Աննի Ֆիշեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Աննի Ֆիշեր
Fischer Annie zongoraművész.tif
Բնօրինակ անունFischer Annie
Ծնվել էհուլիսի 5, 1914(1914-07-05)[1][2][3][4][5][6][7]
Բուդապեշտ, Ավստրո-Հունգարիա
ԵրկիրFlag of Hungary.svg Հունգարիա
Մահացել էապրիլի 10, 1995(1995-04-10)[5][6][7] (80 տարեկանում)
Բուդապեշտ, Հունգարիա
Մասնագիտությունդաշնակահարուհի, երաժշտության ուսուցիչ և կոմպոզիտոր
Գործիքներդաշնամուր
ԿրթությունՖերենց Լիստի երաժշտական ակադեմիա
ԱմուսինAladár Tóth?
ՊարգևներԿոշութի մրցանակ, կոմանդոր Հունգարիայի ծառայությունների շքանշանի աստղով, Հունգարիայի վաստակավոր նկարիչ, «Հունգարիայի ժառանգություն» մրցանակ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, Կոշութի մրցանակ և Կոշութի մրցանակ
Annie Fischer Վիքիպահեստում

Աննի Ֆիշեր (հունգ.՝ Fischer Annie, 5 հուլիսի, 1914, Բուդապեշտ - 10 ապրիլի, 1995, Բուդապեշտ), հրեական ծագմամբ հունգարացի դաշնակահարուհի։ Մեծ ճանաչման է արժանացել իր արտահայտիչ նվագի, կենդանի, «խոսող» երաժշտության, վառ ֆրազավորման ու անթերի ճաշակի շնորհիվ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աննի Ֆիշերը ծնվել է 1914 թվականի հուլիսի 5-ին Բուդապեշտում։ 1922 թվականին (8 տարեկան հասակում) Բուդապեշտում կատարել է Լյուդվիգ վան Բեթհովենի առաջին Համերգը դաշնամուրի համար նվագախմբի հետ։ Սովորել է Ֆերենց Լիստի երաժշտական ակադեմիայում՝ Առնոլդ Սեկեյի ու Էռնստ ֆոն Դոնանիի մոտ։ 1933 թվականին Աննի Ֆիշերը դաշնակահարների՝ Ֆերենց Լիստի անվան միջազգային մրցույթում արժանացել է առաջին մրցանակի։

1937 թվականին Աննի Ֆիշերն ամուսնացել է երաժշտագետ, քննադատ Ալադոր Տոտի հետ (1898-1968)։ 1940 թվականին, երբ Հունգարիան միացել է Առանցքի ուժերին, Աննի Ֆիշերն ամուսնու հետ հեռացել է Շվեդիա[8]: Նրանք Բուդապեշտ են վերադարձել 1946 թվականին: Աննի Ֆիշերը դասավանդել է Ֆերենց Լիստի երաժշտական ակադեմիայում, 1965 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։

Աննի Ֆիշերը համերգներ է տվել 1926 թվականից: Հանդիսատեսը միշտ հիացմունքով է ընդունել դաշնակահարուհուն նրա անմիջականության ու արտահայտիչ կատարման համար։ Նրա նվագը հաճախ համեմատել են Սվյատոսլավ Ռիխտերի նվագի հետ։ Աննի Ֆիշերի հիմնական երգացանկում ընդգրկված են եղել Մոցարտի, Բեթհովենի, Ֆրանց Շուբերտի և Ռոբերտ Շումանի ստեղծագործությունները, սակայն նա կատարել է նաև Ֆերենց Լիստի, Բելա Բարտոկի, Զոլտան Կոդայի և իր այլ հայրենակիցների ստեղծագործությունները։ Հյուրախաղերի է մեկնել Եվրոպայի երկրներ, ԱՄՆ, Կանադա (1961), ԽՍՀմ։

Fischer Annie zongoraművész.tif

Աննի Ֆիշերը կտրականապես մերժել է թողարկել իր համերգների ժամանակ կատարված ձայնագրությունները՝ պատճառաբանելով, թե դրանք անկատար են։ Միևնույն ժամանակ նա չի ցանկացել աշխատել ձայնագրման ստուդիայում՝ բացատրելով դա նրանով, թե կենդանի հանդիսատեսի բացակայության պայմաններում կատարված նվագը կլինի արհեստական։ Այնուամենայնիվ, 1977 թվականից սկսած Աննի Ֆիշերը 15 տարի աշխատել է ստուդիայում՝ ձայնագրելով Բեթհովենի բոլոր սոնատները։ Այդ շարքը թողարկվել է միայն դաշնակահարուհու մահից հետ և արժանացել դասական երաժշտության երկրպագուների բարձր գնահատականին։

Աննի Ֆիշերը մահացել է 1995 թվականի ապրիլի 10-ին Բուդապեշտում։ Թաղված է Ֆարկաշրետի գերեզմանատանը[9]:

Խարհրդային երաժշտագետներ Յակով Պլատեկի ու Լև Գրիգորևի կարծիքով՝ «նրա կատարումների այդ ամբողջ բազմազանությամբ հանդերձ՝ նրանց միավորում է կենսահաստատ, լավատեսական հզոր լարվածությունը: Դա չի նշանակում, թե Աննի Ֆիշերին խորթ են դրամատիզմը, սուր կոնֆլիկտները, խորը ապրումները: Ընդհակառակը, հենց ռոմանտիկական ոգևորությամբ ու մեծ կրքերով հարուստ երաժշտության մեջ է մինչև վերջ բացահայտվում նրա տաղանդը: Սակայն այդ ամենով հանդերձ՝ արտիստուհու նվագում առկա է ակտիվ, կամային, համախմբող սկիզբը՝ «դրական էներգիա», որ իր հետ բերում է անհատականություն»[10]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կոշութի անվան մրցանակ (1949, 1955, 1965)
  • Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան (1974)
  • Ծառայությունների շքանշան (1994).

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2014 թվականի ապրիլին Բուդապեշտի օպերային թատրոնում տեղի է ունեցել համերգ՝ նվիրված Աննի Ֆիշերի ծննդյան 100-ամյակին[11]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #129613231 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. SNAC — 2010.
  4. Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  5. 5,0 5,1 Discogs — 2000.
  6. 6,0 6,1 FemBio
  7. 7,0 7,1 Brockhaus Enzyklopädie
  8. Cambridge Companion to Bartok, p. 188
  9. «Annie Fischer» (անգլերեն)։ Find a Grave։ Վերցված է 2014-04-14 
  10. Григорьев Л., Платек Я. Современные пианисты. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Советский композитор, 1990.
  11. «Fischer Annie-emlékkoncert az Operaházban» (հունգարերեն)։ Nagyar Hírlap online։ 2014-04-01։ Վերցված է 2014-04-14 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Фишер А. / Мильштейн Я. И. // Симон — Хейлер. — М. : Советская энциклопедия : Советский композитор, 1981. — (Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш ; 1973—1982, т. 5).

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]