Անդրեաս Վեզալիուս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Անդրեաս Վեզալիուս
լատ.՝ Andries van Wesel (Latin)
Vesalius Fabrica portrait.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 31, 1514
Բրյուսել, Բրաբանտ, Հաբսբուրգյան Նիդերլանդներ[1]
Մահացել էհոկտեմբերի 15, 1564 (49 տարեկանում)
Զակինթոս, Zakynthos Municipality, Հոնիական կղզիներ, Հունաստան
ՔաղաքացիությունՀաբսբուրգյան Նիդերլանդներ
Մասնագիտությունանատոմ, կենսաբան, բժիշկ, վիրաբույժ, համալսարանի պրոֆեսոր և ֆիզիոլոգ
Հաստատություն(ներ)Պեդուայի համալսարան, Պիզայի համալսարան և Բոլոնիայի համալսարան
Գործունեության ոլորտMedicina y cirugia? և անատոմիա
Ալմա մատերՓարիզի միջնադարյան համալսարան, Պեդուայի համալսարան և Լյովենի Հին համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինլատիներեն[2]
Գիտական ղեկավարGemma Frisius?[3]
Եղել է գիտական ղեկավարRealdo Colombo?
Հայտնի աշակերտներLevinus Lemnius? և Felice Accoramboni?
Andreas Vesalius Վիքիպահեստում


Անդրեաս Վեզալիուս, (15141564), բնախույզ, գիտական անատոմիայի հիմնադիրը։

Ավարտել է Լուվենի (Ֆլանդրիա) համալսարանը, որտեղ ուսումնասիրել է հումանիտար գիտություններ և անտիկ դասականներին։ 1532 թվականից բժշկագիտությամբ է զբաղվել Մոնպելիեի համալսարանում, ապա Փարիզում։ 1537 թվականին Պադուայում ստացել է բժշկության դոկտորի աստիճան։ 1538 թվականին հրատարակել է Անատոմիական աղյուսակներ, իրականացրել Կ․ Գաչենի աշխատանքների նոր հրատարակությունը։ 1539 թվականին Վեզալիուսը անատոմիա է դասավանդել Պադուայի համալսարանում և այն ուղեկցել է դիակների հերձումով, հետազոտությունների նոր մեթոդներով։ Վեզալիուսը ժխտել է Գալենի որոշ հայացքները մարդու մարմնի կառուցվածքի մասին։ 1543 թվականին Բազելում հրատարակել է «Մարդու մարմնի կառուցվածքի մասին» տրակտատը (յոթ գրքով), որը ժամանակակից անատոմիայի գիտական հիմքն է։ Վեզալիուսը ճիշտ նկարագրել է մարդու կմախքը, ապացուցել է, որ սրտի աջ և ձախ փորոքների միջնապատում անցքեր չկան (դրանց առկայության մասին գրել էին նախորդ անատոմները) և դրանով նպաստել արյան մեծ ու փոքր շրջանառությունների բացահայտմանը Հարվեյի կողմից։ Մեծ են Վեզալիուսի ծառայությունները անատոմիայի նոր տերմինաբանության ստեղծման և հնի ճշտման գործում։ Թշնամիների և եկեղեցու հետապնդումներից դրդված Վեզալիուսը այրել է իր ձեռագրերի և հավաքած Փորձնական նյութի մեծ մասը։ Սակայն ինկվիզիցիան նրան հանգիստ չի թողել և արտաքսել է Պաղեստին։ Վերադառնալիս նավը խորտակվել է, Վեզալիուսը ընկել է Զանտե կղզին, որտեղ և մահացել է։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

О строении человеческого тела, пер․ с латинского, т․ 1–2, М․, 1950–1954․

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Терновский В․ Н․, А․ Везалий, 1514–1564 թթ., М․, 1965։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Везалий Андреас // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Mathematics Genealogy Project — 1997.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 358 CC-BY-SA-icon-80x15.png