Զարեհ Որբունի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Զարեհ Որբունի
Զարեհ Որբունի.jpg
Ծննդյան անունհայ․՝ Զարեհ Մարտիրոս Էոքսյուզյան
Ծնվել էմայիսի 24, 1902(1902-05-24)
ԾննդավայրՕրդու, Թուրքիա
Վախճանվել էդեկտեմբերի 1, 1980(1980-12-01) (78 տարեկանում)
Վախճանի վայրԲանյո
Մասնագիտությունվիպասան, արձակագիր և խմբագիր
Լեզուհայերեն[1] և ֆրանսերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունOttoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Flag of France.svg Ֆրանսիա
ԿրթությունՊերպերյան վարժարան
ԿուսակցությունՖրանսիայի կոմունիստական կուսակցություն
ԱզգականներՊետրոս Զարոյան

Զարեհ Որբունի (Էոքսյուզյան, մայիսի 24, 1902(1902-05-24), Օրդու, Թուրքիա - դեկտեմբերի 1, 1980(1980-12-01), Բանյո), հայ վիպասան, խմբագիր և արձակագիր[2][3]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զարեհ Էոքսյուզյան ծնվել է Սև ծովի հարավարևելյան ափին գտնվող Օրդու քաղաքում։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը հաճախել է ծննդավայրի Մովսիսյան վարժարանը։ Հայրն սպանվել է Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Մայրը, չորս զավակներով, առագաստանավով կարողացել է փախչել Սևաստոպոլ, Ղրիմ։ 1 տարի անց նրանց ընտանիքը տեղափոխվել է Պոլիս, որտեղ Զարեհը սովորել է Պերպերյան վարժարանում (1919-1922)։ 1922 թ. մեկնել են Ֆրանսիա ուր և հաստատում են մշտական բնակություն։[2]։ Նրանք երկու տարի ապրել են Մարսելում, ապա՝ Փարիզում (1924-1930) և Ստրասբուրգում (1930-1937)։ Ֆրանսիայում ապրած ժամանակից ի վեր Զարեհը ագահ ընթերցող էր, ծանոթանում էր եվրոպական մտքի զարգացման միտումներին և ֆրանսիական գրականության հայտնի գործերին, հատկապես Մարսել Պրուստին[2]։

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օրվա ապրուստը հայթայթելով այլազան աշխատանքներով՝ Որբունին 20-ական թվականներից եռանդուն մասնակցություն է ունենում ֆրանսահայ գրական–մշակութային կյանքին։ Զարեհ Որբունու առաջին ստեղծագործությունը «Գարուն» վերնագրով լույս է տեսնում Վահան Թեքեյանի խմբագրած «Ժողովուրդի ձայնը» թերթում։ Պետրոս Զարոյանի հետ կարճ ժամանակաընթացքում հրատարակում է «Նոր հաւատք» հանդեսը, «Լուսաբաց» ամսաթերթը, աշխատակցում է սփյուռքի առաջադիմական մամուլին, և հատկապես ֆրանսահայ հանդեսներին ու թերթերին («Նաւասարդ», «Նոր գիր», «Մշակոյթ», «Անահիտ», «Զուարթնոց», «Զանգու», «Կեանք եւ արուեստ», «Մենք», «Անդաստան» և այլն)։

«Հալածուածները» խորագրով չորս հատորով ծրագրված վեպի առաջին հատորը «Փորձը» վերնագրով լույս է ընծայել 1929 թվականին։ Հետագայում լույս տեսան նաև մյուս երեք հատորները («Թեկնածուն», 1967, «Ասֆալթը», 1972, «Սովորական օր մը», 1974)։

Որբունին հրատարակել է նաև պատմվածքների ժողովածուներ՝ «Վարձու սենեակ» (1939), «Անձրեւոտ օրեր» (1958), «Պատմուածքներ» (1966)։ Առանձին գրքով 1947 թ. լույս է ընծայել «Դէպի երկիր» հայրենական հուշերի գիրքը, 1964 թվականին՝ «Եւ եղեւ մարդ» վեպը։

Մասնակցել է Սովետահայ գրողների երկրորդ համագումարին (1946)։ 1967 թվականին Երևանում լույս է տեսել նրա երկերի ժողովածուն՝ «Եւ եղեւ մարդ»խորագրով։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հալածուածները. Փորձը, Մարսիլիա, 1929, 164 էջ:
  • Վարձու սենեակ, Փարիզ, 1939, 171 էջ:
  • Դէպի երկիր (ճամբորդութեան յուշեր), Փարիզ, 1947, 176 էջ:
  • Հալածուածները. Փորձը, Պէյրութ, 1958, 109 էջ:
  • Անձրեւոտ օրեր (պատմուածքներ), Փարիզ, 1958, 198 էջ:
  • Եւ եղեւ մարդ, Փարիզ, 1964, 188 էջ:
  • Պատմուածքներ, Պէյրութ, 1966, 176 էջ:
  • Հալածուածները. Թեկնածուն, Պէյրութ, 1967, 216 էջ:
  • Եւ եղեւ մարդ (վեպեր և պատմվածքներ), Երևան, 1967, 340 էջ:
  • Հալածուածները. Ասֆալթը, Իսթանպուլ, 1972, 252 էջ:
  • Հալածուածները. Սովորական օր մը, Պէյրութ, 1974, 181 էջ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 J. Hacikyan Agop (2005)։ The Heritage of Armenian Literature From The Eighteenth Century To Modern Times.։ Detroit: Wayne State Univ Pr։ էջ 1007-1008։ ISBN 9780814332214։ Վերցված է 24 ապրիլի 2014 
  3. B. Bardakjian Kevork; Bardakjian, with an introduction by Kevork B. (2000)։ A reference guide to modern Armenian literature, 1500-1920: with an introductory history։ Detroit: Wayne State Univ. Press։ էջ 444։ ISBN 9780814327470։ Վերցված է 24 ապրիլի 2014