Յոհան Յակոբ Ֆրոբերգեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յոհան Յակոբ Ֆրոբերգեր
Ծնվել էմայիսի 18 (28), 1616
Շտուտգարտ, Վյուրթեմբերգի դքսություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն[1]
ԵրկիրԳերմանիա
Մահացել էմայիսի 7, 1667(1667-05-07)[2] (50 տարեկան) կամ մայիսի 16, 1667(1667-05-16)[1] (50 տարեկան)
Էրիկուր (Վերին Սոն)
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր, երգեհոնահար և կլավեսինահար
Գործիքներերգեհոն
Johann Jakob Froberger Վիքիպահեստում

Յոհան Յակոբ Ֆրոբերգեր (գերմ.՝ Johann Jakob Froberger; մայիսի 18 (28), 1616, Շտուտգարտ, Վյուրթեմբերգի դքսություն, Սրբազան Հռոմեական կայսրություն[1] - մայիսի 7, 1667(1667-05-07)[2] կամ մայիսի 16, 1667(1667-05-16)[1], Էրիկուր (Վերին Սոն)), գերմանացի կոմպոզիտոր, կլավեսինահար և երգեհոնահար։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրոբերգերը իր հիմնական երաժշտական կրթությունը ստացել է հայրենի Շտուտգարտում, որտեղ նրա հայր Բազիլիուսը աշխատել է պալատական Կապելլայում[3] (1621 թվականից)՝ որպես խմբավար։ 1634 թվականին Ֆրոբերգերը տեղափոխվել է Վիեննա, որտեղ 1637 թվականին դարձել է երգեհոնահար Ֆերդինանդ Երրորդի պալատում։ Նույն թվականին Ֆրոբերգերը մեկնել է Հռոմ, որտեղ սովորել է ջիրոլամո Ֆրեսկոբալդիի մոտ, ընկերանում Աթանաս Կիրչերի և Միքելանջելո Ռոսիի հետ և սերտորեն ուսումնասիրում ժամանակակից իտալական երաժշտություն։ 1641 թվականին Ֆրոբերգերը վերադարձել է Վիեննա, որտեղ աշխատել է որպես պալատի երգեհոնահար մինչև 1657 թվականը՝ պարբերաբար հեռանալով քաղաքից կայսեր դիվանագիտական հանձնարարություններով. այցելել է Բրյուսել, Դրեզդեն, Անտվերպեն, Լոնդոն և Փարիզ, որտեղ 1652-1653 թվականներին հանդես է եկել համերգներով և ուսումնասիրել ֆրանսիական երաժշտություն։ Փարիզում Ֆրոբերգերը հանդիպել է կլավեսինահար Լուի Կուպերինին, լուտե նվագողներ Դենիս Գոլտիերին, Դուֆոլտին, Բլանկրոչեին (Շ․ Ֆլորի)։ Ֆերդինանդի մահից հետո Ֆրոբերգերը տեղափոխվել է Մոմբելյարի մոտակայքում գտնվող մի ամրոց (պատկանում է Վյուրթեմբերգի դքսներին), որտեղ նա դասավանդել և երաժշտություն է ստեղծել։

Ստեղծագործություն և ազդեցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆրոբերգերը ստեղծել է բազմաթիվ վերնագրային և ծրագրային աշխատանքներ, այդ թվում՝ կլավեսորդի ողբերը՝ լյուտնիստ Բլանկրոշեի, կայսր Ֆերդինանդ Երրորդի (1657) և նրա վաղաժամ մահացած որդու՝ Ֆերդինանդ Չորրորդի (1654) մահվան համար։ Բլանկրոշեի մահվան երաժշտական էպիտաֆիայում (ֆր.՝ tombeau) և Ֆերդինանդ Չորրորդի մահվան ողբում (իտալ.՝ lamento) կոմպոզիտորն օգտվել է երաժշտական ձայնագրության հնարքներից. նա ներկայացրել է Բլանկրոշեի անկումը աստիճաններից, որը հանգեցրել է նրա մահվանը՝ վարընթաց գամմայով, իսկ Ֆերդինանդի հոգու համբարձումը՝ վերընթաց։

Մեր օրեր է հասել մետ 30 սյուիտ (հենց Ֆրոբերգերի աշխատանքում է կազմավորվել 4 մասից բաղկացած հավաքածուի ժանրը), որոնք սովորաբար կատարվել են կլավեսինով։ Ֆրոբերգերը ստեղծել է նաև ստեղծագործություններ, որոնք հավասար հաջողությամբ կարելի է նվագել լարային ստեղնաշարերի և երգեհոնի վրա։ Նա գրել է իր ժամանակի տարբեր սովորական բազմաձայն ժանրերում, ինչպիսիք են տոկատան, կապրիչիոն, կանզոնները և ռեկերագնացները։ Ֆրոբերգերին է վերագրվում նաև վոկալ տրիոյի երկու շարժիչ, 2 ջութակ և basso continuo։

Կոմպոզիտորի կենդանության օրոք հրատարակվել են միայն երկու ստեղծագործություններ՝ «ֆանտազիա հեքսահորդով» (Հռոմ, 1650), և պիես՝ «Ֆուգաներ և կապրիսներ» ժողովածուից (Փարիզ, 1660)։

Ֆրոբերգերի աշխատանքը ազդել է Դիտրիխ Բուկստեհուդեի, Գեորգ Բյոեմի, Յոհան Պախելբելի և Յ․ Ս․ Բախի վրա։

Հրատարակչական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Neue Ausgabe sämtlicher Clavier- und Orgelwerke, herausgegeben von Siegbert Rampe. Kassel: Bärenreiter, 1993—2014 (содержит также полный каталог сочинений Фробергера, условное сокращение FbWV; издание продолжается)
1. Libro secondo (1649)
2. Libro quarto (1656); Libro di capricci e ricercate (ca. 1658)
3/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 1
3/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 1b = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 1b
4/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 2 = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 2
4/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Partiten und Partitensätze, Teil 3 = Keyboard and organ works from copied sources. Partitas and partita movements, Part 3
5/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Toccaten
5/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Polyphone Werke
6/1. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Neue Quellen, neue Lesarten, neue Werke, Teil 1
6/2. Clavier- und Orgelwerke abschriftlicher Überlieferung. Neue Quellen, neue Lesarten, neue Werke, Teil 2
7. Ensemblewerke und Verzeichnis sämtlicher Werke = Works for ensemble and catalogue of the complete works

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #118536249 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 Риман Г. Фробергер (ռուս.) // Музыкальный словарь: Перевод с 5-го немецкого издания / под ред. Ю. Д. ЭнгельМ.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 3. — С. 1360—1361.
  3. See J. Sittard: "Zur Geschichte der Musik und des Theaters am Wьrttembergischen Hofe" (Stuttgart, 1890–91/R)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]