Հայկ (համաստեղություն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Հայկ
Հայկ, Օրիոն
Համաստեղություն
Լատիներեն անվանում Orion
Հապավում Ori
Ուղղակի ծագում 5
Հակում +5
Հիմնական աստղեր 7
Բայեր/Ֆլեմստիդ
աստղեր
81
Ճանաչված
մոլորակներով աստղեր
2
Պայծառ աստղեր 8
Ամենապայծառ աստղ Ռիգել (β Orionis) (0.12մ)
Ամենամոտիկ աստղ GJ 3379 (17.1 լտ)
Ասուպային հոսքեր Օրիոնիդներ
Chi Orionids
Հարևան
համաստեղությունները
Երկվորյակներ
Ցուլ
Էրիդան
Նապաստակ
Միաեղջյուր
Տեսանելի է +85° և −75°. լայնությունների միջև:
Ամենատեսանելին է հունվար ամսում ժամը 21:00-ին (երեկոյան 9-ին):
կտտացրեք մեծ պատկերը տեսնելու համար
Գործ՝ Մուզեր Վիլիամզի

Հայկ կամ Օրիոնը (լատիներեն՝ Orion) համաստեղություն է՝ Ցուլ, Երկվորյակներ, Միաեղջյուր, Նապաստակ, Էրիդան համաստեղությունների միջև։

Ամենապայծառ աստղերը 0,1 (Ռիգել), 0,3-1,2 (Բետելգեյզե), 1,6 (Բելլատրիքս) տեսանելի աստղային մեծության են։ Համաստեղության երեք աստղերը կազմում են նրա «գոտին», որին հայերն անվանել են Շամփուրք Հայկի, Քար ու կշեռք։ Համաստեղությունում է գտնվում անզեն աչքով տեսանելի Մեծ միգամածությունը (գազափոշային ամենախոշոր ամպերից մեկը), որն ամենամոտն է Արեգակնային համակարգին։ Համաստեղությունում կան մեծ թվով փոփոխական աստղեր և կրկնակի աստղեր։ Դիտումների համար բարենպաստ են նոյեմբերհունվար ամիսները։

Պատմություն[խմբագրել]

Ըստ հին հունական լեգենդներից մեկի՝ Օրիոնը ծովերի աստված Պոսեյդոնի որդին է, որի տարերքը եղել է որսորդությունը։ Մի անգամ այնպես է պատահում, որ որսի թեժ պահին նա անխտիր ոչնչացնում է բոլոր գազաններին։ Որսի աստվածուհի Արտեմիսը, ցանկանալով փրկել մնացած գազաններին, Օրիոնի մոտ է ուղարկում Կարիճին, որի խայթոցից էլ նա մահանում է։ Իսկ քանի որ նա արել էր նաև բարի գործեր՝ ոչնչացնելով գիշատիչներին, ապա բարձրացվում է երկինք ու դասվում համաստեղությունների շարքը[1]։

Անվանումը[խմբագրել]

Հայերն Օրիոն համաստեղությունը կոչել են Հայկ՝ մեր անվանադիր նահապետի անվամբ։

Հայկ նահապետը Հայկ համաստեղության խորքին, 1997 թվականի ՀայՓոստի նամականիշ

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Սերգեյ Ներսիսյան, Աստղալից երկինք, Երևան, Դար, 2000թ, ISBN 99930-845-1-4։