Մատանիների տիրակալը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Մատանիների տիրակալը
The Lord of the Rings
El Señor de los Anillos lectura.jpg
Հեղինակ Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքին
Տեսակ գիրք
Ժանր վեպ, ֆանտաստիկ վեպ, high fantasy և արկածային գրականություն
Կազմված է Մատանու եղբայրությունը, Երկու ամրոց, Արքայի վերադարձը, Նախաբան և Appendices of the Lord of the Rings
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Կերպար(ներ) Ֆրոդո Բեգինս, Բորոմիր, Արագորն, Բիլբո Բեգինս, Գենդալֆ, Լեգոլաս, Սեմուայզ Գեմջի, Մերիադոկ Բրենդիբակ, Գիմլի, Էլրոնդ, Գալադրիել, Սարուման, Պերեգրին Տուկ և Faramir
Նկարագրում է Տոլկինի լեգենդարիում
Նախորդ Հոբիտ կամ գնալն ու գալը
Հրատարակում(ներ) The Lord of the Rings, 50th anniversary edition
Հրատարակիչ Allen & Unwin
Հրատարակման տարեթիվ 1954
OCLC 1487587
Պարգև(ներ) NPR 100 գիտաֆանտաստիկ և ֆանտաստիկ գրքերի ցանկ և International Fantasy Award
The Lord of the Rings Վիքիպահեստում

«Մատանիների տիրակալը» (անգլ.՝ The Lord of the Rings), անգլիացի գրող Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի վեպ, ֆենթեզի ժանրի ամենահանրաճանաչ երկերից մեկը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1954 - 1955 թթ Լոնդոնում (Allen & Unwin հրատարակչություն)։ Վեպը լույս է տեսել երեք հատորով (Մատանու պահապանները (The Fellowship of the Ring ) / Երկու ամրոց (The Two Towers) / Արքայի վերադարձը (The Return of the King )), ինչը հարուցել է Թոլքինի որոշակի դժգոհությունը, որը դեմ էր երկի բաժանմանը։ Թարգմանված է առնվազն 38 լեզուների և բոլոր ժամանակների ամենաշատ վաճառված ստեղծագործություններից է ունենալով ավելի քան 150.000.000 վաճառք։ Վեպի առաջին մասը թարգմանվել է նաև հայերեն (թարգմանությունը կատարվել է ռուսերենից) Էմմա Մակարյանի կողմից, լույս է տեսել 1989 թ. «Պահապանները» անունով[1]։

Պատմությունը սկիզբ է առնում որպես 1937 թվականին գրված ֆանտաստիկ նովելի՝ «Հոբիթ կամ գնալն ու գալը»-ի շարունակություն, սակայն զարգացումները նրան հասցնում են ավելի բարձր մակարդակի ստեղծագործության։ Գրվել է մի քանի էտապներով (1937-1949) մեծամասամբ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ։ Վերնագիրը վերաբերվում է նովելի հիմնական հակահերոսին՝ Լորդ Սաուրոնին, ով ավելի վաղ շրջանում ստեղծել էր Համիշխանության մատանին, որպես անսահման հզոր զենք, նվաճելու մյուս Հզորության մատանիները և կառավարելու Միջերկիրը։ Պատմությունը սկսում է «Շայր» կոչվող վայրից։ Այն պատմվում է հիմնական կերպարների ՝ Ֆրոդո Բեգինսի, Սեմուայզ Գեմջի, Մերիադոկ Բրանդիբուք և Փերիգրին Տուկ հոբբիթների կողմից, ինչպես նաև նրանց ընկերների և հավատարիմ կողմնակիցների՝ Արագորնի (Հյուսիսի Օտարականը), Բորոմիրի (Գոնդորի զորքի գլխավոր հրամանատար), Գիմլիի՝ թզուկ մարտիկի, էլֆերի արքայազն Լեգոլասի և Հրաշագործ Գենդալֆի։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նովելի դեպքերից հազարավոր տարիներ առաջ, Չար Լորդ Սաուրոնը ստեղծեց Համիշխանության մատանին, որպեսզի կառավարի մյուս Իշխանության մատանիները և ծնկի բերի նրանց կրողներին ՝ մարդկանց, էլֆերի և թզուկների լիդերներին։ Սակայն հետագայում՝ մարտի ժամանակ, Էլֆերի և Մարդկանց միացյալ բանակը (այն գլխավորում էին մարդկանց թագավոր Էլենդիլ և էլֆերի Արքա Գիլ-Գալադը) հաղթում է նրան։ Իսիլդուրը՝ Էլենդիլի որդին, կտրելով Սաուրոնի ձեռքը, վերցնում է մատանին ՝ համարելով այն իր դինաստիայի հարստությունը։ Սաուրոնը կորցնում է իր ֆիզիկական ուժը։ Հետագայում, երբ Իսիլդուրին սպանում են Օրկերը, մատանին ընկնում է Անդուին գետը և մնում այնտեղ երկու հազար տարի։ Երկու հազար տարի անց, Մատանին գտնում է գետի մոտակայքում ապրող Հոբբիթը՝ Դեագոլը։ Նրա ընկերը՝ Սմեագոլը անմիջապես ընկնում է մատանու ազդեցության տակ և խլում Մատանին Դեագոլից՝ խեղդամահ անելով նրան։ Նրան վտարում են։ Սմեագոլը թաքնվում է Մառախլապատ Լեռներում, որտեղ մատանին երկարացնում է նրա կյանքը և կերպարանափոպում նրան մի արարածի, որին կոչում էին Գոլլում: Վերջինս նույնպես կորցնում է Մատանին, որը գտնում է մի Հոբբիթ ՝ Բիլբո Բեգինսը։ Նույն ժամանակահատվածում Սաուրոնը հետ է բերում իր ֆիզիկական կեցվածքի որոշ մասը և թագավորությունը Մորդորում։ Գոլլումը սկսում է մատանու փնտրտուքները։ Սաուրոնը բռնում է Գոլլումին, տանջում նրան և կարողանում նրա բերանից դուրս քաշել երկու բառ՝ “Բեգգինս” և “Շայր”: Մատանին պետք էր Սաուրոնին ՝ իր ուժը լրիվ վերականգնելու համար և նա իր հզոր ծառաներին ՝ Նազգուլներին ուղարկում է այն գտնելու։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Պահապանները։ Հեքիաթ-վիպակ / Ջ.Ռ.Ռ. Թոլքիեն; Թարգմ. ռուս.՝ Է. Մակարյան; Խմբ.՝ Ջ. Ղազարյան; Վերջաբ.՝ Վ. Մուրավյով. - Երևան։ Արևիկ, 1989. - 448 էջ։ նկ. ; 21 սմ. ISBN 5-8077-0224-7 Մակարյան, Էմմա թարգմ. Ղազարյան, Ջ. Մ. խմբ. Մուրավյով, Վլադիմիր Բրոնիսլավովիչ վերջաբ.