Նատալյա Գորբանևսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Նատալյա Գորբանևսկայա
C22693-gorbanevskaya02.jpg
Ծնվել է մայիսի 26, 1936(1936-05-26)[1]
Ծննդավայր Մոսկվա, ԽՍՀՄ
Վախճանվել է նոյեմբերի 29, 2013(2013-11-29)[2][3][1] (77 տարեկանում)
Վախճանի վայր Փարիզ, Ֆրանսիա
Մասնագիտություն լեզվաբան, բանաստեղծ, գրադարանավար, լրագրող, թարգմանիչ, գրող և իրավապաշտպան
Լեզու ռուսերեն[3]
Քաղաքացիություն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Poland.svg Լեհաստան
Կրթություն Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի լեզվաբանական ֆակուլտետ
Պարգևներ Մեդալ «Մատուցած ծառայությունների համար»[4] և Ռուսական մրցանակ
Կայք ng68.livejournal.com/profile
Natalya Gorbanevskaya Վիքիպահեստում

Նատալյա Գորբանևսկայա (ռուս.՝ Ната́лья Евге́ньевна Горбане́вская, մայիսի 26, 1936(1936-05-26)[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ - նոյեմբերի 29, 2013(2013-11-29)[2][3][1], Փարիզ, Ֆրանսիա), ռուս բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի, իրավապաշտպան, ԽՍՀՄ-ում այլախոհական շարժման մասնակից: Հեղինակ է բանաստեղծությունների մեկուկես տասնյակ գրքերի, թարգմանել է լեհերենից, չեխերենից, սլովակերենից և ֆրանսերենից:

1953 թվականին ընդունվել է Մոսկվայի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ: 1956 թվականին ձերբակալվել է Հունգարիայում խորհրդային ներխուժման դեմ ընդվզող Անդրեյ Տերեխինի և Վլադիմիր Կուզնեցովի հետ ծանոթ լինելու պատճառով: Երեք օր անց նրան բաց են թողել, բայց 1957 թվականին հեռացրել են համալսարանից՝ իբր դասերին չներկայանալու համար: 1958 թվականին ընդունվել է Լենինգրադի համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետ, ավարտել 1964 թվականին: Աշխատել է Մոսկվայում՝ գրադարանավար, մատենագետ, տեխնիկական և գիտական թարգմանիչ: Ծանոթ է եղել Ալեքսանդր Գինզբուրգի և Յուրի Գալանսկովի հետ, տպագրել է սամիզդատային նյութեր: Խորհրդային մամուլում նրա բանաստեղծությունները գրեթե չեն հրատարակվել: 1969 թվականից Արևմուտքում լույս են տեսնում նրա բանաստեղծական ժողովածուները:

Եղել է մարդու իրավունքների ակտիվ պաշտպան: 1968 թվականի օգոստոսի 25-ին երեխան գրկին մասնակցել է Չեխոսլովակիա խորհրդային զորքեր մտցնելու դեմ կազմակերպված բողոքի ցույցին: Ձերբակալվել է, բայց ազատ է արձակվել կրծքի երեխա ունենալու պատճառով: Ցույցի մասին նրա ստեղծած փաստավավերագրական գիրքը թարգմանվել է եվրոպական լեզուներով: Ձերբակալվել է 1969 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ մեղադրվելով հակախորհրդային գաղափարախոսության համար: Պատիժը կրել է Բուտիրյան բանտում: 1971 թվականի հունվարից մինև 1972 թվականի փետրվարը հարկադիր բուժման է ուղարկվել հատուկ հոգեբուժարան: 1975 թվականին Գորբանևսկայան արտագաղթել է ԽՍՀՄ-ից: Ապրել է Փարիզում, աշխատել հանդեսների խմբագրություններում և «Ազատություն» ռադիոկայանում:

Ռուսաստանում Գորբանեւսկայան հրատարակվում է 1990 թվականից: Հետխորհրդային ժամանակաշրջանում հաճախ է այցելել հայրենիք: 2008 թվականին նրան շնորհվել է Լյուբլինի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում: 2010 թվականին «Ռուսկայա պրեմիա» միջազգային գրական մրցանակ է ստացել «պոեզիա» անվանակարգում: Արժանացել է մի շարք այլ մրցանակների:

Թաղված է Փարիզում, Պեր-Լաշեզ գերեզմանատանը[5]:

Նատալյա Գորբանևսկայան հայերեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Տե՛ր, նրանց վրա գիշեր է իջել...»; Դասական բալլադ; «Վառարանի մեջ վերջին կրակն է...»; «Այս աշխարհն է...»; «Երբ լռում են արքաները...»; «Առավոտ է: Քամի: Պտտվում է...»; «Եվ զանգեր են, և գմբեթներ...»; «Գժանոցում գնա պառկիր...»; «Այտերդ մաքրիր երանությունից կեսքուն վիճակիդ...»; «Քսաներորդ դարում՝ ինձ հարազատ այսքան...»; «Ընդմիշտն ի՞նչ է...»; «Եվ խուլ լեռներ, և հովիտներ վայրի...»; «Ինչպես հալածյալ եղնիկն է փախչում...»: Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 124-140: Թարգմ.՝ Խորեն Գասպարյան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 SNAC — 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 Natalya Gorbanevskaya - obituary, Наталя Горбаневська - некролог
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. http://www.hrad.cz/cs/pro-media/tiskove-zpravy/8465.shtml
  5. Ռուս այլախոհական պոեզիա, Ստեփանակերտ, «Ոգի-Նաիրի», 2015, էջ 122-123: