Մեծ Արջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մեծ Արջ, Մեծ Շերեփ
Համաստեղություն
Լատիներեն անվանում Ursa Major
Հապավում UMa
Ուղղակի ծագում 10.67
Հակում +55.38
Հիմնական աստղեր 7, 20
Բայեր/Ֆլեմստիդ
աստղեր
93
Ճանաչված
մոլորակներով աստղեր
9
Պայծառ աստղեր 6
Ամենապայծառ աստղ Ալիոտ (1.7124մ)
Ամենամոտիկ աստղ Lalande 21185 (8.29 լտ)
Ասուպային հոսքեր Alpha Ursa Majorids
Leonids-Ursids
Հարևան
համաստեղությունները
Վիշապ
Ընձուղտ
Լուսան
Փոքր Առյուծ
Առյուծ
Վերոնիկայի վարսերը
Որսկան Շներ
Եզնարած
Տեսանելի է +90° և −30°. լայնությունների միջև:
Ամենատեսանելին է ապրիլ ամսում ժամը 21:00-ին (երեկոյան 9-ին):
Big dipper.triddle.jpg
Յոթ սանամոր աստղերը՝ Մեծ Արջի համաստեղության ամենապայծառ աստղերը

Մեծ Արջը կամ Մեծ Շերեփը հյուսիսային կիսագնդի համաստեղություն է, որի մեծ մասը Մոսկվայում տեսադաշտից երբևէ չի կորչում: Մարտի կեսգիշերներին այդ համաստեղությունը կարելի է տեսնել մայրամուտի հորիզոնում: Իր չափերով երրորդն է երկնքում և իր յոթ պայծառ աստղերի հետ միասին կազմում է մի ուրվագիծ, որը շերեփ է հիշեցնում: Այդ շերեփի "պատերի" միջոցով կարելի է մոտավորապես որոշել դեպի Բևեռային աստղ ընկած ուղղությունը, որը դեռևս հնուց Մեծ Արջը հայտնի է դարձրել որպես լավ երկնային ուղեծիր: Մեծ Արջի ամենավառ աստղերն են` Դուբխեն և Մերակը, իսկ համաստեղության մյուս պայծառ աստղերն են` Ալիոտը, Ալկաիդը, Միցարը, Ֆեդկան:

Ըստ հունական ավանդույթի, կնամոլ Զևսը իր սիրուհի Կալլիստոյին փրկելով իր խանդոտ կնոջ` Հերայի զայրույթից իր հրապուրանքի առարկան դարձրել է արջ:

Հայերենում Մեծ Արջ համաստեղությունը նաև կոչվում է Յոթ սանամոր աստղեր: Ըստ Հայկական ավանդույթի, ժամանակին յոթ սանամայր են եղել, ունեցել են մի քավոր: Սանամայրերից յուրաքանչյուրը մտածել է, թե մյուսը կհոգա քավորի հոգսերը: Քավորը մնացել է առանց խնամքի և քաղցից մեռել: Աստված, բարկանալով սանամայրերի վրա, նրանց դարձրել է յոթ աստղ: