Ալբեր I (Մոնակոյի իշխան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ալբեր I
Albert I of Monaco.png
 
Քաղաքացիություն՝ Flag of France.svg Ֆրանսիա
Կրթություն՝ Փարիզի Ստանիսլասի քոլեջ
Մասնագիտություն՝ teuthologist և քաղաքական գործիչ
Դավանանք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Ծննդյան օր նոյեմբերի 13, 1848({{padleft:1848|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1][2][3]
Ծննդավայր Փարիզ, Ֆրանսիա
Վախճանի օր հունիսի 26, 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3] (73 տարեկանում)
Վախճանի վայր Փարիզ, Ֆրանսիա
Թաղված Սուրբ Նիկոլասի մայր տաճար
Դինաստիա Գրիմալդիներ
Հայր Կառլ III
Մայր Antoinette de Mérode
Ամուսին Mary Victoria Douglas-Hamilton և Alice Heine
Զավակներ Louis II, Prince of Monaco
 
Պարգևներ

Սև արծվի շքանշան, Սուրբ Օլաֆի շքանշան, Alexander Agassiz Medal, Վեգա մեդալ, Արքայական աշխարհագրական հասարակության ոսկե մեդալ և Cullum Geographical Medal

Ալբեր I (նոյեմբերի 13, 1848({{padleft:1848|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1][2][3], Փարիզ, Ֆրանսիա - հունիսի 26, 1922({{padleft:1922|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})[1][2][3], Փարիզ, Ֆրանսիա), Մոնակոյի տասնմեկերորդ իշխանը 1889-1922 թվականներին, սերում է Գրիմալդիների դինասիայից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբեր I արձանը Մոնակոյում

Իշխան Ալբերը ծնվել է 1848 թվականին Փարիզում:

Դառնալով չափահաս Ալբերը ծառայություն է սկսել Իսպանիայի ռազմա-ծովային նավատորմում, որտեղ մի քանի տարի ծառայել է որպես շտուրման:

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրանս-պրուսիական պատերազմի ժամանակ ծառայել է ֆրանսիական նավատորմում, մարտական ծառայությունների համար պարգևատրվել է Պատվո լեգեոնի շքանշանով: Ավելի ուշ, հետաքրքրվելով օվկիանոսագիտությամբ, շատ մեծ ուժեր է ներդրել այդ գիտության բնագավառում, ակտիվորեն մասնակցելով զանազան ծովային արշավների: Բացել է Արքայադուստր Ալիսի ծանծաղուտը:

Պատերազմի ավարտից հետո թողնելով զինվորական ծառայությունը, Ալբերը ուսումնասիրել է Համաշխարհային օվկիանոսը: Նա անձամբ մասնակցել է քսանութ արշավի Ատլանտյան օվկիանոսում և Միջերկրական ծովում: Նա ստեղծել է մի շարք գործիքներ, որոնք նախատեսված են Համաշխարհային օվկիանոսի ուսուցման գործընթացների համար: Իշխան Ալբերի արշավների կազմում աշխատել են աշխարհագրագետներ, բուսաբաններ, կենդանաբաններ: Արշավաների արդյունքները ամփոփվեցին Ալբերի «Նավաստու ճանապարհը» գրքում :

Հետագայում իշխանը հիմնել է Օվկիանոսագիտության հայտնի ինստիտուտը, որը իր մեջ ներառում էր հայտնի օվկեանարիումը: Ալբերը հետաքրքրվում էր նաև հնէաբանության խնդիրներով և Փարիզում հիմնադրել է Հնէաբանության մարդու ինստիտուտը:

Միջազգային գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ալբերը եղել է պացիֆիստ և շատ ջանքեր է ներդրել միջազգային ասպարեզում իր հայացքների ճանաչման համար: Մասնավորապես, նա հիմնադրել է Մոնակոյի Միջազգային ինստիտուտը, որը պետք է ծառայեր արբիտրաժային դատարանի կոնֆլիկտային միջազգային խնդիրներին: Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին Ալբերը բազմիցս կոչ է արել գերմանական կայսր Վիլհելմ II-ին չսկսել ռազմական գործողությունները: Պատերազմից հետո Մոնակոն հայտարարեց իր չեզոքության մասին:

Մոնակոյի զարգացման մշակութային կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արքայազնի երկրորդ կինը հսկայական ֆինանսական աջակցություն ցույց տվեց իշխանական գանձարանին, և Ալբերտը կնոջ կապիալի շնորհիվ կարողացավ Մոնակոն դարձնել Եվրոպայի մշակութային կենտրոններից մեկը: Իշխանությունում կառուցվեց օպերային թատրոն և ստեղծվեց հայտնի բալետի խումբ Սերգեյ Դյագիլևի ղեկավարությամբ: Ալբերը եղել է նաև Մոնտե Կառլոյի ավտոմոբիլային մրցարշավի հիմնադիրը, որը մեծ թվով զբոսաշրջիկների էր գրավում: Ինչպես նաև Ալբերը սկիզբ է դրել ֆիլատելիայի արքայական ընտանիքի գործունեությանը և հիմնել է այժմյան թանգարանում ներկայացված հայտնի նամականիշները:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1869 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Ալբերը ամուսնանում է դուքս Համիլթոնի դստեր՝ Մարիա Վիկտորայի հետ: Շուտով ծնվեց նրանց որդին, սակայն 1880 թվականին ամուսիները բաժանվեցին:
  • 1889 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ալբերը երկրորդ անգամ ամուսնանում է Ալիսա Հեյնի հետ, որը դուքս Րիշելյեյի երիտասարդ այրին էր: Չնայած հաջող ամուսնությանը, այն շուտով փլուզվեց: Ամուսինների միջև վեճը սկանդալային բնույթի էր, այսպես, մի օր երեկոյան օպերայում Ալբերը հրապարակավ ապտակում է կնոջը: Այդ միջադեպից հետո ամուսինները սկսեցին ապրել առանձին, թեև պաշտոնապես չէին ամուսնալուծվել:

Հիշատակումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Nuvola apps kview.png Արտաքին պատկերներ
Searchtool.svg Ալբեր I Մոնակոյի փոստային նամականիշի վրա
Մոնակոյի իշխան Կարլ III, Մոնակոյի իշխան Լուի II և Ալբեր I 1928 թվական Մոնակոյի փոստային նամականիշների վրա

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]