Լեո Վիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լեո Վիներ
անգլ.՝ Leo Wiener
Leono Vienano.png
Ծնվել է1862[1][2][3][…]
Բելոստոկ, Grodno Governorate, Vilna Governorate-General, Ռուսական կայսրություն[4]
Մահացել է1939[1][2][3][…]
Բելմոնտ, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ
Բնակության վայր(եր)Վարշավա[5], Բեռլին[5] և Օռլեան շրջան[5]
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն և Flag of the United States (1912-1959).svg ԱՄՆ
Մասնագիտությունլեզվաբան, պատմաբան, էսպերանտիստ և խմբագիր
Հաստատություն(ներ)Հարվարդի համալսարան[5], Միսուրիի համալսարան[5] և Նոր Անգլիայի կոնսերվատորիա[5]
Գործունեության ոլորտլեզվաբանություն
Ալմա մատերSzkoła Główna Warszawska?
Տիրապետում է լեզուներինէսպերանտո[4], իդիշ և անգլերեն
Երեխա(ներ)Նորբերտ Վիներ
Levi Wiener Վիքիպահեստում

Լեո Վիներ (անգլ.՝ Leo Wiener) (1862[1][2][3][…], Բելոստոկ, Grodno Governorate, Vilna Governorate-General, Ռուսական կայսրություն[4] - 1939[1][2][3][…], Բելմոնտ, Միդլսեքս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ),ամերիկացի անվանի լեզվաբան, պատմաբան և թարգմանիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեյբ (Լեոն) Զելմանովիչ Վիները[6] ծնվել է Ռուսաստանի կայսրության Բելոստոկ քաղաքում[7]: Նրա հայրը Զելման Սիմհովիչ Վիներն էր[8], իսկ մայրը` Ֆրեյդա Շոլիմովնա Ռաբինովիչը, երկուսն էլ բնիկ Կորչինի քաղաքից են եղել: Նա սովորել է Մինսկի, ապա Վարշավայի գիմնազիայում, ընդունվել Բեռլինի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, որի երկրորդ տարին ավարտելուց հետո որոշել է ուսումը շարունակել ԱՄՆ-ում:

Միացյալ Նահանգներում նա ստիպված էր փոխել մի շարք աշխատանքներ. նա ծառայում էր երկաթուղում, մրգերի փոխադրող էր, մաթեմատիկա էր դասավանդում, իսկ ավելի ուշ՝ գերմաներեն և ֆրանսերեն Կանզաս Սիթիի Միսուրիի համալսարանում:

Լեո Վիները լեզվաբան էր և գիտեր ավելի քան 20 լեզու: Լեզվաբանության ոլորտում նրա առաջին ուսումնասիրությունները կապված էին հրեական բանասիրության և գրականության հետ: Դրանք նվիրված էին իդիշի լեզվական տարրերին բելառուսերեն, ռուսերեն, լեհերեն և գերմաներեն լեզուներով:

1896 թվականից Լեո Վիներն ընդունեց Հարվարդի համալսարանի սլավոնական լեզուների և գրականության ուսուցչի պաշտոնը, 1911 թվականից դարձավ սլավոնական լեզուների և գրականության ամբիոնի պրոֆեսոր:

Լեո Վիները դարձավ ռուսական գրականության գիտական ուսումնասիրության պիոներ, ԱՄՆ-ում «Ռուսական գրականության անթոլոգիա նախնական ժամանակաշրջանից մինչև այսօր» (1902-1903) առաջին կազմողը: Անթոլոգիան ընդգրկում էր Միխայիլ Լոմոնոսովից մինչև Ֆեոդոր Դոստոևսկի և Անտոն Չեխով լավագույն ստեղծագործությունները և մի քանի անգամ տպագրվեց, վերջերս՝ 2001 թվականին[9]։

Լեո Վիները Լև Տոլստոյի ստեղծագործությունների հայտնի խթանող և թարգմանիչ էր: Վիները եղել է Լև Տոլստոյի 24 հատորով հավաքած աշխատությունների թարգմանիչը և խմբագիրը, որոնք տպագրվել են անգլերենով Բոստոնում 1904-1912 թվականներին:

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կինը` Բերտա Կանը, ծնվել է Գերմանիայում: Որդին հայտնի գիտնական Նորբերտ Վիներն է:

Հրատարակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • French Words in Wolfram Von Eschenbach։ 1893 
  • Ռուս հրեաների ժողովրդական երգերը, անգլ.՝ Popular poetry of the Russian Jews։ 1898 
  • Իդիշական գրականության պատմությունը XIX դարում, անգլ.՝ The history of Yiddish literature in the nineteenth century։ 1899 
  • The Ferrara Bible։ 1900 
  • Ռուսական գրականության անթոլոգիաները սկզբնական շրջանից մինչ օրս, անգլ.՝ Anthology of Russian Literature from the Earliest Period to the Present Time։ 1902 - 1903 
  • Gypsies as fortune-tellers and as blacksmiths։ 1910 
  • Philological fallacies: one in romance, another in Germanic։ 1914 
  • Commentary to the Germanic laws and mediaeval documents։ 1915 
  • Գաղափար ռուս ժեղեվրդի մասին, An Interpretation of the Russian People։ 1915 
  • Magdalen (with Josef Svatopluk Machar)։ 1916 
  • Contributions Toward a History of Arabico-Gothic Culture։ 1917 - 1921 
  • Africa and the discovery of America։ 1922 
  • Ժամանակակից դրաման Ռուսաստանում, The contemporary drama of Russia։ 1924 
  • The philological history of "tobacco" in America։ 1925 
  • Mayan and Mexican origins։ 1926 

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Գուտենբերգ նախագիծ — 1971.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ավստրալիայի ազգային գրադարան — 1960.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Swartz A. Open Library — 2007.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Esperanto (эспер.)UEA, 1905. — ISSN 0014-0635
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 https://dlibra.kul.pl/dlibra/publication/51312/edition/47609/content
  6. Запись о рождении доступна на сайте еврейской генеалогии JewishGen.org.
  7. Винер Н. Бывший вундеркинд (автобиографическая повесть)
  8. [jri-poland.org «Записи о Рождении, г. Белосток»] 
  9. Лео и Норберт Винеры — гордость Соединенных Штатов Америки(չաշխատող հղում)