Էդմունդ Հալլեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Էդմունդ Հալլեյ
անգլ.՝ Edmond Halley
Edmund Halley.gif
Ծնվել է հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656[1] կամ նոյեմբերի 8, 1656({{padleft:1656|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[2][3][4]
Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա
Մահացել է հունվարի 14 (25), 1742[5][6] (85 տարեկանում) կամ հունվարի 14, 1742({{padleft:1742|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[2][7][3][4] (85 տարեկանում)
Գրինվիչ, Գրինվիչ, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն
Գերեզման St Margaret's, Lee
Քաղաքացիություն Անգլիայի թագավորություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս, աստղագետ, օդերևութաբան, քարտեզագիր, փիլիսոփա, ժողովրդագիր, ֆիզիկոս և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Գրինվիչի աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտ Երկրաֆիզիկա, Օդերևութաբանություն և Ժողովրդագրություն
Պաշտոն(ներ) Astronomer Royal[8]
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Սուրբ Պողոսի դպրոց և Թագավորական քոլեջ
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն և անգլերեն[9]
Պարգևներ
Edmond Halley Վիքիպահեստում

Էդմունդ Հալլեյ[10] (անգլերեն` Edmond Halley, հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656[1] կամ նոյեմբերի 8, 1656({{padleft:1656|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[2][3][4], Haggerston, Հակնի, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա - հունվարի 14 (25), 1742[5][6] կամ հունվարի 14, 1742({{padleft:1742|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[2][7][3][4], Գրինվիչ, Գրինվիչ, Մեծ Լոնդոն, Մեծ Լոնդոն, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն), անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

Հալլեյը սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում, 1703-ից եղել է նույն համալսարանի պրոֆեսոր, 1720-ից՝ Գրինվիչի աստղադիտարանի տնօրեն։ 1676–78-ին Հալլեյը կազմել է Հարավային երկնքի 341 աստղերի հեռադիտակային առաջին աստղացուցակը (կատալոգ)։ Նա առաջինն է հաստատել գիսավորի պտույտի պարբերականությունը (Հալլեյի գիսավորինը 76 տարի է)։ Սեփական միջոցներով հրատարակել է Իսահակ Նյուտոնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները» աշխատությունը և արաբերենից թարգմանել ու հրատարակել է Ապոլոնիուս Պերգացու մաթեմատիկական աշխատանքները։ Մասնակցելով 1698–1700-ին կազմակերպված արշավախմբին՝ կազմել է երկրամագնիսական մանրամասն քարտեզ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: Oxford University Press, 2004.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 Encyclopædia Britannica (untranslated), 1768. — ISBN 978-1-59339-292-5
  6. 6,0 6,1 6,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  7. 7,0 7,1 7,2 Edmond Halley — 1834.
  8. Berry A. A Short History of Astronomy John Murray, 1898.
  9. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119960783
  10. Հովհաննես Բարսեղյան (2006). «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 58. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 8։