Լայման Ֆրենք Բաում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Լայման Ֆրենք Բաում
անգլ.՝ Lyman Frank Baum
L. Frank Baum (1911).jpg
Ծննդյան անուն անգլ.՝ Lyman Frank Baum
Ծնվել է մայիսի 15, 1856({{padleft:1856|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Ծննդավայր Չիտտենանգո, Նյու Յորք
Վախճանվել է մայիսի 6, 1919({{padleft:1919|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9] (62 տարեկանում)
Վախճանի վայր Հոլիվուդ, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Մասնագիտություն լրագրող, կինոպրոդյուսեր, գրող, վիպասան, դերասան, մանկագիր, սցենարիստ, բանաստեղծ, թատրոնի դերասան, գիտաֆանստաստիկ գրող, խմբագիր, կինոդերասան և սուֆրաժիստ
Լեզու անգլերեն[10]
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Ուշագրավ աշխատանքներ Հրաշագործը Օզ երկրից
Կուսակցություն ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն
Ամուսին Մոդ Գեյջ Բաում
Զավակներ Ֆրենկ Ջոսլին Բաում և Հարրի Նիլ Բաում
L Frank Baum Signature.svg
L. Frank Baum Վիքիպահեստում

Լա՛յման Ֆրենք Բա՛ում կամ Լ. Ֆրենք Բաում (մայիսի 15, 1856({{padleft:1856|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Չիտտենանգո, Նյու Յորք - մայիսի 6, 1919({{padleft:1919|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Հոլիվուդ, Լոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ), ամերիկացի գրող, կախարդական Օզ երկրի «ստեղծողը»։ Մանկական գրականության աշխարհահռչակ դասական, ում գրքերը բազում անգամներ էկրանավորվել են և որից սերվել են շատ ընդօրինակումներ և ծաղրանմանակումներ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտանիքը։ Մանկությունն ու պատանեկությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լայման Ֆրենք Բաումը ծնվել է 1856 թ. Նյու Յորքում, գերմանական, շոտլանդա-իռլանդական, անգլիական արմատներ ունեցող ընտանիքում։ Հայրը՝ Բենջամին Բաումը կայացած հարուստ նավթային գործիչ էր, որը հաջողության էր հասել Փենսիլվանիայի «նավթային տենդի» ժամանակ։ Ֆրենքը մեծացել է հայրական կալվածքում՝ Ռոզա Լոունում, որի մասին սիրով է հիշում հետագա տարիներին։ Մինչև 12 տարեկանը կրթություն ստացել է տանը՝ մասնավոր ուսուցիչների միջոցով, իսկ 12 տարեկանում ուղարկվում է Նյու Յորքի Փիքսքիլի ռազմական ակադեմիա։ Բայց քանի որ նա երազկոտ ու զգայուն երեխա էր, կարգապահական խստության պատճառով ընդամենը երկու տարի այնտեղ մնալուց հետո հետ է ուղարկվում տուն։

Ստեղծագործական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ հասակից է սկսել գրել։ Նկատելով որդու ձգտումները՝ հայրը գնել է տպագրական մեքենա, որով հետագայում Ֆրենքը և նրա եղբայր Հենրին տպագրում են «Ռոզա Լոուն ընտանեկան ամսագիրը» Մինչև 17 տարեկանը տպագրում է ևս մեկ սիրողական ամսագիր։ 20 տարեկանում տարվում է նոր զբաղմունքով՝ ընտանի թռչունների բուծմամբ։ 1880 թվականի մարտից սկսում է հրատարակել թռչնաբուծության մասին ամսագիր, իսկ 1886 թվականին գրում է իր առաջին գիրքը համբուրգյան հավերի մասին։ Տարվել է նաև թատրոնով, բայց շուտով թողել այն։

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոր մահը, ընտանիքի սնանկացումը, դրան հաջորդած հրդեհը (որի արդյունքում նա կորցրել է թատերական ողջ գույքը) ստիպում են Ֆրենք Բաումին ընտանիքի հետ 1880 թվականին տեղափոխվել Դակոտա, իսկ ապա հաստատվում են Չիկագոյում։ 1882 թ. Բաումը ամուսնանում է և ունենում է երեք զավակ։

Ստեղծագործական վերելք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1897 թվականից միտք է հղանում ստեղծել պատմություններ երեխաների համար, ինչը հետագայում դառնում է նրա ստեղծագործության առանցքը։ 1897 թվականից մեկը մյուսի հետևից գրվում են հետաքրքիր հեքիաթներ, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում հեքիաթային մի երկրում, որը հետո պիտի անվանվեր Օզ երկիր։ 1900 թվականին լույս է տեսնում հանրահայտ «Օզի կախարդը»։ «Օզի կախարդը» գրքից հետո գրել է 13 շարունակություն-վեպ, 9 այլ ֆենթեզի վեպեր, ինչպես նաև մի շարք այլ աշխատանքներ (ընդհանուր հաշվով 55 վեպ, գումարած 4 «կորած» վեպեր, 83 պատմվածքներ, ավելի քան 200 բանաստեղծություններ, անորոշ քանակի սցենարներ և բազմաթիվ տարբեր գրույթներ)։ Լայման Ֆրենք Բաումի «Օզի կախարդը» թարգմանվել է նաև հայերեն, 2013-ին հրատարակվել է «Զանգակ» հրատարակչության կողմից[11]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 International Music Score Library Project — 2006.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 http://web.archive.org/web/20170323034204/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/lynman-frank-baum
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 American National Biography — 1999.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Discogs — 2000.
  10. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11890652f
  11. [1]