Սերգեյ Աբրահամյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սերգեյ Աբրահամյան (այլ կիրառումներ)
Սերգեյ Աբրահամյան
Սերգեյ Աբրահամյան.jpg
Ծնվել էփետրվարի 14, 1925(1925-02-14)
Տումի, ԼՂԻՄ, ԱԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էմարտի 30, 2005(2005-03-30) (80 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունլեզվաբան և բանասեր
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ, Մանկավարժական գիտությունների ինստիտուտ, Վանաձորի պետական համալսարան, Շիրակի պետական համալսարան, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան և ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտլեզվաբանություն
ԱնդամակցությունՀայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1970) և ակադեմիկոս (1996)
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն և ռուսերեն
ՊարգևներՀայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան

Սերգեյ Գյանջումի Աբրահամյան (փետրվարի 14, 1925(1925-02-14), Տումի, ԼՂԻՄ, ԱԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - մարտի 30, 2005(2005-03-30), Երևան, Հայաստան), հայ լեզվաբան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր (1966), պրոֆեսոր (1970), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996)[1]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է ԼՂՀ Հադրութի շրջանի Տումի գյուղում։ Մասնակցել է Հայրենական Մեծ պատերազմին (1942-1944)։ Բարձրագույն կրթությունը ստացել է ԵՊՀ-ում։ 1950 թվականին ավարտել է ԵՊՀ-ի բանասիրական ֆակուլտետը, իսկ 1953 թվականին՝ ասպիրանտուրան՝ պաշտպանելով թեկնածուական ատենախոսություն։ 1953-1959 թվականներին եղել է ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, 1959-1992 թվականներին՝ բաժնի վարիչ, 1967-1970 թվականներին՝ ՀԽՍՀ մանկավարժական գիտությունների գիտահետազոտական ինստիտուտի բաժնի վարիչ։ Դասավանդել է Կիրովականի (1970-1971), Լենինականի Մ. Նալբանդյանի (1953-1958) և Երևանի Խ. Աբովյանի (1972-1992) անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտներում։ ՀՀ ԳԱԱ Հ. Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտի խմբի ղեկավար (1992 թվականից)[2]։

Սերգեյ Աբրահամյանը դոցենտ է 1956 թվականից, իսկ 1966 թվականին նրան շնորհվել է գիտությունների դոկտորի աստիճան, 1970 թվականին՝ պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1996 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են արդի հայերենի կառուցվածքին, ոճաբանությանը, բառարանագրությանը, լեզվի ուսումնասիրման մեթոդաբանությանը, հայերենի կանոնարկման, լեզվաշինության, լեզվաքաղաքականության, լեզվի ուսուցման հիմնահարցերին: Զբաղվել է ժամանակակից գրական հայերենի կառուցվածքի նկարագրության, նրա պատմության ու ավանդման մեթոդիկայի, ինչպես և խոսքի մշակույթի բարձրացման հարցերով. կատարել է բառարանագրական աշխատանք։ Արժեքավոր ներդրում ունի հատկապես հայերենի խոսքի մասերի գիտական քննության, շարահյուսության առանցքային խնդիրների մշակման, դասագրքերի (ձեռնարկների) պատրաստման բնագավառներում։ Գրել է գիտամեթոդական բնույթի բազմաթիվ հոդվածներ[3][4]։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2001 թվականին Աբրահամյանի անունով է կոչվել ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցը[5][6]:

Սերգեյ Աբրահամյանի հուշատախտակը Երևանում

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայրենական Մեծ պատերազմի I աստիճանի շքանշան
  • Խաչատուր Աբովյանի անվան մեդալ

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արդի հայերենի դերանունները, Երևան, 1956:
  • Ժամանակակից հայերենի շարահյուսության մի քանի հարցեր, Երևան, 1962:
  • Հայերէն լեզուի դասագիրք (հեղինակից), Երևան, 1966:
  • Չթեքվող խոսքի մասերը և նրանց բառական ու քերականական հատկանիշների փոխհարաբերությունը ժամանակակից հայերենում, Երևան, 1965:
  • Ժամանակակից հայերենի քերականություն, Երևան, 1969-1975:
  • Ժամանակակից հայոց լեզու, հ. 2-3 (հեղինակակից), 1974-1976:
  • Հայոց լեզու։ Բառ և խոսք, Երևան, 1978:
  • Ժամանակակից գրական հայերեն, Երևան, 1981 - 418 էջ[7]:
  • Հայոց լեզու (շարահյուսություն), Երևան, 1984:
  • Հայերենի կետադրություն, Երևան, 2004[8]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ՀՀ ԳԱԱ նախագահություն, ՀՀ ԳԱԱ հումանիտար գիտությունների բաժանմունք, ՀՀ ԳԱԱ Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ «Սերգեյ Աբրահամյան», պատմաբանասիրական հանդես № 1, 2005, էջ 309-310

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ակադեմիա Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային։ «Հայաստանի Հանրապետության գիտությունների ազգային ակադեմիա»։ www.sci.am։ Վերցված է 2018-02-14 
  2. «Ով ով է: Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Երևան, 2005:
  3. «Աբրահամյան Սերգեյ Գյանջումի (1925-2005): ՄԱՏԵՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ: Ս. Գ. Աբրահամյանի աշխատությունների մատենագիտություն»։ greenstone.flib.sci.am։ Վերցված է 2018-02-14 
  4. Paris Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne -։ «Bibliothèque de l'Église apostolique arménienne - Paris - Աբրահամյան , Սերգեյ Գյանջումի»։ www.bibliotheque-eglise-armenienne.fr։ Վերցված է 2018-02-14 
  5. Հ. Զ. Պետրոսյան (1987)։ Հայերենագիտական բառարան։ Երևան: «Հայաստան»։ էջ 11 
  6. Ս. Աբրահամյանի մասին ՀՀ ԳԱԱ-ի կայքէջում
  7. Աբրահամյան Սերգեյ Գյանջումի (1981)։ Ժամանակակից գրական հայերեն (հայերեն)։ ԳԱԱ հրատ. 
  8. Աբրահամյան Սերգեյ Գյանջումի (2004)։ Հայերենի կետադրություն: Ուսումնական ձեռնարկ (հայերեն)։ Լույս։ ISBN 9785545014989