Վիլյամ Սոմերսեթ Մոեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Վիլյամ Սոմերսեթ Մոեմ
Somerset Maugham (1934).jpg
Ծնվել է հունվարի 25, 1874({{padleft:1874|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3][4][5][5][6]
Ծննդավայր Փարիզ, Ֆրանսիա[7]
Վախճանվել է դեկտեմբերի 16, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[7][1][2][3][4][5][5][6] (91 տարեկանում)
Վախճանի վայր Նիս[8]
Մասնագիտություն դրամատուրգ, վիպասան, գրող և սցենարիստ
Լեզու անգլերեն[9]
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Կրթություն Լոնդոնի թագավորական քոլեջ և Հայդելբերգի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներ Մարդկային կրքերի բեռը և Սուր ածելիներ
Աշխատավայր Մեծ Բրիտանիայի գաղտնի հետախուզական ծառայության
Ամուսին Սիրի Մոեմ
Վիլյամ Սոմերսեթ Մոեմ Վիքիքաղվածքում
William Somerset Maugham Վիքիպահեստում

Սոմերսեթ Մոեմ (անգլ.՝ William Somerset Maugham, հունվարի 25, 1874({{padleft:1874|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2][3][4][5][5][6], Փարիզ, Ֆրանսիա[7] - դեկտեմբերի 16, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[7][1][2][3][4][5][5][6], Նիս[8]), անգլիացի գրող, բազմաթիվ վեպերի, պատմվածների և պիեսների հեղինակ, որոնցից հատկապես աչքի են ընկնում «Ստրկություն մարդկային» (Of Human Bondage, 1915; թարգմանվել է հայերեն[10]), «Լուսին և վեցպենսանոց» (The Moon and Sixpence, 1919, թարգմանվել է հայերեն[11]), «Թատրոն» (Theatre, 1937, թարգմանվել է հայերեն[12]) վեպերը, «Անձրև» պատմվածքը[13] և այլն։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոմերսեթ Մոեմը ծնվել է 1874 թ. հունվարի 25-ին, Փարիզում, բրիտանական դեսպանատան իրավաբանի ընտանիքում։ Մանուկ հասակում Մոեմը խոսում էր միայն ֆրանսերեն, իսկ անգլերեն սկսել է խոսել 11 տարեկան հասակում որբանալուց հետո (1882 թ. փետրվարին մահանում է մայրը, 1884 թ. հունիսին՝ հայրը), երբ տեղափոխվեց Անգլիա՝ բարեկամների մոտ։ Տեղափոխվելուց հետո նա սկսում է կակազել, ինչն էլ պահպանվում է նրա ամբողջ կյանքի ընթացքում։

Մոեմն ուսումն սկսել է Կենտերբերիի Թագավորական դպրոցում։ Այնուհետև Գեյդելբերգյան համալսարանում ուսումնասիրել է գրականություն և փիլիսոփայություն, որտեղ էլ սկսել է կատարել իր առաջին գրական փորձերը։ 1892 թ. ընդունվել է Լոնդոնի սուրբ Թովմայի անվան հիվանդանոցին կից բժշկական դպրոց։ Նրա կյանքի այս հատվածն արտացոլված է իր առաջին վիպակում՝ «Լիզան Լամբետից» (1897)։ Գրական առաջին հաջողությունը նրան բերել է «Լեդի Ֆրեդերիկ» (1907) պիեսը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Մոեմը համագործակցում էր ՄԻ-5 կազմակերպության հետ և որպես բրիտանական հետախուզության լրտես ուղարկվում է Ռուսաստան, վերջինիս պատերազմից դուրս գալուն խոչընդոտելու նպատակով։ Եղել է Պետրոգրադում 1917 թ. օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին։ Նրա հետախուզական կյանքն իր արտացոլումն է գտել 14 նովելներից բաղկացած «Էշենդեն կամ բրիտանական լրտես» հավաքածուի մեջ (1928)։

Պատերազմից հետո Մոեմը շարունակում է դրամատուրգի իր հաջողակ կարիերան։ Նրա գրվածքներից հատկապես աչքի են ընկնում «Ստրկություն մարդկային» (1915), «Լուսին և վեցպենսանոց» (1919), «Կարկանդակներ և գարեջուր» (1930), «Թատրոն» (1937), «Սուր ածելիներ» (անգլ.՝ The Razor’s Edge) (1944) վեպերը, «Շրջան» (1921), «Շեպպի» (1933) պիեսները, մի շարք պատմվածքներ և այլն։ 1919 թ. նոր տպավորություններ ստանալու նպատակով Մոեմը մեկնում է Չինաստան, այնուհետև Մալայզիա։ Այս ուղևորությունը պատմվածքների 2 հավաքածուի նյութ է դառնում։ Մոեմը մահացել է 1965 թ. դեկտեմբերի 16-ին, Նիցցայում։ Դեկտեմբերի 22-ին նրա աճյունը թաղվել է Կենտերբերիի Թագավորական դպրոցին կից Մոեմի Գրադարանի պատերի տակ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 RKDartists
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Internet Broadway Database — 2000.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Enciclopédia Itaú Cultural
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Моэм Уильям Сомерсет // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. 8,0 8,1 8,2 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #104298324 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  9. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11915212t
  10. Ստրկություն մարդկային։ Վեպ / Ս. Մոեմ ; Խմբ.՝ Ա.Ղ. Վարդապետյան ; Թարգ.՝ Վ.Ա. Դիլոյան. - Երևան։ Հայաստան, 1965. - 607 էջ։
  11. Լուսին և վեցպենսանոց։ [Վեպ] / Ս. Մոեմ ; Թարգմ.՝ Ա. Խաչատրյան; Խմբ.՝ Գ.Վ. Վիրապյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1976. - 266 էջ։
  12. Թատրոն։ Վեպ / Ս. Մոեմ; Թարգմ.՝ Ջ. Հովհաննիսյան; Խմբ.՝ Ա.Ս. Հովսեփյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1985. - 261 էջ։
  13. Անձրև : Պատմվածքներ / Ս. Մոեմ; Թարգմ.՝ Ռ. Ավետիսյան; Խմբ.՝ Գ.Գ. Հովսեփյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1981. - 263 էջ։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]