Երգեհոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Երգեհոն
Organ Frauenkirche München.jpg
Որակավորում երգեհոն, Wind instrument with keyboard և free reed aerophone
Pipe organs Վիքիպահեստում
Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ քաղաքի Սուրբ Թոմաս տաճարի երգեհոնը

Երգեհոնը (հունարեն՝ ` ὄργανον organon, երգեհոն բառից) երաժշտական ստեղնաշարային գործիք է։ Այն կազմված է մի քանի ստեղնաշարերից։ Երգեհոն նվագում են ոտքերով և ձեռքերով։ Երգեհոնն աշխարհում ամենահին երաժշտական գործիքներից մեկն է, առաջացել է Արևմտյան Եվրոպայում։ Ենթադրվում է, որ այն ստեղծել է (կամ մասնակցություն է ունեցել ստեղծմանը) հույն Կտեսիբիոսը՝ Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաքից, ում անվան հետ էլ կապվում է նվագարանի առաջին հիշատակությունը: Երգեհոնը կարևոր նշանակություն ունի կաթոլիկ եկեղեցու ժամերգության մեջ։

Ընդհանուր ակնարկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խողովակավոր երգեհոնները ձայնը տարածում են գործիքի վերին մասին գտնվող խողովակների միջոցով։ 16-րդ դարից սկսած, երգեհոններ պատրաստելիս սկսեցին օգտագործել տարբեր խողովակներ, որոնք հնարավորություն էին տալիս փոփոխել ձայնի որակը։ Ընդհանրապես, երգեհոնն ամենամեծ չափեր ունեցող երաժշտական գործիքն է։ Մինչ արդյունաբերական հեղափոխությունը, երգեհոնը համարվում էր մարդկության ամենամեծ հայտնագործություններից մեկը։ Ժամանակակից երգեհոնն ունի 2 կամ 3 ձեռքի ստեղնաշար՝ կազմված 5 օկտավայից կամ 62 ստեղնից և 2,5 օկտավայից կազմված ոտքի ստեղնաշար` կազմված 32 ոտնակներից։ Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը երգեհոնն անվանում էր «երաժշտական գործիքների թագուհի»։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երգեհոնի դիապազոնը

Երգեհոնն ամենահին երաժշտական գործիքներից է։ Նրա պատմությունը գալիս է մի քանի հազարամյակ առաջվանից։ Ենթադրվում է, որ երգեհոնը ստեղծել է հույն հայտնագործող Ցտետիբուսը՝ մ.թ.ա. 290-280-ական թվականներին։ Մեծ չափեր ունեցող երգեհոններ սկսել են ստեղծվել 4-րդ դարում, ավելի կատարելագործված ձևերը՝ 7-8-րդ դարերում։

Երգեհոններ ստեղծելու մշակույթը սկիզբ է առել Իտալիայում, որտեղից էլ 9-րդ դարում տարածվեց Ֆրանսիայում։ Ավելի ուշ այս մշակույթը տարածվեց նաև Գերմանիայում։ Ամբողջ Եվրոպայում երգեհոնը տարածվեց 14-րդ դարից։ Միջնադարյան երգեհոնի ամենահին օրինակը հայտնաբերվել է Նորլանդիայում (վանական համալիր Հոլանդիայում), որը թվագրվում է 1370-1400 թվականներին։ Այն այժմ պահվում է Ստոկհոլմի պատմության ազգային թանգարանում։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Barnes, William Harrison (2007). The Contemporary American Organ - Its Evolution, Design And Construction. Barnes Press. p. 376. ISBN 978-1-4067-6023-1.
  • Hunt, Henry George Bonavia (2008). A Concise History of Music. BiblioLife. p. 137. ISBN 0554753871.