Բելգիայի սահմանադրություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Բելգիայի սահմանադրություն, Բելգիայի միակ բարձրագույն իրավական նորմն է, որը քվեարկությամբ ընդունվել է 1831 թվականի փետրվարի 7-ին Ազգային կոնգրեսի կողմից ու միայն համակարգվել 1994 թվականի փետրվարի 17-ին: Սահմանադրությամբ Բելգիայում ներդրեցին սահմանադրական միապետության, խորհրդարանական և դաշնային համակարգերը: Վերջին բարեփոխումները եղել են 2014 թվականի հունվարի 6-ին:

Պատմական համատեքստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1830 թվականին Ֆրանսիայում տեղի ունեցած Հուլիսյան հեղափոխությունից հետո կաթոլիկների ու ազատականների միությունը, որն ընդդիմացել էր Գիյոմ I-ին, Բելգիային բռնությամբ պարտադրում է բաժանվել Հոլանդիայից: Նույն թվականի սեպտեմբերի 26-ին ժամանակավոր կառավարություն է ձևավորվում:

Սահմանադրության խմբագրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1830 թվականի հոկտեմբերի 4-ին Բելգիայի ժամանակավոր կառավարությունը հռչակում է երկրի անկախությունը, իսկ կենտրոնական կոմիտեն սկսում է նոր սահմանադրության խմբագրումը, որն այնուհետև հետազոտվում, փոփոխությունների է ենթարկվում ու ընդունվում Ազգային կոնգրեսի կողմից:

Սահմանադրության առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բելգիայի սահմանադրությունը 1791, 1814 ու 1830 թվականների ֆրանսիական սահմանադրությունների, ինչպես նաև 1815 թվականի Նիդերլանդների թագավորության հիմնարար օրենքի հավասարակշռված սինթեզն է: Խորհրդարանական միապետություն Բելգիայում իշխանությունները տարանջատման սկզբունքով էին գործում՝ օրենսդիր, գործադիր ու դատական: Օրենսդիր իշխանությունը, որը փաստացի ամենահզորն է Բելգիայում, իրականացվում է Ներկացուցիչների պալատի ու Սենատի կողմից, որոնք քվեարկում են օրենքները, իսկ թագավորը հրապարակում է դրանք: Գործադիր իշխանությունը վերապահված է թագավորին ու նախարարներին: Դատական իշխանությունն իրականացվում է դռնբաց ու դռնփակ դատական նիստերում գործեր քննող տրիբունալների կողմից:

Սահմանադրական դեկրետներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչ սահմանադրության խմբագրումը, Ազգային կոնգրեսն ընդունեց 2 դեկրետ: Առաջինով հռչակվեց բելգիացի ժողովրդի անկախությունն՝ ընդդեմ հոլանդական տիրապետության, իսկ երկրորդով Օրանժ-Նասոյի ընտանիքի անդամները Բելգիայում ցմահ զրկվեցին իրենց բոլոր իրավունքներից:

Հիմնարար իրավունքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1831 թվականին Ազգային կոնգրեսը ձեռնարկում է բոլոր բելգիացիների համար հիմնարար իրավունքների ցուցակի խմբագրումը, որի համար ոգեշնչման աղբյուր են դառնում Մարդու և քաղաքացու հռչակագիրը, ինչպես նաև 1789 թվականից սկսած՝ ֆրանսիական բոլոր սահմանադրությունները, Հոլանդական հիմնարար իրավունքն ու Բրիտանական իրավունքը:

Դաշնային խորհրդարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դաշնային օրենսդիր իշխանությունն իրականացվում են թագավորն ու երկպալատ խորհրդարանը՝ Ներկայացուցիչների պալատն ու Սենատը: Առաջինը դաշնային խորհրդարանի ստորին պալատն է: Անդամ կարող է դառնալ 21 տարին լրացած Բելգիայի քաղաքացին, ով ընտրվում է ուղիղ ընտրական իրավունքով, 5-ամյա ժամկետով: Պատգամավորների թիվը 150-ն է:

Սենատ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհրդարանի վերին պալատն է, ունի 71 սենատոր, ովքեր ընտրվում են 4-ամյա ժամկետով:

Թագավոր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թագավորն իրականացնում է դաշնային գործադիր իշխանությունը: Նա իրավունք ունի նշանակել ու ցրել կառավարությունը, կարող է ընդունել կամ մերժել նախարար(ներ)ի կամ կառավարության հրաժարականը, օգտվում է համաներում հայտարարելու իրավունքից:

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1. http://www.wipo.int/wipolex/en/details.jsp?id=11637
2. http://www.servat.unibe.ch/icl/be00000_.html
3. http://www.belgium.be/en/about_belgium/country/history/belgium_from_1830/foundation_and_growth/first_unitary_constitution