Մոն Ռուայալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Mtroyal.jpg
Տեսակ բլուր և լեռ
Երկիր Flag of Canada.svg Կանադա
Տեղադրություն Մոնրեալ և Քվեբեկ
Նյութ Մագմատիկ ապարներ
Բարձրություն (ԲԾՄ) 233 մետր մ
Անվանված է Ֆրանցիսկ I

Մոն Ռուայալ ( ֆր.՝ Mont Royal, (mɔ̃ ʁwajal)), բլուր կամ փոքր լեռ Կանադայի Քվեբեկ նահանգի Մոնրեալ քաղաքում՝ Մոնրեալի կենտրոնից արևմուտք: Մոնրեալ քաղաքի անունն առաջացել է Մոն Ռուայալ լեռան անունից:

Բլուրը համարվում է Մոնտերեժի բլուրների մի մասը, տեղակայված է Լավրենտինյան և Ապալաչյան լեռների միջև: Այն իր լատիներեն «Mons Regius» անունը տվել է Մոնտերեժյան լեռնաշղթային: Բլուրն ունի երեք գագաթ՝ Colline de la Croix (իրական Մոն Ռուայալ) 233 մետր բարձրությամբ, Colline d'Outremont (Մոն Մուրայ, Ուտրեմոն շրջանում) 211 մետր բարձրությամբ և Ուեսթմոն գագաթ՝ 201 մետր բարձրությամբ:

2017 թվականի հունիսին Մոնրեալի 375-ամյակի ընթացքում քաղաքը պաշտոնապես վերանվանվեց Outremont peak Tiohtià:ke Otsira’kéhne, Mohawk «խոշոր կրակի վայր»՝ արտացոլելով, թե ինչպես է բլուրն օգտագործվել առաջին ազգերի կողմից որպես կրակե փարոս[1]:

Երկրաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոն Ռուայալը հսկայական քայքայված հին հրաբխային համալիրի խորքային ընդլայնումն է, որը հավանաբար ակտիվ է եղել մոտ 125 միլիոն տարի առաջ[2]: Որոշ տուրիստական ուղեցույցներ, օրինակ՝ Մոնրեալի Միշելին ուղեցույցը (Կարմիր ուղեցույց), նշում են, որ դա հանգած հրաբուխ է:

Լեռը, Մոնտերեժյան բլրի մյուս լեռների հետ միասին, ձևավորվել է, երբ Հյուսիսամերիկյան շերտը ներխուժման միջոցով Անգլիայի թեժ կետով տեղափոխվեց դեպի արևմուտք[2]. մագման ներխուժեց տարածքի տակ գտնվող նստվածքային ապարներ՝ ստեղծելով առնվազն ութ հրաբխային պաշարներ: Հիմնական ժայռի տեսակը գաբրո է եղել՝ կազմված պիրոքսեններից, օլիվինից և պլագիոկլազների տարբեր քանակից: Ներխուժման հիմնական փուլում և հետո, գաբրոները և շրջակա ժայռեր են ներխուժել մի շարք հրաբխային դայքեր: Այնուհետև, շրջապատող նստվածքային ժայռը քայքայվել է՝ լեռը կազմող տևական կայուն ժայռը թողնելով հետևում:

Մոնրեալում հայտնաբերված հանքային մոնտրոյալիտը կոչվում է լեռան անունով[3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄաքԳիլի քոլեջի պողոտան Մոնրեալի կենտրոնից հասնում է Մոն Ռուայալ

Լեռը բարձրացող առաջին եվրոպացին Ժակ Կարտիեն էր, որը 1535 թվականին այստեղ էր հասել Հոչելագա գյուղի բնակիչների առաջնորդությամբ: Նա այն անվանեց իր հովանավորի՝ Ֆրանսիայի Ֆրանցիսկ I-ի պատվին: Իր օրագրում նա գրում է. «Եվ այդ դաշտերի մեջ է գտնվում և հանգրվանում Հոչելագա քաղաքը, որը մոտ է և կապված լեռանը... Մենք այս լեռն անվանեցինք Մոն Ռուայալ»:

Տեսություններից մեկում Մոնրեալի կղզու անունը գալիս է «Մոն Ռեալից». լեռան անունը միջին ֆրանսերենով (Մոն Ռուայալ ժամանակակից ֆրանսերենով): Այնուամենայնիվ, Կարտիեի 1535 թվականի գրառումը վերաբերում է «Լե Մոն Ռուայալին»: Ըստ Կանադայի կառավարության կողմից իր կայքում Կանադայի վայրերի անունների վերաբերյալ տրված մեկ այլ փաստարկի Մոնրեալ անունն ընդունվել է, քանի որ 1556 թվականից Վենետիկյան քարտեզը օգտագործել է լեռան իտալերեն անվանումը՝ «Monte Real»[4]: Անունն առաջին անգամ կիրառվել է կղզու համար և ոչ պաշտոնապես, 18-րդ դարում նախկինում Ville-Marie քաղաքի համար:

1643 թվականին Պոլ Շոմեդի դե Մեզոնյովն ուխտագնացություն է կատարել դեպի լեռան գագաթ՝ ձմռան ամիսներին քաղաքի ցանկապատը սրբած-տարած ջրհեղեղի համար խոստացած ուխտը կատարելու[5]:

1876 թվականին ագարակատեր Ջեյմս Սվեյլը Մյուրեյի լեռան արևմտյան լանջին կսեց պլանավորել բնակելի ստորաբաժանումներ, որտեղ այժմ գտնվում է Կոտ-դե-Նեժ թաղամասը: 1906 թվականին այս տարածքում սկսվել է խոշոր բնակարանաշինություն, որը կոչվում էր Northmount Heights: Այս տարածքի մեծ մասը մինչ օրս շահագործվում է Մոնրեալի համալսարանի կողմից[6]:

1914-1918 թթ. Կանադայի ազգային երկաթուղուն նախորդող Կանադայի Հյուսիսային երկաթուղին Մոն Ռուայալի թունելը փորեց լեռան տակ: Ներկայումս այն օգտագործվում է AMT-ի Deux-Montagnes երկաթուղային գծի կողմից:

Տարածքը կարճ ժամկետով դիտարկվել է որպես Expo 67-ի կայացման վայրի թեկնածու, մինչև որ ցուցահանդեսային տարածքները վերջապես կառուցվեցին Սուրբ Լավրենտիոս գետի հարակից կղզիների վրա[7]:

1976 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի ժամանակ այգում տեղի է ունեցել անհատական ճանապարհային հեծանվավազքի իրադարձությունը[8]:

Խաչը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Մոն Ռուայալի խաչ
Մոն Ռուայալի գագաթի խաչը

Մոն Ռուայալի առաջին խաչն այնտեղ տեղադրվել է 1643 թվականին քաղաքի հիմնադիր Պոլ Շոմեդի դե Մեզոնյովի կողմից՝ կատարելով իր խոստումը, որը տվել էր Մարիամ Աստվածածնին, աղոթելով նրան, որպեսզի դադարեցնի աղետալի ջրհեղեղը: Այսօր լեռը պսակված է 31,4 մետր բարձրությամբ լուսավորվող խաչով, որը տեղադրվել է 1924 թվականին Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ ընկերության կողմից և այժմ պատկանում է քաղաքին: 1992 թվականին այն դարձել է օպտիկամանրաթելային, 2009 թվականին` լուսադիոդային: Խաչը սովորաբար լուսավորվում է սպիտակ, բայց այժմ փոխվում է ցանկացած գույնի:

Խաչի կողքին տեղադրված հուշատախտակը նշվում է 1992 թվականին տեղադրված ժամանակի պարկուճի մասին Մոնրեալի 350-ամյակի տոնակատարության ժամանակ: Այն պարունակում է 12000 երեխաների ուղերձներ և նկարներ, որոնք պատկերում են քաղաքի տեսլականը 2142 թվականին՝ պարկուճի բացման տարում[9]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Magder James (11 June 2017)։ «Montreal names Outremont peak for Mohawk nation»։ Montreal Gazette։ Վերցված է 11 June 2017 
  2. 2,0 2,1 A Hundred-Million Year History of the Corner Rise and New England Seamounts Retrieved on 1 August 2007
  3. Montroyalite Mineral Data. Webmineral.com. Retrieved on 2013-07-12.
  4. «Natural Resources Canada, Origins of Geographical Names: Island of Montréal.»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-03-ին 
  5. N.M. Hinshelwood. Montreal and vicinity: being a history of the old town, a pictorial record of the modern city, its sports and pastimes, and an illustrated description of many charming summer resorts around. էջ 85. https://books.google.com/books?id=fDkTAAAAYAAJ&q։ Վերցված է January 1, 2012. 
  6. «Publicité de la Northmount Land»։ 1698-1998 CÔTE-DES-NEIGES AU FIL DU TEMPS (French) 
  7. «Did You Know?»։ Montreal gets the call, cbc.ca։ Վերցված է 20 February 2008 
  8. 1976 Summer Olympics official report. Archived 2010-05-06 at the Wayback Machine. Volume 2. pp. 159-61.
  9. Walking tour: Mount Royal, Frommer's

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]