Ջերզի Նեյման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Եժի Նեյման
Jerzy Neyman2.jpg
Ծնվել է1894 ապրիլի 16
Բենդեր, Բեսարաբիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էօգոստոսի 5, 1981(1981-08-05) (տարիքը 87)
Օքլենդ, Կալիֆորնիա
ՔաղաքացիությունFlag of Poland.svg Լեհաստան
Ազգությունլեհ
ՄասնագիտությունՄաթեմատիկա
Հաստատություն(ներ)Փորձառական կենսաբանության Նենցկի ինստիտուտ
Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ
Կալիֆոռնիայի համալսարան (Բերկլի)
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկական անալիզ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լեհական գիտությունների ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՎարշավայի համալսարան
Խարկովի ազգային համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր[1] (1924) և հաբիլիտացիա (1927)
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[2]
Գիտական ղեկավարՎացլավ Սերպինսկի
Եղել է գիտական ղեկավարՎոլֆգանգ Բյուհլեր
Դուգլաս Չեփման
Ջորջ Դանցիգ
Լուսիեն լե Կամ
Էրիխ Լեո Լեհման
Անաստասիոս Ցիատիս
Ժոզեֆ Հոդգես
Ինչով է հայտնիվստահության միջակայք, գալակտիկայի բույլերի վիճակագրություն
ՊարգևներՆյուքոմբ Քլիվլենդ մրցանակ (1958)
Գայի շքանշան (Ոսկի, 1966)
Գիտության ազգային շքանշան (1968)
Թագավորական հասարակության անդամ[3]
Jerzy Spława-Neyman Վիքիպահեստում

Եժի Նեյման (լեհ.՝ Jerzy Spława-Neyman, ապրիլի 16, 1894(1894-04-16)[2][4][5], Բենդերի, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 5, 1981(1981-08-05)[2][4][5], Օքլենդ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), լեհ մաթեմատիկոս և վիճակագրող, ով անցկացրել է իր կարիերայի սկզբնական մասը Վարշավայի տարբեր համալսարաններում, ապա Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում, իսկ երկրորդ մասը Կալիֆորնիայի Բերկլի համալսարանում: Նեյմանը սկզբում ներկայացրեց վստահության միջակայքի ժամանակակից հասկացությունը վիճակագրության վարկածի թեստավորման մեջ[6] և մշակեց զրոյական վարկածի թեստավորումը (Էգոն Փիրսոնի հետ միասին)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեյմանը ծնվել է Ռուսական կայսրության Բեսարաբիա նահանգի Բենդեր քաղաքում, լեհ ընտանիքում, Չեսլավ Սպլավա Նեյմանի և Կազիմիերա Լուտոսլավսկայի չորրորդ երեխան է։ Նեյմանի ընտանիքը Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ է և Նեյմանը մանկության տարիներին պատարագին սպասարկող դպիր էր։ Ավելի ուշ Նեյմանը դարձավ ագնոստիկ։ Նեյմանի ընտանիքը սերում է լեհ ազնվականներից և զինվորական հերոսներից։ Նա ավարտել է տղաների համար նախատեսված Կամիանեց Պոդոլսկի նահանգային գիմնազիան 1909-ին Յուրի Չեսլավովիչ Նեյման անվան տակ։[7] Նա սկսել է ուսումը 1912-ին Խարկովի ազգային համալսարանում, որտեղ ուսանել է հավանականությունների տեսության մասնագետ ռուս Սերգեյ Նատանովիչ Բեռնստեյնի մոտ։ Հենրի Լեբեգի «Ինտեգրման և պարզ ֆունկցիաների հետազոտման դասերը» կարդալուց հետո, նա հիացած էր չափումներով և ինտեգրումով։

1921-ին նա վերադառնում է Լեհաստան Լեհա-սովետական պատերազմից հետո Ռազմագերիների հայրենադարձության ծրագրով։ Նա վաստակել է փիլիսոփայության դոկտորական աստիճանը Վարշավայի համալսարանում 1924-ին «Գյուղատնտեսական փորձերի վրա Հավանականությունների տեսության կիրառություններ» վերնագրով դիսերտացիայի համար։ Նեյմանը անցկացրել է մի քանի տարի Լոնդոնում և Փարիզում՝ միաբանության մեջ, որպեսզի ուսումնասիրի վիճակագրություն Կառլ Փիրսոնի և Էմիլ Բորելի հետ։ Լեհաստան վերադառնալուց հետո նա հիմնադրում է Կենսաչափական լաբորատորիա Վարշավայի Փորձառական կենսաբանության Նենցկի ինստիտուտում:

Նեյմանը հրատարակել է շատ գրքեր փորձերի ու վիճակագրության մասին և մշակել է եղանակ, որով FDA-ը այսօր ստուգում է դեղորայքները։

1938-ին Նեյմանը տեղափոխվում է Բերկլի, որտեղ աշխատում է մինչև կյանքի վերջ։ 1966-ին նա պարգևատրվել է Վիճակագրության թագավորական հասարակության Գայի շքանշանով և երեք տարի անց ստացել ԱՄՆ-ի Գիտության ազգային շքանշան: Նեյմանը մահացել է Օքլենդում 1981-ին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Kendall D. G., Bartlett M. S., Page T. L. (1982)։ «Jerzy Neyman. 16 April 1894-5 August 1981»։ Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 28: 379։ JSTOR 769904։ doi:10.1098/rsbm.1982.0015 
  4. 4,0 4,1 4,2 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  5. 5,0 5,1 5,2 SNAC — 2010.
  6. Salsburg, David (2002)։ The Lady Tasting Tea: How Statistics Revolutionized Science in the Twentieth Century։ Macmillan։ էջ 122։ ISBN 9780805071344 
  7. Выпускники Каменец-Подольской гимназии 1883-1920

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]