Զրոյական միջօրեական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրինվիչյան միջօրեականը աշխարհի քարտեզի վրա

Գրինվիչյան միջօրեական (զրոյական միջօրեական), աշխարհագրական միջօրեական, որը անցնում է Գրինվիչյան աստղադիտարանի Պասաժային գործիքի վրայով։ Գրինվիչյան միջօրեականը ծառայում է որպես աշխարհագրական երկայնությունների հաշվարկի սկիզբ, հանդիսանում է զրոյական ժամային գոտու միջին միջօրեականը։ Տեղական միջին արևային ժամանակը Գրինվիչի միջօրեականում օգտագործվում է աստղագիտությունում (Համաշխարհային ժամանակի համապատասխանեցման համար)։

Զրոյական միջօրեականը Գրինվիչում (նշագծումը հատակին և շենքի վրա)։
Շենքի տարբեր կողմերում գտնվող պատուհանները կարելի է բացել և նայել Flamsted House շենքի միջով։ Դա թույլ է տալիս կատարել համեմատական օպտիկական չափումներ։[1]

Պատմությունը[խմբագրել]

Մինչև XIX-րդ դարի վերջը տարբեր երկրներում աշխարհագրական երկայնությունները հաշվելու համար օգտագործվում էին սեփական ազգային զրոյական միջօրեականները, որոնք անցնում էին, որպես կանոն, այս երկրների կենտրոնական աստղադիտարաններով։ Այսպես, Անգլիայում և ԱՄՆ-ում զրոյական էր համարվում Գրինվիչյան միջօրեականը, Ֆրանսիայում այս նպատակով օգտագործվում էր «փարիզյան միջօրեականը», Ռուսական կայսրությունում` Պուլկովյան միջօրեականը, և այլն: Գեոդեզիայի զարգացման հետ Միջազգային աստղագիտական միությունը որոշեց, որ ստանդարտ երկայնությունների հաշվման համակարգի բացակայությունը անհարմար է: 1884 թվականին Միջազգային միջօրեականային համաժողովի ժամանակ Վաշինգտոնում որոշվեց ընտրել Գրինվիչյան միջօրեականը որպես զրոյական կետ ամբողջ երկրագնդի երկայնությունների որոշման համար:

Աշխարհագրությունը[խմբագրել]

Գրինվիչյան միջօրեականը անցնում է հետևյալ երկրներով, ծովերով և տարածքներով`

Կոորդինատները
(մոտավոր)
Երկիր, տարածք կամ ծով Ծանոթություն
90°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 90° հս. լ. 0° աե. ե. Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս Հյուսիսային բևեռ
81°39′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 81.65° հս. լ. 0° աե. ե. Գրենլանդական ծով
72°53′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 72.883333° հս. լ. 0° աե. ե. Նորվեգիական ծով
61°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 61° հս. լ. 0° աե. ե. Հյուսիսային ծով
53°45′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 53.75° հս. լ. 0° աե. ե. Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա Անցնում է Գրինվիչյան աստղադիտարանով
50°47′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 50.783333° հս. լ. 0° աե. ե. Լա Մանշ նեղուց
49°19′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 49.316667° հս. լ. 0° աե. ե. Ֆրանսիա Ֆրանսիա
42°41′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 42.683333° հս. լ. 0° աե. ե. Իսպանիա Իսպանիա
39°56′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 39.933333° հս. լ. 0° աե. ե. Միջերկրական ծով Վալենսիական ծովածոց
38°52′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 38.866667° հս. լ. 0° աե. ե. Իսպանիա Իսպանիա
38°38′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 38.633333° հս. լ. 0° աե. ե. Միջերկրական ծով
35°50′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 35.833333° հս. լ. 0° աե. ե. Ալժիր Ալժիր
21°50′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 21.833333° հս. լ. 0° աե. ե. Մալի Մալի
14°59′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 14.983333° հս. լ. 0° աե. ե. Բուրկինա Ֆասո Բուրկինա Ֆասո
11°06′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 11.1° հս. լ. 0° աե. ե. Տոգո Տոգո Մոտ 600 մ
11°06′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 11.1° հս. լ. 0° աե. ե. Գանա Գանա Մոտ 16 կմ
10°57′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 10.95° հս. լ. 0° աե. ե. Տոգո Տոգո
10°36′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 10.6° հս. լ. 0° աե. ե. Գանա Գանա Հատում է Վոլտան, 7°48′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 7.8° հս. լ. 0° աե. ե.
5°37′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 5.616667° հս. լ. 0° աե. ե. Ատլանտյան օվկիանոս Հատում է հասարակածը 0°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 0° հս. լ. 0° աե. ե. կետում
60°00′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 60° հվ. լ. 0° աե. ե. Հարավային օվկիանոս
68°54′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 68.9° հվ. լ. 0° աե. ե. Անտարկտիդա Մոդայի թագուհու երկիր, Հարավային բևեռ, 90°00′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 90° հվ. լ. 0° աե. ե.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]