Սովորական ոզնի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սովորական ոզնի
Erinaceus europaeus in Avesta 04.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Կաթնասուններ
Կարգ Միջատակերներ
Ընտանիք Ոզնիներ
Ցեղ Եվրասիական ոզնիներ
Տեսակ Սովորական ոզնի
Լատիներեն անվանում
Erinaceidae
Հատուկ պահպանություն
Արեալ
պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 633540
NCBI 9365
EOL 13995149


Սովորական ոզնի (լատ.՝ Erinaceus europaeus), ոզնիների ցեղի եվրասիական ոզնիներ ընտանիքի կաթնասուն կենդանի։ Լայն տարածում ունի Եվրոպայում, Փոքր Ասիայում, Արևմտյան Սիբիրում, Ղազախստանի և Ամուրի մարզի հյուսիսարևմտյան հատվածներում, հյուսիսային և հյուսիսարևելյան Չինաստանում[1]։

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոզնին ձագի հետ
Սովորական ոզնու փշերը

Սովորական ոզնին ոչ մեծ չափերով կենդանի է։ Մարմնի երկարությունը հասնում է 20—30 սանտիմետրի, պոչը մոտ 3 սմ է[2] զանգվածը՝ 700—800 գ[3]։ Ականջները համեմատբար մեծ չեն (սովորաբար 3,5 սմ-ից կարճ)։ Դունչը երկարավուն է։ Կենդանու քիթը սուր է և մշտապես խոնավ։ Սովորական ոզնիների մոտ, որոնք բնակվում են Կիպրոսում, ականջներն ավելի խոշորեն[4]։ Վերին ծնոտի վրա ունեն 20 մանր և սուր ատամներ, իսկ ստորին ծնոտի վրա՝ 16։ Վերին կտրիճները լայն առանձնացված են՝ տեղ թողնելով ստորին կտրիճներին կծելու համար։ Գլուխը համեմատաբար մեծ է[5]։ Թաթերի վրա ունի 5 մատներ՝ սուր եղունգներով։ Ետին վերջույթներն ավելի երկար են, քան առջևի վերջույթները[4]։ Սովորական ոզնիների փշերը կարճ են, ոչ երկար, քան 3 սմ։ Գլխի վրայի փշերը բաժանվում են 2 «հատվածների»։ Փշերի վերին մակերևույթը հարթ է, գունավորումը՝ փոփոխական՝ բաց գույնից մինչև գորշագույն[6]։ Մեջքին, կողքերին և գլխին փշերի երկարությունը հասնում է 2 սմ-ի։ Ներսից դրանք սնամեջ են՝ լցված օդով։ Փշերն աճում են այնքան արագ, որքան մազերը։ Փշերի միջև աճում են ոչ խիտ, կարճ մազեր։ Գլուխը ծածկված է կոշտ և սսովորաբար մուգ գունավորմամբ մազերով[2][5]։ Հասսուն առանձնյակներիմոտ սովորաբար հանդիպում է 5000-6000 փուշ, իսկ ավելի երիտասարդների մոտ՝ մոտ 3000[4]։

Սովորական ոզնիների դնչի, ոտքերի և փորիկի գուբժնավորումը տատանվում է դեղնասպիտակավունի և մուգ շականակագույնի միջև։ Փշերը գորշագույն են՝ բաց երանգոավորմամբ։ Կուրծքը և պարանոցը միագույն են, առանց սպիտակ բծերի։ Իսպանիայի տարածքում հանդիպող տեսակները ունեն խամրած գույն[4]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորական ոզնու բնական արեալն ընդգրկում է Արևմտյան Եվրոպան և Կենտրոնական Եվրոպան, Բրիտանական կղզիները, Սկանդինավյան երկրների հարավային հատվածը, Ռուսաստանի եվրոպական մասի հյուսիս-արևմուտքը, Արևմտյան Սիբիրը[7]։ Սովորական ոզնին նաև բնակեցվել է Նոր Զելանդիայում[8][9]։

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում հանդիպում է ծովի մակարդակից 700-2500 մ բարձրության վրա։ Հանդիպում է Աշոցքից մինչև Նոյեմբերյան ընկած հատվածներում, հարավում հասնում է մինչև Մեղրու շրջան: Հանդիպում է կիսաանապատներում, լեռնատապաստաններում, մարգագետնատափաստաններում և անտառային գոտում։

Սովորաբար հանդիպում է այգիներում, թփուտներով և բուսականությամբ առկա գետերի հովիտներում, երբեմն՝ հացահատիկային ցանքատարածքներում և բանջարանոցներում[10]:

Հայաստանի տարածքում կատարված ուսումնասիրությունների ընթացքում երկու անգամ այս տեսակը գրանցվել է Ամուլսարի հարավային ամենաստորին հատվածում՝ Գորայք գյուղից ոչ հեռու։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ёж обыкновенный
  2. 2,0 2,1 С. П. Наумова, А. П. Кузякина. Жизнь животных в 6 томах. Том 6 Млекопитающие или звери. — М.: Просвещение, 1971 — С. 69
  3. Обыкновенный еж | Животный мир России
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Энциклопедия животного мира
  5. 5,0 5,1 Обыкновенный ёж на сайте Московского зоопарка
  6. Флинт, Владимир Евгеньевич, Ю.Д.Чугунов, Смирин, Владимир Моисеевич, Отряд Насекомоядные, Млекопитающие СССР, Մոսկվա 21-22, էջեր 21-22 — 21-22 էջ. — 50 000 հատ։
  7. Флинт, Владимир Евгеньевич, Ю.Д.Чугунов, Смирин, Владимир Моисеевич, Отряд Насекомоядные, [[1], [2] Млекопитающие СССР]։
  8. Павлинов И.Я. Систематика современных млекопитающих. — М.: Из-во Московского Ун-та, 2003. — С. 50. — 297 с.
  9. Mammalian Species of the World. Erinaceus europeus.
  10. Ուսումնասիրված տարածքում հայտնաբերված կաթնասունների տեսակային պատկանելիության բնութագիրը