Զաքարիա Գնունեցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զաքարիա Գնունեցի
հայ․՝ Զաքարիա Գնունեցի
Ծնվել է մոտ. 1500
Մահացել է անհայտ
Մահվան վայր անհայտ
Մասնագիտություն բանաստեղծ և գրող

Զաքարիա Գնունեցի, 16-րդ դարի հայ դպիր և մանրանկարիչ[1][2]։

Կյանք և ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Վան լճի մոտ գտնվող Խժիկ գյուղում։ Եղել է Պռոշյան իշխանական տոհմից, հնարավոր է՝ Խաչատուր Կեչառեցու հեռավոր ազգականը։ Նախնական կրթությունը, ըստ երևույթին, ստացել է Վանա լճի Լիմ կղզում, ավելի ուշ՝ Աղթամարում, որտեղ Եսայի, Գրիգորիս և Հովսեփ Աղթամարցի վարդապետների մոտ սովորել է գրելու արվեստ և ձեռագրերի նկարազարդում[1]։ Նրան երբեմն անվանել են Խժեցի կամ Լիմեցի։ Իր դաստիարակներից ավելի մոտ էր Հովսեփ Աղթամարցու հետ, որի մահից հետո գրել է նրա հիշատակին նվիրված բանաստեղծություն։ Գնունյաց գավառի եպիսկոպոս ձեռնադրվելուց հետո ստացել է Գնունեցի մականունը։ Եղել է Հռոմում, որտեղ իր ուսուցչի համար արտագրել և նկարազարդել է «Ալեքսանդրի պատմությունը»։ 1540-ական թվականներին ապրել է Կոստանդնուպոլսում, որտեղ ընկերացել է Կոստանդնուպոլսի հայկական պատրիարք Աստվածատուրի հետ[3] և «Ալեքսանդրի պատնությունը» գրքի մեկ օրինակ էլ նրա համար է նկարազարդել[4]։

Հայտնի էր որպես բանաստեղծ և մանրանկարիչ, եղել է Հակոբ Ջուղայեցու ուսուցիչը[5]։ Պոեմներում զգացվում է Ներսես Շնորհալու ազդեցությունը[1]։ Նրա կողմից գրված ստեղծագործությունների թիվը հայտնի չէ, բայց նրան են վերագրվում մի քանի տասնյակ բանաստեղծություն և կաֆ, որոնցով Գնունեցին հարստացրել է «Ալեքսանդրի պատմությունը»[6][3]։

Զաքարիա Գնունեցու մանրանկարները Վանի Ավետարանից 1575 թվական

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Kevork B. Bardakjian A Reference Guide to Modern Armenian Literature, 1500-1920: With an Introductory History. — Wayne State University Press, 2000. — С. 32, 573. — 714 с. — ISBN 978-0-81432-747-0
  2. Abba Seraphim The Forgotten Patriarchate: A Brief Historical Note on the Armenian Catholicosate of Aghtamar // The Glastonbury Review. — 2013. — № 123.
  3. 3,0 3,1 Акинян Н. А. Закария епископ Гнунеац и его таги = Զաքարիա Եպիկոպոս Գնունեաց եւ իւր տաղերը. — Вена, 1910. — 87 с.
  4. Симонян А. А. Армянский перевод «Повести об Александре Македонском» и его редакции // Историко-филологический журнал АН АрмССР. — 1979. — № 1. — С. 113—128.
  5. Чугасзян Л. Б. С. Дер-Нерсисян, А. Мхитарян. Армянские миниатюры Исфагана. // Историко-филологический журнал АН АрмССР. — 1988. — № 4. — С. 212—219.
  6. История всемирной литературы. — М.: Наука, 1985. — Т. 3. — С. 535.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]