Յոլա (քաղաք)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
անգլ.՝ Yola
Yola-main-entrance (4177052185).jpg
ԵրկիրՆիգերիա Նիգերիա
Մակերես831 կմ²
ԲԾՄ599 մետր
Բնակչություն392 854 մարդ (2006)[1]
Ժամային գոտիUTC+1
Պաշտոնական կայքadamawa.gov.ng:80/visit.php
##Յոլա (քաղաք) (Նիգերիա)
Red pog.png

Յոլա (անգլ.՝ Yola), քաղաք արևելյան Նիգերիայում, Ադամավա նահանգի մայրաքաղաքը։ Բնակչությունը՝ 88 500 մարդ (2004 թվական)։ Այն գտնվում է Բենուե գետի մոտ և գետի մակարդակից մոտ 800 մետր բարձրության վրա։ Մինչև 1955 թվականը քաղաքը բաղկացած էր երկու շրջաններից՝ հին Յոլա, որտեղ գտնվում է էմիրի նստավայրը, և Յոլա-Ջիմետի նոր մասը (այժմ առանձնացված է որպես առանձին քաղաք)։ Յոլա-Ջիմետիի առաջացման և զարգացման վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել եվրոպացիները, ովքեր 1980 թվականին այստեղ գետի վրա կամուրջ են կառուցել։ Յոլայի առևտրի մեծ մասն այժմ տեղափոխվել է Ջիմետա քաղաք։ Անձրևոտ սեզոնի երկրորդ կեսին` հուլիսից հոկտեմբեր, Բենուե գետը հասանելի է նավարկության համար։ Յոլայի շրջանում հավաքում են գետնանուշ, բամբակ, կենդանիների կաշի, որոնք Նիգերի դելտայում վաճառքի են ուղարկվում Բուրուտու և Ուարրի նավահանգիստներ։ Զարգացած է սորգոյի, կորեկի, ընկույզի, քաղցր կարտոֆիլի, բրնձի, շաքարեղեգի, գետնանուշի, բամբակի,սոխի, պղպեղի, ինդիգոյի,խոշոր եղջերավոր անասունների,այծերի,թռչունների,ոչխարների առևտուրը։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յոլան ունի արևադարձային  կլիմա, որը սահմանակից է տաք կիսաչորային կլիմային և արտահայտվում է` չոր և ավելի խոնավ սեզոնով։ Ջերմաստիճանը բարձր է գրեթե ամբողջ տարվա ընթացքում, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսների  ամենաբարձր միջին  ջերմաստիճանը՝ 31,3 °C (88,3 °F), իսկ դեկտեմբեր ամսվա ամենացածր միջին ջերմաստիճանը՝ 16,9 °C (62,4 °F): Մարտ ամսին ամենաբարձր միջին ջերմաստիճանն է՝ 42,8 °C (109,0 °F), մինչդեռ ապրիլի ամենացածր միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում՝ 27,0 °C (80,6 °F): Ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվում է մարտին և ապրիլին՝ խոնավ սեզոնի սկսվելուց անմիջապես առաջ։

Յոլայում տարեկան միջին տեղումների չափը հասնում է 872,4 միլիմետրի։ Մայիսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում եղանակը խոնավ է, իսկ տարվա մնացած ամիսներին համեմատաբար ավելի չոր։ Չոր է համարվում  փետրվարից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածը  քանի որ ունի ավելի բարձր ցերեկային ջերմաստիճան և կարող է ունենալ ավելի ցածր գիշերային ջերմաստիճան։ Բացի այդ չոր սեզոնն ունի նաև ցերեկային ջերմաստիճանի ավելի բարձր տատանումներ։ Օգոստոսը ամենախոնավ ամիսն է, տեղումների չափը 16 օրվա ընթացքում միջինը 196,1 միլիմետր անձրև է տեղում։ Դեկտեմբեր-փետրվար ամիսներին տեղումներ չեն լինում։ Չոր սեզոնին խոնավությունը ցածր է, փետրվարին իջնում ​​է մինչև 13,5%, բայց խոնավ սեզոնին այն կարող է բավականին բարձրանալ, հատկապես հուլիսից սեպտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում։ Յոլան տարեկան ստանում է 2845,5 ժամ արևի լույս, որը լավ բաշխված է ամբողջ տարվա ընթացքում, ընդ որում՝ նոյեմբերն ամենաշատն է ստանում արևի լույսը , իսկ օգոստոսն՝ ամենաքիչը։

Յոլա, Նիգերիա (1981–2010)ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Միջին բարձր °C (°F) 34.4
(93.9)
37.1
(98.8)
42.8
(109)
39.8
(103.6)
36.4
(97.5)
33.7
(92.7)
31.9
(89.4)
31.3
(88.3)
31.3
(88.3)
33.4
(92.1)
35.3
(95.5)
34.5
(94.1)
34.9
(94.8)
Միջին ցածր °C (°F) 17.6
(63.7)
20.8
(69.4)
24.7
(76.5)
27.0
(80.6)
25.7
(78.3)
24.1
(75.4)
23.3
(73.9)
23.0
(73.4)
22.9
(73.2)
22.8
(73)
18.7
(65.7)
16.9
(62.4)
22.3
(72.1)
Անձրևի տեղումներ մմ (դյույմ) 0.0
(0)
0.0
(0)
4.3
(0.169)
42.8
(1.685)
94.4
(3.717)
128.1
(5.043)
184.0
(7.244)
196.1
(7.72)
168.0
(6.614)
54.2
(2.134)
0.5
(0.02)
0.0
(0)
872.4
(34.346)
Միջ. անձրևոտ օրեր (≥ 0.2 mm) 0 0 1 4 9 11 12 16 13 6 0 0 72
% խոնավություն 16.5 13.5 17.5 29.8 46.0 58.0 66.8 69.1 68.3 54.3 26.6 19.5 40.5
Միջին ամսական արևային ժամ 254.2 229.6 232.5 228.0 244.9 228.0 201.5 195.3 207.0 263.5 282.0 279.0 2845,5
Միջին օրական արևային ժամ 8.2 8.2 7.5 7.6 7.9 7.6 6.5 6.3 6.9 8.5 9.4 9.0 7.8
Աղբյուր #1: World Meteorological Organization[2]
Աղբյուր #2: NOAA (sun and relative humidity, 1961–1990)[3]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բենուե գետի տեսարանը քաղաքից
Բենուե գետի կամուրջը

Քաղաքի անունը ծագել է «յոլդե» բառից, որը Ֆուլա լեզվում նշանակում է «բնակավայր բլրի վրա»։ Յոլան հիմնադրվել է 1841 թվականին և զարգացել է որպես Ադամավա էմիրության վարչական և քաղաքական կենտրոն, երբ Ֆուլայի էմիրության հիմնադիր Մոդիբո Ադաման (անգլ.՝ Modibbo Adama), հիմնել է Յոլա բնակավայրը Ֆուլբե ջիհադի համար այստեղ ապրող Բատայի (Բատտա) և Վերրեի բնիկ ժողովուրդների դեմ։

1891 թվականին լեյտենանտ Լուի Միսոնը համոզեց էմիրին ճանաչել Ֆրանսիայի տարածքային պահանջները։ Մինչև 1893 թվականը բրիտանացիները ընդլայնեցին իրենց վերահսկողությունը էմիրության այս մասի վրա, և կարճ ժամանակ անց «Royal Niger Company» ընկերությունը քաղաքում առևտրային գրասենյակ հիմնեց։ 1901 թվականին էմիր Լաուվալ Զուբեյրուն ստիպեց ընկերությանը լքել Յոլան, սակայն բրիտանական արշավախմբային ուժերի միջամտությունից հետո բրիտանացիների և «Royal Niger Company» ընկերության դիրքերը վերականգնվեցին։ 1914 թվականին գերմանացի գաղութարարները Կամերունից ներխուժեցին Յոլա, բայց անգլիացիները պահեցին քաղաքը։

Քաղաքում են գտնվում Դաշնային տեխնոլոգիական համալսարանը (հիմնադրվել է 1981 թվականին), կենտրոնական մզկիթը և Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]