Բելգիայի լեզուներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Երկլեզվանի (ֆրանսիա-նեդեռլանդական) ցուցանակներ Բրյուսելում

Բելգիայի բնակչության հիմնական մասը կազմում են երկու էթնիկական խումբ՝ ֆլամանդացիները (բնակչության մոտ 60 %) և վալոնները (բնակչության մոտ 40 %), որոնք խոսում են նիդերլանդերեն և ֆրանսերեն լեզուներով: Դրանց զուգահեռ պաշտոնական լեզու է ճանաչված նաև գերմաներենը, որը Բելգիայի թագավորության արևելյան մասում օգտագործվում է գերմանախոս համայնքի կողմից: Անգլերեն լեզուն ճանաչված չի որպես պաշտոնական, սակայն բավական շատ է տարածված: Լեզվական փոքրամասություններին են պատկանում ենիշական, մանուշական և գնչուական լեզուները[1]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1830 թվականին Բելգիայի անկախություն ձեռք բերելուց հետո այն եղել է ֆրանսիական կողմնորոշվածությամբ պետություն և միակ պետական լեզուն ֆրանսերենն էր, սակայն ֆլամանդացիները կազմում էին մաբողջ բնակչության մեծ մասը: Նույնիսկ Ֆլանդրիայում ֆրանսերենը երկար ժամանակ եղել է միջնակարգ և բարձրագույն կրթությունում միակ լեզուն: Նիդերլաներենը դարձել է թագավորության երկրորդ պաշտոնական լեզուն միայն 1873 թվականին:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո Բելգիայում սկսեց նիդերլանդախոս բնակչության ինքնորոշման շարժումը: Առաջացավ այսպես կոչված «լեզվային վեճ»: Այն սկսեց պտուղներ տալ 20-րդ դարի 60-ական թվականներին: 1963 թվականին ընդունվել են մի շարք օրենքներ, որոնք կարգավորում են պաշտոնական միջոցառումների ընթացքում լեզուների օգտագործումը: 1967 թվականին առաջին անգամ տպագրվեց Բելգիայի Սահմանադրության պաշտոնական նիդերլանդերեն թարգմանությունը: 1980 թվականին, ըստ էության, հավասարեցվեցին երկրի երկու հիմնական լեզուները: 1993 թվականին Բելգիան բաժանված էր շրջանների, որոնք կազմում էին դաշնության սուբյեկտներ: Ֆլամանդական տարածաշրջանում միակ պաշտոնական լեզուն այժմ նիդերլանդերենն է:

Չնայած ձեռք բերված հաջողություններին, լեզվի խնդիրները մինչև այժմ հանգեցնում են երկրի բնակչության երկու հիմնական խմբերի միջև լարվածությանը: Այսպիսով, 2005 թվականին Բրյուսել-Հալլե-Վիլվոորդե երկլեզու ընտրատարածքի բաժանման խնդիրը գրեթե հանգեցրել էր կառավարության հրաժարականի և քաղաքական ճգնաժամի:

Լեզվային համայնքները Բելգիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ֆլամանդախոս համայնք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆլամանդացիները ապրում են Բելգիայի թագավորության Ֆլանդրիա տարածաշրջանի հինգ հյուսիսային նահանգներում՝ Լիմբուրգում, Անտվերպենում, Արևելյան Ֆլանդրիայում, Ֆլամանդական Բրաբանտում, Արևմտյան Ֆլանդրիայում: Նրանք սահմանակից են Նեիդերլանդների հետ և խոսում են նիդերլանդերենով և դրա բազմաթիվ բարբառներով: Նրանք են կազմում Ֆլամանդական համայնքը (հոլ.՝ Vlaamse Gemeenschap)[2] և ունեն մշակույթի և կրթության բնագավառում իրենց սեփական վարչակազմը:

Ֆրանսախոս համայնք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վալոները ապրում են Բալգիայի թագավորության Վալոնիա տարածաշրջանի հինգ հարավային նահանգներում՝ Վալոնյան Բրաբանտում, Էնոյում, Լիեժում, Լյուքսեմբուրգում և Նամյուրում, խոսում են ֆրանսերեն, վալոներեն և մի քանի ուրիշ լեզուներով: Նրանց միավորում է Ֆրանսախոս համայնքը (ֆր.՝ Communauté française de Belgique)[3].

Այդ երկու հսկա լեզվական համայնքները միմյանց միջև են կիսել Բրյուսելի մայրաքաղաքային տարածաշրջանը:

Գերմանախոս համայնք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գերմանախոս համայնքը (գերմ.՝ Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens)[4] Բելգիայի թագավորության ամենափոքրն լեզվական համայնքն է: Այն տեղակայված է Լիեժ նահանգում և կիսում է սահմանը Նիդերլանդների, Գերմանիայի և Լյուքսեմբուրգի հետ: Այն բաղկացած է ինը քաղաքային շրջաններից, որտեղ կոմպակտ կերպով բնակվում են գերմանախոս փոքրամասնության ներկայացուցիչները:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]