Էդմունդ Հալլեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Էդմունդ Հալլեյ
անգլ.՝ Edmond Halley
Edmund Halley.gif
Ծնվել է հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656[1] կամ նոյեմբերի 8, 1656({{padleft:1656|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[2]
Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա
Մահացել է հունվարի 14 (25), 1742[3][4] (85 տարեկանում) կամ հունվարի 14, 1742({{padleft:1742|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[2] (85 տարեկանում)
Գրինվիչ, Գրինվիչ, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Գերեզման St Margaret's, Lee
Քաղաքացիություն Անգլիայի թագավորություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս, աստղագետ, օդերևութաբան, քարտեզագիր, փիլիսոփա, ժողովրդագիր, ֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Գրինվիչի աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտ Երկրաֆիզիկա, Օդերևութաբանություն և Ժողովրդագրություն
Պաշտոն(ներ) Astronomer Royal[5]
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Սուրբ Պողոսի դպրոց և Թագավորական քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն և անգլերեն[6]
Պարգևներ
Edmond Halley Վիքիպահեստում

Էդմունդ Հալլեյ[7] (անգլերեն` Edmond Halley, հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656[1] կամ նոյեմբերի 8, 1656({{padleft:1656|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[2], Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա - հունվարի 14 (25), 1742[3][4] կամ հունվարի 14, 1742({{padleft:1742|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[2], Գրինվիչ, Գրինվիչ, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

Հալլեյը սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում, 1703-ից եղել է նույն համալսարանի պրոֆեսոր, 1720-ից՝ Գրինվիչի աստղադիտարանի տնօրեն։ 1676–78-ին Հալլեյը կազմել է Հարավային երկնքի 341 աստղերի հեռադիտակային առաջին աստղացուցակը (կատալոգ)։ Նա առաջինն է հաստատել գիսավորի պտույտի պարբերականությունը (Հալլեյի գիսավորինը 76 տարի է)։ Սեփական միջոցներով հրատարակել է Իսահակ Նյուտոնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները» աշխատությունը և արաբերենից թարգմանել ու հրատարակել է Ապոլոնիուս Պերգացու մաթեմատիկական աշխատանքները։ Մասնակցելով 1698–1700-ին կազմակերպված արշավախմբին՝ կազմել է երկրամագնիսական մանրամասն քարտեզ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: Oxford University Press, 2004.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyclopædia Britannica (untranslated), 1768. — ISBN 978-1-59339-292-5
  4. 4,0 4,1 4,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. Berry A. A Short History of Astronomy John Murray, 1898.
  6. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119960783
  7. Հովհաննես Բարսեղյան (2006). «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 58. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 8։