Պարանա (նահանգ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Պարանա
Դրոշ Զինանշան
Bandeira do Paraná.svg Brasão do Paraná.svg

Universidade Federal do Parana 3 Curitiba Parana.jpg
Կոորդինատներ: 24°40′0″ հվ. լ. 51°37′0″ ամ. ե. / 24.66667° հս․. լ. 51.61667° ավ. ե. / 24.66667; 51.61667
ԵրկիրԲրազիլիա Բրազիլիա
Ներքին բաժանումToo many Վիքիտվյալներ entities accessed.
Հիմնադրված է1889 թ.
Մակերես199 314,9 կմ²
ԲԾՄ672 մետր
Բնակչություն11 320 892 մարդ (2017)[1]
Ժամային գոտիUTC−3
Պաշտոնական կայքpr.gov.br
##Պարանա (նահանգ) (Բրազիլիա)
Red pog.png

Պարանա (պորտ.՝ Paraná), նահանգ Բրազիլիայի հարավում: Հյուսիսում սահմանակից է Մատու Գրոսու դու Սուլ և Սան Պաուլու նահանգներին, հարավում՝ Սանտա Կատարինա նահանգին և Արգենտինային, արևմուտքում՝ Պարագվային, նահանգի արևելյան ափը ողողում են Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերը[2][3]: Վարչական կենտրոնը Կուրիտիբա քաղաքն է:

Պարանան Բրազիլիայի 3 նահանգներից մեկն է, որոնց տարածքը Հարավային տրոպիկից ներքև է տեղակայված[2]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգի տարածքն իրենից ներկայացնում է լեռնային սարավանդ, որի բարձրությունը 200-1000 մետր է, ոռոգումն իրականացվում է Պարանա գետի և իր վտակների ջրերով: Ափամերձ շրջանում սարավանդն աստիճանաբար իջնում է, այս շրջանում սարավանդը գրեթե մաբողջությամբ ծածկված է կամպոսներով, պտղատու մարգագետիններով, որտեղ գերակշռում են շքածառերը[4]:

Նահանգի գետերը՝ Պարանան, Իգուասուն, Պարանապանեման, օժտված են հզոր հիդրոէներգետիկ հնարավորություններով:

Պարանայի մայրաքաղաքը՝ Կուրիտիբա քաղաքը, գլխավոր ճարտարապետական նախագծման շնորհիվ ժամանակակից տեսք ունի, չնայած ունի նաև ավանգարդիզմի տարրեր[2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեհ ներգաղթյալի տունը Կուրիտիբայում

Իր հիմնումից ի վեր՝ Պարանա նահանգը հայտնի է հայտնի է բնակչության էթնիկ բազմազանությամբ, ինչի շնորհիվ ստացել է «Բոլոր ժողովուրդների հող» անվանումը: Պարանայի տարածքում ապրում է ավելի քան 30 ժողովուրդ[2]: Նահանգի կառավարությունը երկար ժամանակ նպատակադրված խթանում էր միգրացիոն ալիքը. նահանգ՝ մշտական բնակության հրավիրվեցին գերմանացիները, իտալացիները, հոլանդացիները, լիբանանցիները, հրեաները, ճապոնացիները, ուկրաինացիները և լեհերը:

Առաջին լեհ ներգաղթյալները Պարանա ժամանեցին 1869 թվականին՝ խմբերով: 1890 թվականից սկսվեց լեհերի մեծ հոսքը: 1930-ական թվականներին նահանգում արդեն բնակություն էր հաստատել 150 000 լեհ, ինչն այդ ժամանակ կազմում էր բնակչության 18 %-ը:

Լեհաստանի շրջանների ներգաղթյալներն ավելի հաճախ զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, ապրում էին լեհական համյանքներում՝ պահպանելով իրենց ազգային ավանդույթները: 1934 թվականին լեհական «Ծովային և գաղութային լիգա» կազմակերպությունը Պարանայում հող գնեց և լեհ ներգաղթյալների համար այնտեղ ավան հիմնեց՝ անավնելով Ծովային իշխանություն:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականին Աշխարհագրության և վիճակագրության ազգային ինստիտուտի կողմից անցկացված մարդահամարի տվյալների համաձայն՝ նահանգի բնակչությունը կազմում է.

Ամբողջ բնակչությունը
10 444 526
այդ թվում՝:
Քաղաքաբնակներ
8 912 692
Քաղաքաաբնակների տոկոս, %
85,33
Գյուղաբնակներ
1 531 834
Գյուղական բնակչության տոկոս, %
14,67
Տղամարդիկ
5 130 994
Տղամարդկանց տոկոս, %
49,13
Կանայք
5 313 532
Կանանց տոկոս, %
50,87
Բնակչության խտություն, մարդ/կմ²
52,40
Նահանգի բնակչության
 % -ը պետության բնակչության նկատմամբ
5,48

Վարչական կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարչական առումով նահանգը բաժանված է 10 փոքր շրջանների և 39 մեծ շրջանների: Նահանգում կա 399 մունիցիպալիտետ:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարենպաստ կլիմայական պայմանների և պտղատու հողերի շնորհիվ տնտսության զարգացման առաջին օղակը անասնաբուծությունն է: 19-րդ դարի 2-րդ կեսին Պարանայում սկսեց զարգանալ հողագործությունը՝ սկզբում թեյի մշակմամբ, իսկ հետո նաև՝ սուրճի լայնածավալ պլանտացիաներ հիմնելով:

Այսօր Պարանան մտնում է Բրազիլիայի 5 ամենահարուստ նահանգների կազմի մեջ: Նահանգում ծաղկում են ապրում անասնաբուծությունը, մասնավորապես՝ ոչխարաբուծությունը, ինչպես նաև՝ էկոտուրիզմը: 2001 թվականից նահանգի արդյունաբերական արտադրության մեջ տարեցտարի նկատվում են աճող ցուցանիշներ: Տնտեսական աճի հիմնական բաղդրիչը ավտոտրանսպորտի արտադրությունն է: Տնտեսության աճին նպաստող կարևորագույն ոլորտներ են նաև գրատպությունը և մամուլը, հաստոցաշինությունը և բնափայտի մշակումը[2]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]