Վասիլի Ստրուվե (աստղագետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Վասիլի Ստրուվե (այլ կիրառումներ)
Վասիլի Ստրուվե
ռուս.՝ Василий Струве
անգլ.՝ Wilhelm Struve
PGRS 2 081 Struve - crop.jpg
Ծնվել էապրիլի 15, 1793(1793-04-15)[1][2][3]
Ալտոնա, Գերմանիա[2][3]
Մահացել էնոյեմբերի 23, 1864(1864-11-23)[1][2][3] (71 տարեկան)
Պուլկոցո, Ցարսկոսելսկիյ ուեզդ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
ԳերեզմանPulkovo Observatory cemetery
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Գերմանիա և Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Ռուսական կայսրություն
Մասնագիտությունաստղագետ և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Դորպատի կայսերական համալսարան և Պուլկովոյի աստղադիտարան
Գործունեության ոլորտաստղագիտություն
Պաշտոն(ներ)Գաղտնի խորհուրդ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Սանկտ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԴորպատի կայսերական համալսարան (1811)[2] և Տարտուի համալսարան[4]
Տիրապետում է լեզուներինֆրանսերեն[1], գերմաներեն[1] և լատիներեն[1]
Գիտական ղեկավարGeorg Friedrich Parrot?
Եղել է գիտական ղեկավարKaspar Gottfried Schweizer?, Alexei Savich?, Georg Thomas Sabler? և Alexei Nicolaevich Savich?[4]
Հայտնի աշակերտներJohann Heinrich Wilhelm Döllen?, Pavel Alekseevich Korguev?[5], Ernst Wilhelm Preuss?[6] և Georg Albert von Fuß?[4]
Պարգևներ
Ամուսին(ներ)Emilie Wall? և Johanna von Struve?
Երեխա(ներ)Bernhard Wilhelm von Struve?, Օտտո Ստրուվե[7], Karl von Struve?, Conrad Struve?, Heinrich Wilhelm von Struve?, Olga von Struve?, Nikolai Struve? և Ernst Struve?
ՀայրJacob Struve?[3]
Commons-logo.svg Friedrich Georg Wilhelm Struve Վիքիպահեստում

Վասիլի Յակովլևիչ Ստրուվե (ռուս.՝ Василий Яковлевич Струве, անգլ.՝ Friedrich Georg Wilhelm Struve, ապրիլի 15, 1793(1793-04-15)[1][2][3], Ալտոնա, Գերմանիա[2][3] - նոյեմբերի 23, 1864(1864-11-23)[1][2][3], Պուլկոցո, Ցարսկոսելսկիյ ուեզդ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն), ռուս աստղագետ և գեոդեզիստ, Պետերբուրգի ԳԱ ակադեմիկոս (1832

Ավարտել է Դորպատի (այժմ՝ Տարտու) համալսարանը (18101818-1839 թվականներին եղել է Դորպատի համալսարանի աստղադիտարանի տնօրենը։ 1833 թվականից ղեկավարել է Պուլկովոյի աստղադիտարանի կազմակերպման և սարքավորման գործը, 1839-1862 թվականներին եղել է այդ աստղադիտարանի տնօրենը։ Հիմնարար աստղաչափության բնագավառում Ստրովեի ստացած կարևորագույն արդյունքների, երկնային լուսատուների կոորդինատների որոշման և Ստրովեի ղեկավարությամբ կազմված աստղացուցակների շնորհիվ Պուլկովոյի աստղադիտարանը համաշխարհային ճանաչում ստացավ։ Կրկնակի և բազմակի աստղերի վերաբերյալ Ստրուվեի խոր ուսումնասիրությունների արդյունքները տեղ են գտել «Միկրոմետրական չափումներ․․․» (1837) և «Աստղերի միջին դիրքերը» (1852) աշխատություններում։ Ստրուվեին են պատկանում 27 աստղերի պարալաքսների առաջին հուսալի գնահատականները (1822) և a Քնարի անհատական պարալաքսի ճշգրիտ որոշումը (1837)։ Ստրուվեն ստեղծել է աստղաչափության պուլկովյան դպրոցը։ Նրա անմիջական ղեկավարությամբ ստեղծվել է այսպես կոչված աստղագիտական հաստատունների համակարգ, որը ժամանակին լայն ճանաչում է ստացել։ Ստրուվենը մեծ ավանդ ունի նաև գեոդեզիայի զարգացման գործում։ Նրա ղեկավարությամբ որոշվել է երկրի միջօրեականի մի հատվածի երկարությունը Ռուսաստանի արևմտյան մասում։ Եղել է միջազգային մի շարք ակադեմիաների և ընկերությունների պատվավոր անդամ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Струве, Василий Яковлевич (ռուս.) // Русский биографический словарь / под ред. А. А. ПоловцовСПб.: 1909. — Т. 19. — С. 549—558.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Stieda L. Struve, Wilhelm von (գերմ.) // Allgemeine Deutsche BiographieL: 1893. — Vol. 36. — S. 693–698.
  4. 4,0 4,1 4,2 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  5. Pavel Alekseevich Korguev
  6. Прейсс, Эрнст-Вильгельм (ռուս.) // Русский биографический словарь / под ред. А. А. ПоловцовСПб.: 1905. — Т. 14. — С. 751.
  7. В. С. Струве, Отто Васильевич (ռուս.) // Энциклопедический словарьСПб.: Брокгауз — Ефрон, 1901. — Т. XXXIа. — С. 834.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 161 CC BY-SA icon 80x15.png