Ավգուստ Բեբել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ավգուստ Բեբել
գերմ.՝ August Bebel
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 22, 1840(1840-02-22)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԴոյց, Իննենշտադտ, Քյոլն, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն
Մահացել էօգոստոսի 13, 1913(1913-08-13)[1][4][5][…] (73 տարեկան)
Մահվան վայրՊասուգ, Churwalden[6]
ԳերեզմանԶիլֆելդի գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1867–1919).svg Գերմանիա[7]
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ և գրող
Զբաղեցրած պաշտոններԳերմանական կայսրության Ռեյխստագի անդամ, member of the Reichstag of the North German Confederation? և Մաքսային պառլամենտի պատգամավոր
Քաղաքական կուսակցությունԳերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն, Social Democratic Workers' Party of Germany? (1875) և Saxon People's Party? (1869)
ԱնդամությունԱռաջին ինտերնացիոնալ
Ստորագրություն
SignaturAugustBebel.jpg
August Bebel Վիքիպահեստում

Ավգուստ Բեբել[8] (գերմ.՝ August Bebel, փետրվարի 22, 1840(1840-02-22)[1][2][3][…], Դոյց, Իննենշտադտ, Քյոլն, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն - օգոստոսի 13, 1913(1913-08-13)[1][4][5][…], Պասուգ, Churwalden[6]), գերմանական և միջազգային բանվորական շարժման գործիչ, սոցիալ-դեմոկրատ, Գերմանիայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության հիմնադիրներից մեկը, «Կինը և սոցիալիզմը» հայտնի գրքի հեղինակ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկություն և պատանեկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավգուստ Բեբելը ծնվել է ենթասպա Յոհան Գոտլոբ Բեբելի և Վիլհելմինա Յոհաննայի աղքատ ընտանիքում։ Բեբելի հայրը մահացել է 1844 թվականին՝ 35 տարեկանում՝ թոքախտից և մայրն ամուսնացել է հորեղբոր հետ, ով 2 տարի անց ևս մահացավ։ Բեբելի մայրը, կորցնելով իր մի քանի զավակներին, ինչպես նաև թոշակ չստանալով, ստիպված էր վերադառնալ հայրենի Վեցլար, որտեղ Ավգուստը սկսեց դպրոց հաճախեց։ 1854-1857 թվականներին Ավգուստը խառատագործություն է ուսումնասիրում[9]։

Առաջին քայլերը քաղաքականության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1860 թվականին մի քանի տարի դեգերելուց հետո Բեբելը հաստատվեց Լայպցիգում։ 1866 թվականին Վիլհելմ Լիբկնեխտի հետ (Կարլ Լիբկնեխտի հայրը) հիմնեց Ռադիկալ-դեմոկրատ սաքսոնական ժողովրդական կուսակցությունը։ Մեկ տարի անց Բեբելն ընտրվեց Աշխատավորների միության խորհրդի նախագահ[10]։ Նախագահ ընտրվելուց հետո Բեբելը կապ հաստատեց Առաջին ինտերնացիոնալի հետ, որի արդյունքում դեմոկրատները բաժանվեցին 2 թևի՝ լիբերալ և բուրժուաական, իսկ մնացած միությունները և Սաքսոնական ժողովրդական կուսակցությունը 1869 թվականին միավորվեցին Սոցիալ-դեմոկրատ աշխատավորական կուսակցության։ Մաքսիմ Կովալևսկու վկայությամբ՝ Կարլ Մարքսը Բեբելին գնահատում էր որպես լավագույնը գերմանական սոցիալ-դեմոկրատիայի առաջնորդներից[11]։

1867 թվականին Բեբելն ընտրվեց Հյուսիսգերմանական միության առաջին ռայխստագի պատգամավոր[9], որտեղ 1870 թվականի նոյեմբերի 26-ին կոչ արեց խաղաղություն կնքել ֆրանսիացիների հետ և հրաժարվել ցանկացած ձևի անեքսիայից և համերաշխություն առաջարկեց Փարիզի կոմունային։ 102 օր ազատազրկման մեջ անցկացնելուց հետո Բեբելը դատավարության ժամանակ Լայպցիգում 2 տարվա ազատազրկման դատապարտվեց՝ պետական դավաճանության համար և 9 ամիս էլ՝ միապետին վիրավորելու համար[12]։ Ազատազրկման ժամանակ Բեբելը զբաղվում էր ինքնակրթությամբ և այդ ժամանակաշրջանը կոչել է «բանտային համալսարան»։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 В. В—в Бебель, Фердинанд-Август (ռուս.) // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. АндреевскийСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1891. — Т. III. — С. 252—253.
  3. 3,0 3,1 J. W. He. Bebel, Ferdinand August // Encyclopædia Britannica — 11 — NYC: 1911. — Vol. 3. — P. 601.
  4. 4,0 4,1 4,2 Encyclopædia Britannica
  5. 5,0 5,1 5,2 Discogs — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 Бебель Август // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. LIBRIS — 2012.
  8. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ «Ավանդական և պատմական անձնանունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 56։ ISBN 99941-56-03-9 
  9. 9,0 9,1 "August Bebel, German Socialist Leader, Dies in Switzerland," The Weekly People [New York], vol. 23, no. 21 (23 August 1913), pp. 1–2.
  10. Andrei Pozdnyakov, "August Bebel," Karl Marx, Frederick Engels Collected Works: Volume 44. New York: International Publishers, 1989; p. 684.
  11. Жуков Н.Н.. Воспоминания о Марксе и Энгельсе - Фридрих Энгельс и Карл Маркс Собрание сочинений
  12.  Chisholm Hugh, ed. (1911)։ «Bebel, Ferdinand August»։ Encyclopædia Britannica (11th ed.)։ Cambridge University Press 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Ավգուստ Բեբել հոդվածին