժամանակ Չիկագոյում հայտնվել էր լոլիկի հյութից պատրաստված առաջին կոկտեյլը:

1937 թվականին ԽՍՀՄ-ում արտադրվել է լոլիկի հյութի առաջին խմբաքանակը: Մոսկվայի Կրկեսային հրապարակում կազմակերպվել էր լոլիկի հյութի անվճար համտես: Այնուամենայնիվ, համտեսողների մեծամասնությունը բացասական գնահատական էր տվել: Գովազդային հրաշալի արշավի շնորհիվ լոլիկի հյութը լայն ճանաչում է ստացել[5]: Խորհրդային Միությունում լոլիկի հյութը ամենուր էր՝ մթերային խանութներում, մանկապարտեզներում, ուսումնական հաստատությունների ճաշարաններում, թատրոնների և կինոթատրոնների ճաշարաններում, սրճարաններում և գործարանային ճաշարաններում: Խորհրդային ​​մթերային խանութներում միշտ հնարավոր էր գնել լոլիկի հյութ երեք լիտրանոց տարաներով և շշալցված տարբերակով: Խանութում 10 կոպեկով կարելի էր գնել մեկ բաժակ լոլիկի հյութ, հաճախորդներին թույլ էին տալիս հյութի մեջ աղ ավելացնել[6]:

Լոլիկի հյութ արտադրող ընկերություններից շատերը դրանում աղ են ավելացնում: Հաճախ ավելացնում են նաև այլ հավելումներ՝ սոխի կամ սխտորի փոշի, տարբեր համեմունքներ: Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում լոլիկի հյութի զանգվածային արտադրությունն ու իրացումը սկսվել է 1920-ական թվականների կեսերից, և մի քանի տարի անց այն դարձել է ճանաչված ըմպելիք նախաճաշի համար[7]: Կանադական օրենքները պահանջում են,որ լոլիկի հյութը քամեն ամբողջական լոլիկներից, մինչդեռ ԱՄՆ-ում լոլիկի հյութի մեծ մասը պատրաստվում է լոլիկի մածուկից[8]:

Լոլիկի հյութը, ինչպես նաև լոլիկները, պարունակում են հակաօքսիդիչ լիկոպին, որի սպառումը, ըստ որոշ ուսումնասիրությունների, կարող է պաշտպանել մի շարք հիվանդություններից[9]: 2000 թվականին կատարված փոքրածավալ ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ լոլիկի հյութը պարունակում է այնպիսի գործոն (ծածկագիր՝ P3), որը կանխում է արյան մեջ թրոմբոցիտների «կպչունությունը» և թրոմբի խցանումը[10][11][12][13][14]: Ուսումնասիրությունների հեղինակները ենթադրում են, որ արտադրանքը կարող է օգտակար լինել դիաբետով հիվանդների համար: Այնուամենայնիվ, շաքարային դիաբետով հիվանդների կողմից լոլիկի հյութի մեծ քանակի սպառման իրական ազդեցությունը ամբողջությամբ ուսումնասիրված չէ:

Լոլիկի հյութը, որպես ըմպելիք, հաճախ մատուցում են ինքնաթիռների ուղևորներին, և նրանց շրջանում այն մեծ ճանաչում ունի: Օրինակ՝ 2008 թվականին, Lufthansa ավիաընկերությանը վաճառվել է 1.7 միլիոն լիտր լոլիկի հյութ. որոշ ենթադրությունների համաձայն, դրա հայտնի լինելու փաստն այն է, որ վերջինս թռիչքի ժամանակ ապահովում է ճնշման անկում:

Լոլիկի հյութի արդյունաբերական արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լոլիկի հյութի արդյունաբերական արտադրությունը բաղկացած է մի քանի փուլերից՝

  • արդյունաբերական հումքի տեսակավորում, մաքրում և լվացում,
  • լոլիկների մանրացում,
  • ջեռուցման գործընթաց և լոլիկի զանգվածի հետագա արդյունահանում,
  • ցենտրիֆուգում և պատրաստի լոլիկի զանգվածի մաքրում,
  • պատրաստի հյութի փաթեթավորում, ստերիլիզացիա (մանրէաբանություն) կամ պաստերիզացիա:

Արդյունաբերական արտադրության մեջ լոլիկի հյութը ստանում են համասեռ հասած լոլիկներից, այնուհետև ավելացնելով 0.6—1.0% խոհարարական աղ՝ պահածոյացնում են: Տեսակավորած լոլիկները առանձնացնում են, սերմերը բաժանում, լվանում, չորացնում, որից հետո կարող են օգտագործել որպես սերմ: Այնուհետև մանրացված լոլիկները անցկացնում են մաղերով՝ կոպիտ մասերը հեռացնելու համար. օրինակ՝ պտուղների կանաչ մասերը մաղով անցկացնելուց հետո քամված զանգվածը եռացնում են՝ միկրոօրգանիզմները, օքսիդացնող և պեկտոլիտիկ ֆերմենտները ոչնչացնելու համար, ինչը նաև հեշտացնում է մաքրման գործընթացը: Եռման ջերմաստիճանը +75 — +80°С է: Երբ հյութը եռացնելու գործընթացը կատարվում է դանդաղ, այդ ժամանակ տեղի է ունենում զանգվածի քայքայում: Դանդաղ ջերմաստիճանով եռացած պտուղներից պատրաստված լոլիկի հյութը ունի ցածր մածուցիկություն և ենթակա է նոսրացման: Հյութի մածուցիկությունը սկզբնականում կարող է մնալ 95%-ի մակարդակում, բայց նաև հնարավոր է հյութի կոնդենսատով նոսրացում[15][16]:

Լոլիկի պատրաստի հյութը փաթեթավորում են ապակե կամ անագե տարաների մեջ, ինչպես նաև Tetra Pak թղթե տարաների մեջ: Լոլիկի հյութը ունի ցածր թթվայնություն և pH 5.5-6.5, ինչը բարենպաստ պայմաններ է ստեղծում մի շարք միկրոօրգանիզմների զարգացման համար: Այս ամենի հետ կապված լոլիկի հյութը ենթարկվում է ստերիլիզացման՝ 20-30 րոպե, 120 °C ջերմաստիճանում: Ստերիլիզացման ռեժիմը մեղմելու համար լոլիկի հյութը կարող է թթվայնացվել մինչև pH 3.7-4.0՝ օրգանական սննդային թթուներ կամ առավել թթվայնություն պարունակող պտուղների հյութեր խառնելու ճանապարհով: Օդազտելուց հետո ապակե տարաները հերմետիկորեն կնքվում են և ուղարկվում ստերիլիզացման կամ պաստերիզացման[17]:

Արդյունաբերական արտադրության մեջ լոլիկի հյութը արտահանում են բնական կամ խիտ տեսքով (պարունակում է 40% լուծվող պինդ նյութեր): Վերջինս սպառման ժամանակ նոսրացվում է մինչև բնական հյութի խտությամբ, որից հետո օգտագործվում է որպես ըմպելիք:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Томатный сок // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1960. — Т. VIII. — Стб. 883

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ОК 034-2007 (КПЕС 2002) «Общероссийский классификатор продукции по видам экономической деятельности» — Iss. ОК 034-2007.
  2. КПЕС 2008
  3. ОК 034-2014 (КПЕС 2008) «Общероссийский классификатор продукции по видам экономической деятельности»
  4. http://www.frenchlick.com/aboutus/history/flsh
  5. [Девлетов О. У. История отечественной рекламы за 150 лет (1840—1990)] — Москва—Берлин: 2016. — С. 140
  6. Томатный сок в Советском Союзе
  7. Nineteen Twenties — Kathleen Morgan Drowne, Patrick Huber — Google Books
  8. Heinz deal to save hundreds of jobs at Leamington plant — Windsor — CBC News
  9. «Health Benefits of raw tomato juice»։ Health Care։ Վերցված է 2012-05-16 
  10. Duttaroy, AK; Crosbie L., Gordon M. J. Effects of tomato extract on human platelet aggregation in vitro(անգլ.) // Platelets : journal. — 2001. — Т. 12. — № 4. — С. 218—227.
  11. O'Kennedy, N; Crosbie L., van Lieshout M., Broom J. I., Webb D. J., Duttaroy A. K. Effects of tomato extract on platelet function: a double-blinded crossover study in healthy humans(անգլ.) // The American Journal of Clinical Nutrition : journal. — 2006. — Т. 84. — № 3. — С. 561—569.
  12. O'Kennedy, N; Crosbie L., van Lieshout M., Broom J. I., Webb D. J., Duttaroy A. K. Effects of antiplatelet components of tomato extract on platelet function in vitro and ex vivo: a time-course cannulation study in healthy humans(անգլ.) // The American Journal of Clinical Nutrition : journal. — 2006. — Т. 84. — № 3. — С. 570—579.
  13. JAMA — Tomato Juice and Platelet Aggregation in Type 2 Diabetes, August 18, 2004, Lazarus et al. 292 (7): 805
  14. «Tomatoes cut risk of heart disease and stroke, [[Rowett Research Institute]], Aberdeen, Scotland, 2000»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-17-ին։ Վերցված է 2014-06-30 
  15. Технология переработки продукции растениеводства/ Под ред. Н. М. Личко. — М.: Колос, 2000. — 552с.
  16. Гореньков Э. С. и др. Технология консервирования. М.: Колос, 1987.
  17. Справочник технолога плодоовощного производства. Составитель М. Куницына. — СПб: ПрофиКС, 2001. — 478 с.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]