Մատանիների տիրակալը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Մատանիների տիրակալը (այլ կիրառումներ)
Մատանիների տիրակալը
անգլ.՝ The Lord of the Rings[1]
El Señor de los Anillos lectura.jpg
ՀեղինակՋոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքին[1]
Տեսակվեպերի շարք և եռագրություն
Ժանրֆանտաստիկ վեպ, բարձր ֆենտեզի[2], արկածային գրականություն, ֆանտաստիկա և courtly romance?
Կազմված էՄատանու եղբայրությունը, Երկու ամրոց, Արքայի վերադարձը, Նախաբան և Appendices of the Lord of the Rings?
Բնօրինակ լեզուանգլերեն
Կերպար(ներ)Գոլում, Ֆրոդո Բեգինս[2], Բորոմիր, Արագորն, Բիլբո Բեգինս[2], Գենդալֆ, Լեգոլաս, Սեմուայզ Գեմջի, Մերիադոկ Բրենդիբակ, Գիմլի, Էլրոնդ, Գալադրիել, Սարուման, Պերեգրին Տուկ, Faramir?, Théoden?, Éowyn?, Éomer?, Սաուրոն[2], Mouth of Sauron?, Radagast?, Treebeard?, Witch-king of Angmar?, Isildur?, Denethor II?, Gríma Wormtongue?, Glorfindel?, Tom Bombadil?, Թրանդուիլ, Արվեն, Gil-galad?, Watcher in the Water?, Celeborn?, Círdan? և Beregond?
Նկարագրում էՏոլկինի լեգենդարիում
ՆախորդՀոբիտ կամ գնալն ու գալը
ՀաջորդՍիլմարիլիոն
ԵրկիրFlag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Հրատարակման վայրՄիացյալ Թագավորություն
ՀրատարակիչGeorge Allen & Unwin
Հրատարակման տարեթիվ1954[2]
ԹարգմանիչIda Nyrop Ludvigsen?, Lucifer Chu?, Maria Skibniewska?, Jerzy Łoziński?, Maria and Cezary Frącowie?, William Auld?, Margaret Carroux?, Wolfgang Krege?, Kersti Juva?, Teiji Seta? և Akiko Tanaka?
OCLC1487587
Պարգև(ներ)
Commons-logo.svg The Lord of the Rings Վիքիպահեստում

«Մատանիների տիրակալը» (անգլ.՝ The Lord of the Rings), անգլիացի գրող Ջոն Ռոնալդ Ռուել Թոլքինի վեպ, ֆենթեզի ժանրի ամենահանրաճանաչ երկերից մեկը։ Առաջին անգամ հրատարակվել է 1954-1955 թվականներին Լոնդոնում (Allen & Unwin հրատարակչություն)։ Վեպը լույս է տեսել երեք հատորով (Մատանու պահապանները (The Fellowship of the Ring ) / Երկու ամրոց (The Two Towers) / Արքայի վերադարձը (The Return of the King )), ինչը հարուցել է Թոլքինի որոշակի դժգոհությունը, որը դեմ էր երկի բաժանմանը։ Թարգմանված է առնվազն 38 լեզուների և բոլոր ժամանակների ամենաշատ վաճառված ստեղծագործություններից է ունենալով ավելի քան 150.000.000 վաճառք։ Վեպի առաջին մասը թարգմանվել է նաև հայերեն (թարգմանությունը կատարվել է ռուսերենից) Էմմա Մակարյանի կողմից, լույս է տեսել 1989 թ. «Պահապանները» անունով[3]։

Պատմությունը սկիզբ է առնում որպես 1937 թվականին գրված ֆանտաստիկ նովելի՝ «Հոբիթ կամ գնալն ու գալը»-ի շարունակություն, սակայն զարգացումները նրան հասցնում են ավելի բարձր մակարդակի ստեղծագործության։ Գրվել է մի քանի էտապներով (1937-1949) մեծ մասամբ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ։ Վերնագիրը վերաբերվում է նովելի հիմնական հակահերոսին՝ Լորդ Սաուրոնին, ով ավելի վաղ շրջանում ստեղծել էր Համիշխանության մատանին, որպես անսահման հզոր զենք, նվաճելու մյուս Հզորության մատանիները և կառավարելու Միջերկիրը։ Պատմությունը սկսում է «Շայր» կոչվող վայրից։ Այն պատմվում է հիմնական կերպարների ՝ Ֆրոդո Բեգինսի, Սեմուայզ Գեմջի, Մերիադոկ Բրանդիբուք և Փերիգրին Տուկ հոբբիթների կողմից, ինչպես նաև նրանց ընկերների և հավատարիմ կողմնակիցների՝ Արագորնի (Հյուսիսի Օտարականը), Բորոմիրի (Գոնդորի զորքի գլխավոր հրամանատար), Գիմլիի՝ թզուկ մարտիկի, էլֆերի արքայազն Լեգոլասի և Հրաշագործ Գենդալֆի։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նովելի դեպքերից հազարավոր տարիներ առաջ, Չար Լորդ Սաուրոնը ստեղծեց Համիշխանության մատանին, որպեսզի կառավարի մյուս Իշխանության մատանիները և ծնկի բերի նրանց կրողներին ՝ մարդկանց, էլֆերի և թզուկների լիդերներին։ Սակայն հետագայում՝ մարտի ժամանակ, Էլֆերի և Մարդկանց միացյալ բանակը (այն գլխավորում էին մարդկանց թագավոր Էլենդիլ և էլֆերի Արքա Գիլ-Գալադը) հաղթում է նրան։ Իսիլդուրը՝ Էլենդիլի որդին, կտրելով Սաուրոնի ձեռքը, վերցնում է մատանին ՝ համարելով այն իր դինաստիայի հարստությունը։ Սաուրոնը կորցնում է իր ֆիզիկական ուժը։ Հետագայում, երբ Իսիլդուրին սպանում են Օրկերը, մատանին ընկնում է Անդուին գետը և մնում այնտեղ երկու հազար տարի։ Երկու հազար տարի անց, Մատանին գտնում է գետի մոտակայքում ապրող Հոբբիթը՝ Դեագոլը։ Նրա ընկերը՝ Սմեագոլը անմիջապես ընկնում է մատանու ազդեցության տակ և խլում Մատանին Դեագոլից՝ խեղդամահ անելով նրան։ Նրան վտարում են։ Սմեագոլը թաքնվում է Մառախլապատ Լեռներում, որտեղ մատանին երկարացնում է նրա կյանքը և կերպարանափոպում նրան մի արարածի, որին կոչում էին Գոլլում։ Վերջինս նույնպես կորցնում է Մատանին, որը գտնում է մի Հոբբիթ ՝ Բիլբո Բեգինսը։ Նույն ժամանակահատվածում Սաուրոնը հետ է բերում իր ֆիզիկական կեցվածքի որոշ մասը և թագավորությունը Մորդորում։ Գոլլումը սկսում է մատանու փնտրտուքները։ Սաուրոնը բռնում է Գոլլումին, տանջում նրան և կարողանում նրա բերանից դուրս քաշել երկու բառ՝ “Բեգգինս” և “Շայր”: Մատանին պետք էր Սաուրոնին ՝ իր ուժը լրիվ վերականգնելու համար և նա իր հզոր ծառաներին ՝ Նազգուլներին ուղարկում է այն գտնելու։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Swartz A. Open Library — 2007.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Bell A. Encyclopædia Britannica (բրիտ․ անգլ.)Encyclopædia Britannica, Inc., 1768.
  3. Պահապանները։ Հեքիաթ-վիպակ / Ջ.Ռ.Ռ. Թոլքիեն; Թարգմ. ռուս.՝ Է. Մակարյան; Խմբ.՝ Ջ. Ղազարյան; Վերջաբ.՝ Վ. Մուրավյով. - Երևան։ Արևիկ, 1989. - 448 էջ։ նկ. ; 21 սմ. ISBN 5-8077-0224-7 Մակարյան, Էմմա թարգմ. Ղազարյան, Ջ. Մ. խմբ. Մուրավյով, Վլադիմիր Բրոնիսլավովիչ վերջաբ.