Ցասման ողկույզները (վեպ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ցասման ողկույզները
The Grapes of Wrath
JohnSteinbeck TheGrapesOfWrath.jpg
ՀեղինակՋոն Սթեյնբեք[1]
Տեսակգրական ստեղծագործություն[2]
Ժանրվեպ
ԹեմաGreat Depression in the United States?
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
Նկարագրում էԿալիֆոռնիա
Էջեր619[3][1]
ՆախորդՄկներից և մարդկանցից
Կազմի հեղինակBerta and Elmer Hader?
ԵրկիրFlag of the United States (1912-1959).svg ԱՄՆ
Հրատարակման վայրՆյու Յորք[3][1]
ՀրատարակիչViking Press[3][1]
Հրատարակման տարեթիվապրիլի 14, 1939[4]
OCLC289946
Պարգև(ներ)Պուլիտցերյան մրցանակ գեղարվեստական արձակի բնագավառում և Դարի 100 գրքերն ըստ Լը Մոնդ օրաթերթի
The Grapes of Wrath Վիքիպահեստում

«Ցասման ողկույզներ» (անգլ.՝ The Grapes of Wrath), Ջոն Ստայնբեքի վեպը, հրատարակվել է 1939 թվականին[5]: Արժանացել է Պուլիցերյան մրցանակի «Գեղարվեստական գրքի համար» անվանակարգում[6]: Ներառված է ԱՄՆ-ի դպրոցների և քոլեջների բազմաթիվ ուսումնական ծրագրերում[7][8]: 1940 թվականին թարգմանվել է ռուսերեն, իսկ 2017 թվականին Արամ Արսենյանի կողմից թարգմանվել է հայերեն[9]:

Ծանր կյանքի մանրամասն նկարագրության պատճառով գիրքն ի սկզբանե հեռացվել է Նյու Յորքի, Սենթ Լուիսի, Կանզաս Սիթիի և Բուֆֆալոյի գրադարաններից: 1953 թվականին գիրքն արգելվեց Իռլանդիայում, իսկ 1982 թվականին՝ կանադական Մորրիս քաղաքում: Գռեհիկ բառերի օգտագործման պատճառով 1970-80-ական թվականներին վեպն արգելվեց ԱՄՆ-ի որոշ դպրոցներում:

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոշոտ հողմ Տեխասում, 1935

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Մեծ ճգնաժամի ժամանակ: Ագարակատեր վարձակալների աղքատ ընտանիքը՝ Ջոուդները, երաշտի, տնտեսական դժվարությունների և գյուղատնտեսության կառավարման փոփոխությունների պատճառով ստիպված է եղել լքել Օկլահոմայի տունը: Գործնականորեն անելանելի վիճակում նրանք հազարավոր այլ «օկի» ընտանիքների հետ միասին ուղևորվում են Կալիֆորնիա՝ հուսալով այնտեղ գտնել ապրուստի միջոցներ:

Գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Թոմ Ջոուդ՝ վեպի գլխավոր հերոսը, Ջոուդների ընտանիքի երկրորդ որդին:
  • Մայր՝ գործնական և սրտացավ կին, որը դժվարին ժամանակներում դառնում է ընտանիքի ղեկավարը։
  • Հայր՝ Թոմ Ջոուդ, 50 տարեկան, աշխատասեր բնավարձակալ, ընտանիքի առաջնորդը, բայց առաջնորդությամբ զիջում է կնոջը։
  • Քեռի Ջոն՝ Ջոն Ջոուդ, հոր ավագ եղբայրը։ Իրեն մեղավոր է զգում երիտասարդ կնոջ մահվան համար, քանի որ նրան բժշկի մոտ չէր տարել՝ մտածելով, որ նրա գանգատները միայն ուտելիքի պատճառով են դրսևորվում։ Կնոջ մահվանից հետո փորձում է քավել իր մեղքը՝ մարդկանց, հատկապես երեխաների համար բարի գործեր կատարելով։ Ժամանակ առ ժամանակ ձախողվում է և ենթարկվում իր թուլություններին՝ ալկոհոլին և կանանց։
  • Ջիմ Քեյսի՝ նախկին քարոզիչ, որը կորցրել է հավատը։ Վեպի սկզբում հաճախ դատողություններ է անում հավատի և մարդկային հոգու մասին, իսկ Կալիֆորնիա մեկնելու ճանապարհին ավելի շատ լռում է և ուսումնասիրում։ Գրքի վերջում գլխավորում է աշխատանքի անմարդկային պայմանների դեմ արվող գործադուլը։ Սպանվել է «Ամերիկյան լեգեոն» կազմակերպության մասնակցի ձեռքով։
  • Էլ Ջոուդ՝ երրորդ որդին, 16 տարեկան, հիմնականում հետաքրքրվում է մեքենաներով և աղջիկներով։
  • Ռոզա Սարոնա՝ երիտասարդ երազկոտ դուստր, վեպի վերջում ծննդաբերում է մահացած երեխայի, հավանաբար սխալ սննդի պատճառով։
  • Քոննի՝ Ռոզա Սարոնի ամուսինը, երիտասարդ և միամիտ, որին ապշեցրել են ամուսնությամբ և կնոջ հղիությամբ պայմանավորված պարտականությունները։ Շուտով ժամանելով Կալիֆորնիա՝ նա լքում է ընտանիքը։
  • Նոյ՝ ընտանիքի ավագ որդին։ Տուժել է ծննդաբերության ժամանակ, ընտանիքը և այլ մարդիկ նրան համարում են «փոքր-ինչ տարօրինակ»։ Ընտանիքը լքում է՝ մնալով Կոլորադո գետի մոտ։
  • Պապ՝ Թոմի պապիկը, փառասեր և կռվարար, սկզբում նա մեծ ուրախությամբ է ընդունում տեղափոխման գաղափարը: Ընտանիքը նրան քնաբեր է տալիս և բռնի ուժով տանում։ Նա մահացել է առաջին օրվա երեկոյան՝ ենթադրաբար սրտի կաթվածից։ Քեյսիի կարծիքով նա մահացել է, քանի որ չէր ցանկանում լքել հայրենի վայրերը։
  • Տատ՝ Թոմի տատիկը, ամուսնու մահից հետո կորցնում է ապրելու ցանկությունը և մահանում տեղափոխման ժամանակ անապատում։
  • Ռուֆ՝ ընտանիքի կրտսեր աղջիկը, 12 տարեկան։
  • Ուինֆիլդ՝ ընտանիքի կրտսեր որդին, 10 տարեկան։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1936 թվականի ամռանը Ստայնբեքը անցկացնում է Կալիֆորնիայի սեզոնային աշխատողների միջավայրում: Նա մի շարք հոդվածների և ուրվագծերի համար նյութեր է հավաքում՝ «Գնչուները բերքի շրջանում» ընդհանուր անվամբ: Տեսածը ցնցում է գրողին: Պարզվում է, որ սեզոնային աշխատողների գերակշռող մասը ոչ թե Մեքսիկայից եկվորներ են, այլ սովորական ամերիկացի քաղաքացիներ: Սեզոնային աշխատողների խղճուկ գոյության նկարները չէին հեռանում հեղինակի մտքից, նա որոշում է նրանց մասին գրել նոր գիրք և այն անվանել «Աղցանային քաղաքի գործերը»: Սակայն աշխատանքը ընթանում էր շատ դանդաղ: Անցնում է ևս 3 տարի: Նախքան գիրքը գրելը Ստայնբեքը ևս մի քանի ուղևորություն է կատարում սեզոնային աշխատողների ճամբար, ավտոմեքենայով անցնում Օկլահոմայից Կալիֆորնիա ճանապարհը։ Վերջնական տարբերակում գիրքը ստանում է «Ցասման ողկույզներ» անվանումը:

Էկրանավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1940 թվականին ռեժիսոր Ջոն Ֆորդը վեպի հիման վրա նկարահանեց համանուն ֆիլմ: Սակայն ֆիլմի ավարտը էապես տարբերվում է գրական ստեղծագործության ավարտից․ համաձայն հոլիվուդյան ֆիլմի կանոնների՝ ֆիլմն ավարտվում է հեփփի-էնդով (հայ․՝ ուրախ ավարտ), այն դեպքում, երբ գրքի ավարտը բաց է մնում[10]:

Վեպի անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի անվանումն առաջացել է Հայտնություն Հովհաննեսի 14:9-11, 18-20-ից.

Aquote1.png ... 10 այդպիսին պիտի խմի Աստծու ցասման բաժակից, որ անխառն լցուած է նրա բարկութեան բաժակի մէջ, և նա պիտի տանջուի, հրով և ծծմբով, Աստծու ու Գառան առաջ ... Քաղի՛ր ողկոյզները երկրի այգուց, քանի որ խաղողը հասել է այգում: Եվ հրեշտակը նետեց իր գերանդին երկրի վրայ, քաղեց նրա խաղողը և գցեց Աստծու մեծ հնձանի մէջ ...[11] Aquote2.png

Վեպում «ցասման ողկույզները» փոխաբերություն է: Հեղինակը գրում է․

Aquote1.png Մարդկանց հոգիներում լցվում և հասնում են զայրույթի ողկույզները՝ ծանր ողկույզները, և նրանց հասունանալը այժմ արդեն երկար չէ[12]։
- Ջոն Ստայնբեք
Aquote2.png

Մշակութային ներգործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կարծիք կա, որ վեպը հանդիսացել է Փինք Ֆլոյդի կիթառահար և վոկալիստ Դեյվիդ Գիլմորի ոգեշնչման աղբյուրը «A Momentary Lapse Of Reason» ալբոմի «Sorrow» երգի համար[13]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Կոնգրեսի գրադարան — 1800.
  2. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #4305432-8 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 WorldCat — 1967.
  4. Freebase Data DumpsGoogle.
  5. «Grapes of Wrath, a classic for today?»։ BBC News։ April 14, 2009։ Վերցված է August 26, 2013 
  6. "Novel" The Pulitzer Prizes. Retrieved 8 September 2016
  7. «AP: English Literature»։ CollegeBoard։ Վերցված է May 9, 2012 
  8. «The Big Read | The Grapes of Wrath»։ National Endowment for the Arts։ Վերցված է May 9, 2012 
  9. http://zangak.am/product_info.php?products_id=1379&language=am
  10. Nixon Rob։ «The Grapes of Wrath»։ This Month Spotlight։ Turner Classic Movies։ Վերցված է 2010-09-22 
  11. http://www.armenianchurchlibrary.com/files/easternarmenianbible/Rev.html
  12. http://www.greenleft.org.au/node/8555
  13. Michael Anthony, "'Grapes' is a sweet, juicy production", Minneapolis Star Tribune, 2/12/2007

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Garcia, Reloy. "The Rocky Road to Eldorado: The Journey Motif in John Steinbeck's The Grapes of Wrath." Steinbeck Quarterly 14.03-04 (Summer/Fall 1981): 83-93
  • Gregory, James N. "Dust Bowl Legacies: the Okie Impact on California, 1939–1989". California History 1989 68(3): 74–85. ISSN 0162-2897
  • Henkel, Scott. "A Seditious Proposal." The Grapes of Wrath: A Reconsideration' Vol. 1. Ed. Michael J. Meyer. Amsterdam: Rodopi, 2009. 219-42.
  • Saxton, Alexander. "In Dubious Battle: Looking Backward". Pacific Historical Review 2004 73(2): 249–262. ISSN 0030-8684 Fulltext: online at Swetswise, Ingenta, Ebsco
  • Sobchack, Vivian C. "The Grapes of Wrath (1940): Thematic Emphasis Through Visual Style". American Quarterly 1979 31(5): 596–615. ISSN 0003-0678 Fulltext: in Jstor. Discusses the visual style of John Ford's cinematic adaptation of the novel. Usually the movie is examined in terms of its literary roots or its social protest. But the imagery of the film reveals the important theme of the Joad family's coherence. The movie shows the family in closeups, cramped in small spaces on a cluttered screen, isolated from the land and their surroundings. Dim lighting helps abstract the Joad family from the reality of Dust Bowl migrants. The film's emotional and aesthetic power comes from its generalized quality attained through this visual style.
  • Windschuttle, Keith. "Steinbeck's Myth of the Okies". The New Criterion, Vol. 20, No. 10, June 2002.
  • Zirakzadeh, Cyrus Ernesto. "John Steinbeck on the Political Capacities of Everyday Folk: Moms, Reds, and Ma Joad's Revolt". Polity 2004 36(4): 595–618. ISSN 0032-3497

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]