Մեքսիկայի անկախության պատերազմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մեքսիկայի անկախության պատերազմ
Coat of arms of Mexico.svg
'
Թվական սեպտեմբերի 16, 1810սեպտեմբերի 27, 1821
Վայր Մեքսիկա (Հյուսիսային Ամերիկա)
Արդյունք Մեքսիկայի անկախության հռչակում
Հակառակորդներ
Մեքսիկա Մեքսիկա Flag of Cross of Burgundy.svg Իսպանական Կայսրություն
Հրամանատարներ
Միգել Իդալգո
Խոսե Մարիա Մորելոս
Վիսենտե Հերորի
Ագուստին I
Ֆրանսիսկո Վենեգաս
Խուան Ռուիս դե Ապոդոկա
Ֆելիքս դել Ռեի
Կողմերի ուժեր
120 000 14 000
Կորուստներ
15 000 8000

Մեքսիկայի անկախության պատերազմ կամ Մեքսիկացի ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարը անկախության համար, զինված հակամարտություն Մեքսիկայի ժողովրդի և Հարավային Ամերիկայի գաղութատեր Իսպանիայի միջև։ Սակայն պատերազմին մասնակցում էին նաև Հարավային Ամերիկայի գրեթե բոլոր իսպանական գաղութները՝ որպես Մեքսիկայի դաշնակից։

Հակամարտությունը սկսվել է 1810 թվականի սեպտեմբերի 16-ին գյուղացիական անկարգություններով և վերածվել հակաիսպանական համաժողովրդական շարժման։ Պատերազմի կարևոր նախադրյալներից մեկը այն է, որ Նապոլեոն Բոնապարտը իսպանա-ֆրանսիական պատերազմի (1808-1814) շրջանակներում ներխուժում է Իսպանիա: Այս իրադարձություններում Եվրոպայում սկսվում է Ֆրանսիական հեղափոխությունը (1789-1794), իսկ Ամերիկայում ամերիկյան հեղափոխական պատերազմը (1775-1783)։

Արդյունքում օգտվելով Իսպանիայում ստեղծված իրադրությունից 1822 թվականին Մեքսիական իրեն հռչակում է Իսպանիայից անկախ պետություն։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Anna, Timothy E. (1978). The Fall of Royal Government in Mexico City. Lincoln: University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-0957-6. 
  • Beezley, William H. and David E. Lorey, eds. !Viva Mexico! !Viva la Independencia!: Celebrations of September 16. Wilmington DL: Scholarly Resources Books 2001.
  • Benjamin, Thomas. (2000). Revolución: Mexico's Great Revolution as Memory, Myth, and History (University of Texas Press). ISBN 978-0-292-70880-8
  • Christon I. Archer, ed։ (2003). The Birth of Modern Mexico. Willmington, Delaware: SR Books. ISBN 0-8420-5126-0. 
  • Dominguez, Jorge. Insurrection or Loyalty: the Breakdown of the Spanish American Empire. Cambridge: Harvard University Press 1980.
  • García, Pedro. Con el cura Hidalgo en la guerra de independencia en México. Mexico City: Fondo de Cultura Económica 1982.
  • Hamill, Jr. Hugh M. "Early Psychological Warfare in the Hidalgo Revolt," Hispanic American Historical Review (1961) 41#2 pp. 206–235 in JSTOR
  • Hamill, Hugh M. (1966). The Hidalgo Revolt: Prelude to Mexican Independence. Gainesville: University of Florida Press. 
  • Hamnett, Brian R. (1986). Roots of Insurgency: Mexican Regions, 1750–1824. Cambridge University Press. ISBN 978-0521-3214-88. 
  • Hamnett, Brian. "Royalist Counterinsurgency and the Continuity of Rebellion: Guanajuato and Michoacán, 1813-1820" Hispanic American Historical Review 62(1)February 1982, pp. 19–48.
  • Knight, Alan (2002). Mexico: The Colonial Era. Cambridge University Press. https://books.google.am/books?id=TNmDwXTrY3cC&pg=PA303. 
  • Timmons, Wilbert H. (1963). Morelos: Priest, Soldier, Statesman of Mexico. El Paso: Texas Western College Press. 
  • Jaime E. Rodríguez O, ed։ (1989). The Independence of Mexico and the Creation of the New Nation. UCLA Latin American Studies. Los Angeles: UCLA Latin American Center Publications. ISBN 978-0-87903-070-4. 
  • Tutino, John. From Insurrection to Revolution in Mexico: Social Bases of Agrarian Violence, 1750-1940. Princeton: Princeton University Press 1986.