Ջերզի Նեյման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Եժի Նեյման
Jerzy Neyman2.jpg
Ծնվել է1894 ապրիլի 16
Բենդեր, Բեսարաբիայի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էօգոստոսի 5, 1981(1981-08-05) (տարիքը 87)
Օքլենդ, Կալիֆորնիա
ՔաղաքացիությունFlag of Poland.svg Լեհաստան
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Ազգությունլեհ
ՄասնագիտությունՄաթեմատիկա
Հաստատություն(ներ)Փորձառական կենսաբանության Նենցկի ինստիտուտ
Լոնդոնի համալսարանական քոլեջ
Կալիֆոռնիայի համալսարան (Բերկլի)
Գործունեության ոլորտմաթեմատիկական անալիզ
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Լեհական գիտությունների ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերՎարշավայի համալսարան
Խարկովի ազգային համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր[1] (1924) և հաբիլիտացիա (1927)
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[2]
Գիտական ղեկավարՎացլավ Սերպինսկի
Եղել է գիտական ղեկավարՎոլֆգանգ Բյուհլեր
Դուգլաս Չեփման
Ջորջ Դանցիգ
Լուսիեն լե Կամ
Էրիխ Լեո Լեհման
Անաստասիոս Ցիատիս
Ժոզեֆ Հոդգես
Ինչով է հայտնիվստահության միջակայք, գալակտիկայի բույլերի վիճակագրություն
ՊարգևներՆյուքոմբ Քլիվլենդ մրցանակ (1958)
Գայի շքանշան (Ոսկի, 1966)
Գիտության ազգային շքանշան (1968)
Թագավորական հասարակության անդամ[3]
Jerzy Spława-Neyman Վիքիպահեստում

Եժի Նեյման (լեհ.՝ Jerzy Spława-Neyman, ապրիլի 16, 1894(1894-04-16)[2][4][5], Բենդերի, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 5, 1981(1981-08-05)[2][4][5], Օքլենդ, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ), լեհ մաթեմատիկոս և վիճակագրող, ով անցկացրել է իր կարիերայի սկզբնական մասը Վարշավայի տարբեր համալսարաններում, ապա Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում, իսկ երկրորդ մասը Կալիֆորնիայի Բերկլի համալսարանում: Նեյմանը սկզբում ներկայացրեց վստահության միջակայքի ժամանակակից հասկացությունը վիճակագրության վարկածի թեստավորման մեջ[6] և մշակեց զրոյական վարկածի թեստավորումը (Էգոն Փիրսոնի հետ միասին)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեյմանը ծնվել է Ռուսական կայսրության Բեսարաբիա նահանգի Բենդեր քաղաքում, լեհ ընտանիքում, Չեսլավ Սպլավա Նեյմանի և Կազիմիերա Լուտոսլավսկայի չորրորդ երեխան է։ Նեյմանի ընտանիքը Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցու հետևորդ է և Նեյմանը մանկության տարիներին պատարագին սպասարկող դպիր էր։ Ավելի ուշ Նեյմանը դարձավ ագնոստիկ։ Նեյմանի ընտանիքը սերում է լեհ ազնվականներից և զինվորական հերոսներից։ Նա ավարտել է տղաների համար նախատեսված Կամիանեց Պոդոլսկի նահանգային գիմնազիան 1909-ին Յուրի Չեսլավովիչ Նեյման անվան տակ[7]։ Նա սկսել է ուսումը 1912-ին Խարկովի ազգային համալսարանում, որտեղ ուսանել է հավանականությունների տեսության մասնագետ ռուս Սերգեյ Նատանովիչ Բեռնստեյնի մոտ։ Հենրի Լեբեգի «Ինտեգրման և պարզ ֆունկցիաների հետազոտման դասերը» կարդալուց հետո, նա հիացած էր չափումներով և ինտեգրումով։

1921-ին նա վերադառնում է Լեհաստան Լեհա-սովետական պատերազմից հետո Ռազմագերիների հայրենադարձության ծրագրով։ Նա վաստակել է փիլիսոփայության դոկտորական աստիճանը Վարշավայի համալսարանում 1924-ին «Գյուղատնտեսական փորձերի վրա Հավանականությունների տեսության կիրառություններ» վերնագրով դիսերտացիայի համար։ Նեյմանը անցկացրել է մի քանի տարի Լոնդոնում և Փարիզում՝ միաբանության մեջ, որպեսզի ուսումնասիրի վիճակագրություն Կառլ Փիրսոնի և Էմիլ Բորելի հետ։ Լեհաստան վերադառնալուց հետո նա հիմնադրում է Կենսաչափական լաբորատորիա Վարշավայի Փորձառական կենսաբանության Նենցկի ինստիտուտում:

Նեյմանը հրատարակել է շատ գրքեր փորձերի ու վիճակագրության մասին և մշակել է եղանակ, որով FDA-ը այսօր ստուգում է դեղորայքները։

1938-ին Նեյմանը տեղափոխվում է Բերկլի, որտեղ աշխատում է մինչև կյանքի վերջ։ 1966-ին նա պարգևատրվել է Վիճակագրության թագավորական հասարակության Գայի շքանշանով և երեք տարի անց ստացել ԱՄՆ-ի Գիտության ազգային շքանշան: Նեյմանը մահացել է Օքլենդում 1981-ին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Kendall D. G., Bartlett M. S., Page T. L. (1982)։ «Jerzy Neyman. 16 April 1894-5 August 1981»։ Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society 28: 379։ JSTOR 769904։ doi:10.1098/rsbm.1982.0015 
  4. 4,0 4,1 4,2 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  5. 5,0 5,1 5,2 SNAC — 2010.
  6. Salsburg, David (2002)։ The Lady Tasting Tea: How Statistics Revolutionized Science in the Twentieth Century։ Macmillan։ էջ 122։ ISBN 9780805071344 
  7. Выпускники Каменец-Подольской гимназии 1883-1920

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]