Զրոյական միջօրեական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գրինվիչյան միջօրեականը աշխարհի քարտեզի վրա

Գրինվիչյան միջօրեական (զրոյական միջօրեական), աշխարհագրական միջօրեական, որը անցնում է Գրինվիչյան աստղադիտարանի Պասաժային գործիքի վրայով։ Գրինվիչյան միջօրեականը ծառայում է որպես աշխարհագրական երկայնությունների հաշվարկի սկիզբ, հանդիսանում է զրոյական ժամային գոտու միջին միջօրեականը։ Տեղական միջին արևային ժամանակը Գրինվիչի միջօրեականում օգտագործվում է աստղագիտությունում (Համաշխարհային ժամանակի համապատասխանեցման համար)։

Զրոյական միջօրեականը Գրինվիչում (նշագծումը հատակին և շենքի վրա)։
Շենքի տարբեր կողմերում գտնվող պատուհանները կարելի է բացել և նայել Flamsted House շենքի միջով։ Դա թույլ է տալիս կատարել համեմատական օպտիկական չափումներ։[1]

Պատմությունը[խմբագրել]

Մինչև XIX-րդ դարի վերջը տարբեր երկրներում աշխարհագրական երկայնությունները հաշվելու համար օգտագործվում էին սեփական ազգային զրոյական միջօրեականները, որոնք անցնում էին, որպես կանոն, այս երկրների կենտրոնական աստղադիտարաններով։ Այսպես, Անգլիայում և ԱՄՆ-ում զրոյական էր համարվում Գրինվիչյան միջօրեականը, Ֆրանսիայում այս նպատակով օգտագործվում էր «փարիզյան միջօրեականը», Ռուսական կայսրությունում` Պուլկովյան միջօրեականը, և այլն։ Գեոդեզիայի զարգացման հետ Միջազգային աստղագիտական միությունը որոշեց, որ ստանդարտ երկայնությունների հաշվման համակարգի բացակայությունը անհարմար է։ 1884 թվականին Միջազգային միջօրեականային համաժողովի ժամանակ Վաշինգտոնում որոշվեց ընտրել Գրինվիչյան միջօրեականը որպես զրոյական կետ ամբողջ երկրագնդի երկայնությունների որոշման համար։

Աշխարհագրությունը[խմբագրել]

Գրինվիչյան միջօրեականը անցնում է հետևյալ երկրներով, ծովերով և տարածքներով`

Կոորդինատները
(մոտավոր)
Երկիր, տարածք կամ ծով Ծանոթություն
90°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 90° հս. լ. 0° աե. ե. Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս Հյուսիսային բևեռ
81°39′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 81.65° հս. լ. 0° աե. ե. Գրենլանդական ծով
72°53′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 72.883333° հս. լ. 0° աե. ե. Նորվեգիական ծով
61°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 61° հս. լ. 0° աե. ե. Հյուսիսային ծով
53°45′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 53.75° հս. լ. 0° աե. ե. Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա Անցնում է Գրինվիչյան աստղադիտարանով
50°47′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 50.783333° հս. լ. 0° աե. ե. Լա Մանշ նեղուց
49°19′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 49.316667° հս. լ. 0° աե. ե. Ֆրանսիա Ֆրանսիա
42°41′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 42.683333° հս. լ. 0° աե. ե. Իսպանիա Իսպանիա
39°56′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 39.933333° հս. լ. 0° աե. ե. Միջերկրական ծով Վալենսիական ծովածոց
38°52′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 38.866667° հս. լ. 0° աե. ե. Իսպանիա Իսպանիա
38°38′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 38.633333° հս. լ. 0° աե. ե. Միջերկրական ծով
35°50′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 35.833333° հս. լ. 0° աե. ե. Ալժիր Ալժիր
21°50′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 21.833333° հս. լ. 0° աե. ե. Մալի Մալի
14°59′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 14.983333° հս. լ. 0° աե. ե. Բուրկինա Ֆասո Բուրկինա Ֆասո
11°06′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 11.1° հս. լ. 0° աե. ե. Տոգո Տոգո Մոտ 600 մ
11°06′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 11.1° հս. լ. 0° աե. ե. Գանա Գանա Մոտ 16 կմ
10°57′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 10.95° հս. լ. 0° աե. ե. Տոգո Տոգո
10°36′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 10.6° հս. լ. 0° աե. ե. Գանա Գանա Հատում է Վոլտան, 7°48′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 7.8° հս. լ. 0° աե. ե.
5°37′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 5.616667° հս. լ. 0° աե. ե. Ատլանտյան օվկիանոս Հատում է հասարակածը 0°00′ հս. լ. 0°00′ ավ. ե. / 0° հս. լ. 0° աե. ե. կետում
60°00′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 60° հվ. լ. 0° աե. ե. Հարավային օվկիանոս
68°54′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 68.9° հվ. լ. 0° աե. ե. Անտարկտիդա Մոդայի թագուհու երկիր, Հարավային բևեռ, 90°00′ հվ. լ. 0°00′ ավ. ե. / 90° հվ. լ. 0° աե. ե.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]