Jump to content

Ֆրեդերիկա Մանդելբաում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
17:50, 25 Մարտի 2024 տարբերակ, Ab. Mariam (Քննարկում | ներդրում)
(տարբ) ←Նախորդ տարբերակ | Ընթացիկ տարբերակ (տարբ) | Հաջորդ տարբերակ→ (տարբ)


Ֆրեդերիկա կամ Մարմ Մանդելբաում (անգլ.՝ Fredericka Mandelbaum, մարտի 25, 1825(1825-03-25)[2], Կասել, Հեսսեն, Գերմանիա - փետրվարի 26, 1894(1894-02-26)[1], Համիլտոն, Օնտարիո, Կանադա[1])[3][4][5] գործել է որպես քրեական միջնորդ Նյու Յորքի բազմաթիվ փողոցային ավազակախմբերի և հանցավոր աշխարհի հանցագործների համար 1862-1884 թվականներին տեղափոխելով 1-ից 5 միլիոն դոլար արժողությամբ գողացված ապրանքներ: Իր գլխավոր մրցակից Ջոն Դ.Գրեյդիի և Գրեյդի Գանգի խմբավորման նման, նա նաև դարձավ քաղաքի հանցավոր տարրերի մատրիարխը և ներգրավվեց Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմից հետո դարաշրջանի ընթացքում տեղի ունեցած բազմաթիվ կողոպուտների և այլ հանցավոր գործողությունների ֆինանսավորման և կազմակերպման մեջ[6]: Ջորջ Լեոնիդաս Լեսլիի հետ միասին նա մասնակցել է 1869 թվականին Օվկիանոսի Ազգային բանկի և 1878 թվականին Մանհեթենի խնայողական հաստատության կողոպուտներին։

Կյանք և կարիեռա

Մանդելբաումի և նրա «անմիջական շրջապատի» կողմից կազմակերպված տիպիկ ընթրիք

Մանդելբաումը ծնվել է Ֆրիդերիկա Վայսներից Կասելում, քաղաք ներկայիս Գերմանիայում։  Նրա վաղ կյանքի մասին շատ բան հայտնի չէ, բացի նրանից, որ նրա ընտանիքը հրեա էր: Նա ամուսնացավ Վուլֆ Մանդելբաումի հետ 1848 թվականին․ նրանք աշխատել են որպես շրջիկ վաճառողներ Գերմանիայում, նախքան 1850 թվականին Միացյալ Նահանգներ արտագաղթելը[3]:

Երբ ընտանիքը ժամանեց Նյու Յորք, նրանք բացեցին մի շարք փոքր բիզնեսներ՝ հավաքելով աղբահանների հավաքած ապրանքները և վերավաճառելով դրանք: Զույգը Քլինթոն փողոցում ձեռք բերեց պատկերասրահի խանութ, բայց մինչև 1854 թվականը բիզնեսը գործում էր որպես Մանդելբաումի հանցավոր գործողությունների գաղտնարան (հետագայում ստիպված էր ապրանքներ պահել քաղաքի երկու մեծ պահեստներում): Մանդելբաումը սկսեց ֆինանսավորել գողերին և կողոպտիչներին և ներգրավված էր քաղաքի պատմության մեջ ամենամեծ գողությունների, այդ թվում ՝ Օվկիանոսի ազգային բանկի կողոպուտի պլանավորման մեջ[7]: Ընդլայնելով իր գործունեությունը՝ նա վերահսկում էր գանգստերների և շորթագործների մի քանի ավազակախմբեր, ինչպես նաև մի դպրոց, որը հայտնի է որպես Մարմի Մեծ փողոցի դպրոց՝ երիտասարդ հանցագործներին գրպանահատության հավաքագրելու և կրթելու համար[8]: Նա նաև Գրեդի Գանգի գլխավոր մրցակիցն էր:

Այս ընթացքում նա դարձավ Նյու Յորքի բարձր հասարակության, ինչպես նաև հանցավոր աշխարհի ամենահայտնի տնային հյուրընկալներից մեկը՝ պարբերաբար շփվելով ժամանակի ամենահայտնի հանցագործների հետ, այդ թվում ՝ Թագուհի Լիզի, Մեծ Մերիի, «Սև» Լենա Քլայնշմիդտի, Ադամ Ուորթի, Սոֆի Լիոնսի, և Ջորջ Լեոնիդաս Լեսլինի, ինչպես նաև դատավորների ու ոստիկանության պաշտոնյաների հետ։

Այնուամենայնիվ, 1884 թվականին Նյու Յորքի շրջանային դատախազ Փիթեր Բ. Օլնին վարձեց Փինքերթոն դետեկտիվ գործակալությունը՝ Մանդելբայի կազմակերպություն ներթափանցելու համար: Գործակալը, ով ուներ գող դառնալու հեռանկար, կազմակերպեց խանութից մի քանի պիտակավորված մետաքսի գլանափաթեթների գողություն, որտեղ դրանք հայտնաբերվեցին հաջորդ առավոտյան նրա տանը ոստիկանության կողմից: Մանդելբաումը ձերբակալվել է իր որդու ՝ Ջուլիուսի և գործավար Հերման Ստրաուդի հետ միասին, ազատվել է գրավի դիմաց և փախել Միացյալ Նահանգներից մոտ 1 միլիոն դոլարով։  Նա բնակություն հաստատեց Օնտարիոյի Համիլտոն քաղաքում, որտեղ մնաց մինչև իր մահը ՝ 1894 թվականը:

Ծանոթագրություններ

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 https://www.nysun.com/on-the-town/marm-a-gilded-age-mastermind/6634/
  2. https://www.immigrantentrepreneurship.org/entries/fredericka-mandelbaum/
  3. 3,0 3,1 Holub, Rona. "Fredericka Mandelbaum." In Immigrant Entrepreneurship: German-American Business Biographies, 1720 to the Present, vol. 2, edited by William J. Hausman. German Historical Institute. Last modified October 15, 2013.
  4. Holub, Rona L. (April 2008). «Mandelbaum, Fredericka (1827-1894), criminal entrepreneur». American National Biography. Oxford University Press. doi:10.1093/anb/9780198606697.article.2001903. ISBN 978-0-19-860669-7. Վերցված է March 29, 2021-ին.
  5. Conway, J. North (Aug 4, 2009). King of Heists: The Sensational Bank Robbery of 1878 That Shocked America. Globe Pequot. ISBN 9781599218359.
  6. Jim Naureckas. «Rivington Street: New York Songlines». Nysonglines.com. Վերցված է 2010-03-08-ին.
  7. «The architect who became the king of bank robberies - Business News» (ամերիկյան անգլերեն). 2022-08-19. Վերցված է 2023-04-23-ին.
  8. Mackenzi, Lee (2018-02-27). Bygone Badass Broads : 52 Forgotten Women Who Changed the World. Eriksson, Petra (Illustrator). New York. ISBN 9781419729256. OCLC 1000582947.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

Աղբյուր

  • Asbury, Herbert. The Gangs of New York. New York: Alfred A. Knopf, 1927. 978-1-56025-275-7
  • Sifakis, Carl. The Encyclopedia of American Crime. New York: Facts on File Inc., 2001. 978-0-8160-4040-7
  • Phillips, Charles and Alan Axelrod. Cops, Crooks, and Criminologists: An International Biographical Dictionary of Law Enforcement, Updated Edition. New York: Checkmark Books, 2000. 978-0-8160-3016-3

Գրականություն

Արտաքին հղումներ