Արփա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Արփա (այլ կիրառումներ)
Արփա
Arpa river.jpg
Բնութագիր
Երկարություն 128 կիլոմետր
Ավազանի մակերես 5650 կմ²
Ջրի ծախս 21,2 մ³/վ
Ջրահոսք
 · Ակունքի տեղակայում Զանգեզուրի լեռնաշղթա
 · Գետաբերանի տեղակայում Արաքս
Տեղակայում
Հոսող հոսքեր Ագարակաձոր, Ազատեկ, Աղավնաձոր, Արդեչ, Բերդաձոր, Գլաձոր, Գնիշիկ, Գրավ, Դարբ, Ելփին, Եղեգիս, Կապույտք, Կենգերի, Հերհեր, Շամամիձոր, Պուճուրգետ, Սրկղոնք, Տափառու, Փշոնք և Փոքրաքար
Երկիր Հայաստան
Երկրամաս Վայոց ձորի մարզ

Արփա (Արևելյան Արփա), Հայաստանի գետերից է։ Այն սկիզբ է առնում Զանգեզուրի և Վարդենիսի հորդաբուխ աղբյուրներից։ Վերին հոսանքում գետը դանդաղահոս է, բայց դեռ չհասած Ջերմուկ առողջարան՝ դառնում է արագահոս և, ճեղքելով Վարդենիսի լեռնալանջերը, գահավիժում է անտառապատ խոր կիրճը։ Ջերմուկից ներքև Արփան հոսում է գալարումներով և իր ընթացքը մերթ արագ, մերթ դանդաղ շարունակում է մինչև Արենի գյուղը։ Ստորին հոսանքում Արփան բաժանվում է բազմաթիվ մեծ ու փոքր առուների և ամռան ամիսներին ամբողջովին օգտագործվում է դաշտերն ու այգիները ոռոգելու համար։ Արաքսի մեջ է թփվում Նախիջևանի Հանրապետության տարածքում։

Ունի 126 կմ երկարություն, 36 կմ չափով հոսում է Շարուր գավառի տարածքով և թափվում Արաքս գետը։ Արաքսի այս ձախափնյա վտակի ջրով էլ հիմնականում ոռոգվում են Շարուրի դաշտի գյուղատնտեսական տարածքները։ 1979-83 թթ. այս գետի վրա՝ Գյումուշլու բանավանի մոտ, կառուցվել է մոտ 180 միլիոն ջրատարողունակությամբ ջրամբար։ Նախիջևանի տարածքներում Արփան սնում էն նրա Ջաղազուր, Յայջի և Ախուրա ոչ մեծ գետակները։

Գետի երկարությունը 128 կմ է։ Ջրի ծախսը 21,2 խմ/վ։

Արփա գետի վերին հոսանքում կառուցվել է Կեչուտի ջրամբարը, որտեղից սկսվում է Արփա-Սևան ջրատար թունելը։

Արտակարգ գրավիչ է Արփա գետի հովիտը իր վերին հոսանքում։ Այստեղ են գտնվում Ջերմուկ առողջարանը և համանուն ջրվեժը։Արփան կամ Արփաչան Հայաստանի միակ գետն է, որի հոսքը հակառակ ուղղությամբ է.

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Այվազյան, Նախիջևան. պատկերազարդ բնաշխարհիկ հանրագիտակ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]