Էդմունդ Հալլեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Էդմունդ Հալլեյ
Edmund Halley.gif
Ծնվել է հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656
Լոնդոն
Մահացել է հունվարի 3 (14), 1742[1] (85 տարեկանում)
Գրինվիչ
Գերեզման Q7594093?
Քաղաքացիություն Flag of England.svg Անգլիայի թագավորություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, երկրաֆիզիկոս, աստղագետ, օդերևութաբան, քարտեզագիր, փիլիսոփա և ժողովրդագիր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն
Ալմա մատեր Օքսֆորդի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ
Edmond Halley Վիքիպահեստում

Էդմունդ Հալլեյ[2] (անգլերեն` Edmond Halley, հոկտեմբերի 29 (նոյեմբերի 8), 1656, Լոնդոն - հունվարի 3 (14), 1742[1], Գրինվիչ), անգլիացի աստղագետ և երկրաֆիզիկոս, Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ։

Հալլեյը սովորել է Օքսֆորդի համալսարանում, 1703-ից եղել է նույն համալսարանի պրոֆեսոր, 1720-ից՝ Գրինվիչի աստղադիտարանի տնօրեն։ 1676–78-ին Հալլեյը կազմել է Հարավային երկնքի 341 աստղերի հեռադիտակային առաջին աստղացուցակը (կատալոգ)։ Նա առաջինն է հաստատել գիսավորի պտույտի պարբերականությունը (Հալլեյի գիսավորինը 76 տարի է)։ Սեփական միջոցներով հրատարակել է Իսահակ Նյուտոնի «Բնափիլիսոփայության մաթեմատիկական սկզբունքները» աշխատությունը և արաբերենից թարգմանել ու հրատարակել է Ապոլոնիուս Պերգացու մաթեմատիկական աշխատանքները։ Մասնակցելով 1698–1700-ին կազմակերպված արշավախմբին՝ կազմել է երկրամագնիսական մանրամասն քարտեզ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 Բրիտանիկա հանրագիտարան
  2. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 58։ ISBN 99941-56-03-9։ 

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, գիրք 1, հատոր 2, էջ 8։