Հետ դեպի ապագա (ֆիլմ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox cinema.png
Հետ դեպի ապագա
Back to thefuture
Back to the Future film series logo.png
Երկիր ԱՄՆ
Ժանր Ֆանտաստիկ
կատակերգություն
Թեմա ճանապարհորդություն ժամանակով
Թվական 1985
Լեզու անգլերեն
Ռեժիսոր Ռոբերտ Զեմեկիս
Պրոդյուսեր Բոբ Գեյլ
Նիլ Կենտոն
Սցենարի հեղինակ Բոբ Գեյլ
Ռոբերտ Զեմեկիս
Դերակատարներ Մայքլ Ջեյ Ֆոքս
Քրիստոֆեր Լլոյդ
Թոմաս Ֆ. Ուիլսոն
Կրիսպին Գլովեր
Լիա Թոմսոն
Օպերատոր Դին Քանդի
Երաժշտություն Ալան Սիլվեստրի
Մոնտաժ Harry Keramidas
Պատմվածքի վայր Կալիֆոռնիա
Կինոընկերություն Amblin Entertainment
Տևողություն 116 րոպե
Պարգևներ Ֆիլմերի ազգային ցուցակ և «Օսկար» ձայնի լավագույն մոնտաժի համար
Անվանակարգ «Օսկար» ձայնի լավագույն մոնտաժի համար, Օսկար լավագույն օրիգինալ սցենարի համար և Օսկար մրցանակ լավագույն ձայնադրման համար
Բյուջե 19 միլիոն դոլլար[1]
Շահույթ 381 109 762 դոլլար[1]
Պաշտոնական կայքէջ
Back to the Future Վիքիպահեստում

Հետ դեպի ապագա ( Back to the future), Ռոբերտ Զեմեկիսի ֆիլմը: Պրեմիերան տեղի է ունեցել 1985 թվականի հուլիսի 3-ին, ԱՄՆ-ում և Կանադայում: Ֆիլմի սցենարիստներն են Բոբ Գեյլը, և Ռոբերտ Զեմեկիսը: Ֆիլմում նկարահանվել են Մայքլ Ջեյ Ֆոքսը, Քրիստոֆեր Լլոյդը, Լեա Թոմփսոնը և այլոք:

«Հետ դեպի ապագա» ֆիլմը պատմություն է դեռահասի մասին, ով պատահաբար ընկնում է 1985 թվականից 1955 թվական։ Նա հանդիպում է իր ծնողների հետ, ովքեր սովորում են միջնակարգ դպրոցում և պատահաբար արթնացնում է իր հանդեպ սիրային հետաքրքրություն իր մոր կողմից։ Մարտին պետք է փոխհատուցի իր կողմից կատարված ժամանակային խախտումը և համոզի իր ծնողներին սիրել իրար, և նաև իրեն հարկավոր է գտնել հնարավոր միջոց վերադառնալու 1985 թվական։

Ֆիլմը դարձավ տարվա ամենահաջողված ֆիլմը` հավաքելով ավելի քան 380մլն դոլար և ստանալով կինոքննադատների դրական արձագանքները: Այն ստացել է Հյուգո մրցանակ և Սատուրն մրցանակ` որպես լավագույն ֆանտաստիկ ֆիլմ: Ֆիլմը ստացել է նաև Օսկար, Ոսկե գլոբուս և BAFTA մրցանակներ: ԱՄՆ-ի նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանը բազմիցս օգտագործել է ֆիլմի հայտնի խոսքերը[2][3][4]: 2008 թվականի հունիսին Կինոարվեստի ամերիկյան ինստիտուտը հայտարարեց, որ ֆիլմը բոլոր ժամանակների լավագույն գիտական ֆանտաստիկան է:

Ֆիլմը հիմնադրեց «Հետ դեպի ապագա» եռագրությունը, որի հաջորդ ֆիլմերն են «Հետ դեպի ապագա 2» (1989) և «Հետ դեպի ապագա 3» (1990) , ինչպես նաև` որպես շարունակություն, ստեղծվեցին մի շարք մուլտֆիլմեր և կոմիքսներ:

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զգուշացում նախքան ընթերցելը. մանրամասներ է պարունակում սյուժեից։

1985[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարթի Մակֆլայը հասարակ ամերիկացի դեռահաս է, որն ապրում է 1985 թվականում, Մակֆլայների ընտանիքում, փոքրիկ Հիլ-Բելլի քաղաքում (Կալիֆորնիա): Նրա հայրը՝ Ջորջը, անընդհատ կուլ է տալիս իր տնօրեն Բիֆ Տաննենի ծաղրանքներն ու վիրավորանքները, իսկ մայրը՝ Լորրեյնը, կախում ունի ալկոհոլից: 1985 թվականի հոեկտեմբերի 25-ի առավոտյան, Մարթիի գիտնական ընկերը՝ Էմմեթ Բրաունը (որին Մարթին Դոգ էր կոչում), զանգահարում է նրան և ասում, որ երեկոյան 1:15 պետք է լինի «Երկու սոճի» առևտրի կենտրոնի մոտ, որպեսզի ինչ-որ զարմանալի բան տեսնի: Այդ պահին Մարթին զարթուցիչի ձայնից իմանում է, որ ուշանում է դասից և դուրս է թռչում տնից: Դպրոցում նա հանդիպում է իր ընկերուհուն՝ Ջենիֆերին, որը նույնպես ուշացել էր:

Երեկոյան Մարթին և Դոգը հանդիպում են: Վերջինս իր երիտասարդ ընկերոջն է ներկայացնում DeLorean DMC-12 ավտոմեքենան, որը նա դարձրել էր ժամանակի մեքենա: Մեքենան կարող էր աշխատել միայն 142 կմ/ժ արագությամբ: Դոգն իր Էնշտեյն անունով շանն ուղարկում է ապագա (1 րոպե հետո ներկայից) և վերադարձնում: Հենց այդ պահին հեռվում երևում է լիբիացի ահաբեկիչների ավտոբուսը: Մարթին նետվում է ավտոմեքենայի մեջ և այնտեղից տեսնում, թե ինչպես են նրանք կրակում Դոգի վրա և գալիս դեպի ավտոմեքենան: Սակայն Մարթին կարողանում է գնալ անցյալ՝ 1955 թվականի նոյեմբերի հինգը և փրկվել:

1955[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարթին հայտնվում է 1955 թվականում ևկարծելով, որ դա ուղղակի երազ է, գնում է դեպի իր տուն, սակայն տեսնում է, որ իրենց բնակավայրը նույնիսկ կառուցված չէ: Թաքցնելով մեքենան՝ նա քաղաք է ուղևորվում ոտքով:

Միայն քաղաքում է Մարթին հասկանում, որ ընկել է 1955 թվական: Մտնելով սրճարան՝ նա այնտեղ հանդիպում է հորը՝ Ջորջին, որը տվյալ ժամանակում իր տարեկիցն էր: Մարթին հետևում է նրան և տեսնում, թե ինչպես է Լորեյնի հոր ավտոմեքենան գալիս դեպի Ջորջը: Նա փրկում է հորը և ինքն է հայտնվում վրաերթի մեջ: Արթնանալով Մարթին տեսնում է, որ կողքին նստած է իր հասակակից մայրը՝ Լորեյնը, որը սիրահարվում է որդուն: Վերջինս, ճաշելով մոր տանը, ուղևորվում է քաղաք, Դոգ Բրաունին փնտրելու նպատակով:

Մարթին գտնում է Դոգին, համոզում, որ եկել է ապագայից և խնդրում է օգնել վերադառնալ 1985 թվական: Դոգը բացատրում է, որ մեքենայի աշխատանքի համար անհրաժեշտ է 1,21 գիգավատ հզորություն և այդ թվականին այդպիսի հզորություն կարելի է ստանալ միայնկայծակի հարվածից: Մարթին հիշում է, որ հայտարարության թերթիկի վրա գրված էր, որ կայծակը հարվածելու է մեկ շաբաթից՝ նոյեմբերի 12-ին՝ ժամը 22:04-ին: Դոգը խոստանում է Մարթիին վերադարձնել ապագա, սակայն զգուշացնում է, որ նա ոչ ոքի հետ չպետք է շփվի այդ ընթացքում: Սակայն Մարթին արդեն փոխել էր ապագայի ընթացքը. նա խանգարել էր հոր և մոր ծանոթությանը: Դոգը նրան ասում է, որ եթե չծանոթացնի հորն ու մորը, ապա կանհետանա:

Ամբողջ շաբաթվա ընթացքում Մարթին փորձում է Ջորջին և Լորեյնին մտերմացնել, սակայն ոչինչ չի ստացվում. մայրը ավելի ուժգին է սիրահարվում իրեն և ուղղակի անտեսում է Ջորջին: Ամենի մեղավորն իրականում Ջորջի թուլությունն ու վախն էր իր գլխավոր հակառակորդ Բիֆֆ Տաննենից: Մարթին, իմանալով հոր թուլությունը դեպի գիտական ֆանտաստիկան, Դարտ Վեյդերի հագուստով հայտնվում է նրա առաջ և ասում, որ նա պետք է Լորեյնին հրավիրի ժամադրության:

Ջորջը ցանկանում է Լորեյնին հրավիրել, բայց ամեն ինչ փչացնում է Բիֆը: Մարթին պլան է մշակում, ըստ որի նա ավտոմեքենայի մեջ պետք է բռնություն գործադրեր Լորեյնի նկատմամբ, իսկ Ջորջը պետք է փրկեր նրան: Սակայն այդ պահին հայտնվում է Բիֆը և Լորեյնի հետ մենակ մնում ավտոմեքենայի մեջ: Գալիս է Ջորջը և Մարթիի փոխարեն գտնում Բիֆին: Հետ չկանգնելով իրենց պլանից՝ Ջորջը հարվածում է նրանև Բիֆը կորցնում է գիտակցությունը:

Ժամադրության ժամանակ հնչում է այն երգը, որի ներքո Ջորջնու Լորեյնը առաջին անգամ համբուրվել էին: Մարթին զգում է, որ իր ձեռքը սկսում է վերանալ, սակայն հենց այդ պահին ծնողները հանբուրվում են և փրկում նրան:

Հետ դեպի 1985[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ելույթի ավարտվելուն պես՝ Մարթին հրաժեշտ է տալիս երիտասարդ հորն ու մորը և ուղևորվում այնտեղ, որտեղ պետք է հանդիպեր Դոգի հետ: Մինչ հանդիպելը նա նամակ էր գրել Դոգին, որտեղ զգուշացնում էր լիբիացիների հարձակման մասին: Բարկացած Դոգը պատռում է այն՝ չցանկանալով փոխել ապագան: Կայծակի հարվածի օգնությամբ՝ Մարթին բարեհաջող կերպով հետ է վերադառնում 1985 թվական, բայց 10 րոպե շուտ, որպեսզի փրկի ընկերոջը: Սակայն նա չի հասցնում և ահաբեկչները կրակում են Դոգի վրա: Երբ Մարթին մոտենում է նրան, նա հանկարծակի արթնանում է և ցույց տալիս իր երկաթյա հագուստն ու վերականգնած նամակը, որը նրան էր տվել Մարթին:

Առավոտյան, տանն արթնանալով, Մարթին նկատում է, որ նրանց ընտանիքն ամբողջովին փոխվել է՝ քույրն ու եղբայրը հայտնի են և հաջողակ, հայրը գրում է գիտական ֆանտաստիկա ժանրում, իսկ մայրը հիանալի տեսք ունի: Իսկ Բաֆֆն աշխատում է որպես ընտանիքի ծառայող: Երբ Մարթին ընկերուհու հետ ցանկանում է նստել իր նոր ավտոմեքենան և հեռանալ, ապագայից հայտնվում է Դոգը և ասում, որ ապագայում (2015 թվականում) իրենց երեխաներին վտանգ է սպառնում: Երեքով նստելով ժամանակի մեքենայի մեջ՝ նրանք անհետանում են:

Դերերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերասան Դեր
Մայքլ Ջեյ Ֆոքս Մարթի Մակֆլայ
Քրիստոֆեր Լլոյդ Էմմեթ Բրաուն
Լիա Թոմփսոն Լորեյն Բեյնս
Քրիսպին Գլովեր Ջորջ Մակֆլայ
Թոմաս Ֆ. Ուիլսոն Բիֆֆ Տաննեն
Կլաուդիա Ուելլս Ջենիֆեր Փարքեր
Մարկ Մաքկլյուր Դեյվ Մակֆլայ
Ուենդի Ջո Սփերբեր Լինդա Մակֆլայ
Ջորջ Դիցենզիո Սեմ Բեյնս
Ֆրենսիս Լի Մաքկեյն Ստելլա Բեյնս
Ջեյմս Թոլքան տնօրեն Սթրիքլենդ
Ջեֆրի Ջեյ Կոեն
Քեյսի Սեմաշկո «3D»
Բիլի Զեյն Մատչ
Հարի Ուտերս-կրտսեր Մարվին Բերրի
Դոնալդ Ֆուլլիլավ «Հոլդի» Ուիլսոն
Ուիլ Հեր Պիբոդիի ֆերմերը
Նորման Ալդեն Լու
Հյուի Լյուիս դատավոր

Արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սցենար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հերթական ֆիլմի նկարահանումից հետո Բոբ Գեյլը գնում է հայրական տուն: Այնտեղ, նկուղը հարդարելով, նա գտնում է հոր դպրոցական տարեգիրքը և տեսնում, որ հայրը գերազանցիկ է եղել դպրոցում: Նա հշում է իր դասարանի գերազանցիկներին, որոնց հետ չէր շփվում: Եվ Գեյլն ինքն իրեն հարց է տալիս. արդյո՞ք նա կընկերանար հոր հետ, եթե լիներ նրա տարեկիցը: Վերադառնալով Կալիֆորնիա՝ Գեյլն իր մտահաղացման մասին պատմում է Ռոբերտ Զեմեկիսին[5]: Զեմեկիսը ասում է, որ իր մայրն ասում էր, որ դպրոցում երբեք չի համբուրվել տղաների հետ, բայց հետո բացահայտվել է լրիվ հակառակը[6]: Այդպես՝ ընկերները սկսեցին աշխատել սցենարի վրա, որը հետո՝ 1980 թվականի սեպտեմբերին առաջարկեցին «Columbia Pictures»-ին[5]:

Նախագծի վրա աշխատելով՝ նրանք օգտվում էին հետևյալ մեթոդից՝ յուրաքանչյուր սյուժետային մանրուք և նոր միտք գրառում էին փոքրիկ թղթերի վրա: Սցենարի առաջին՝ սևագրային տարբերակը պատրաստ եղավ հնգամսյա աշխատանքից հետո, կես տարի անց պատրաստ էր նաև երկրորդ տարբերակը (1981 թվականի ապրիլի 7ին): Այնտեղ Մարթին երաժիշտ էր, իսկ Դոգը՝ պրոֆեսոր, որն 1955 թվականին աշխատում էր համալսարանում: Իրադարձությունների վայրը արևմտյան փոքրիկ քաղաք էր, որ դեռևս չէր ստացել իր Հիլ-Բելլի անվանումը: Ժամանակի մեքենան մեծ սառցարան էր, սակայն այդ գաղափարից հրաժարվեցին՝ կարծելով, որ երեխաները կարող են ֆիլմին նմանակելով փակվել սառցարանում և վնասվել: Նախնական սցենարում Դոգը չգիտեր, թե որտեղից կարելի է այդքան էներգիա ստանալ և նրա միտքը կանգ է առնում միջուկային պայթյունի վրա: Հերոսներն ուղևորվում են դեպի ատոմային կայան: Սակայն սյուժետային այս գիծն արտադրողների համար շատ թանկ էր, այդ իսկ պատճառով այն փոխարինեցին կայծակով և ժամացույցով: Նախնական սցենարում կային նաև մի քանի անկարևոր կերպարներ:

Ժամանակի մեքենան՝ DeLorean DMC-12

Շատ կինոընկերություններ հրաժարվեցին ֆիլմից[7], քանի որ այն համարում էին շատ մանկական: Որոշները Զեմեկիսին և Գեյլին խորհուրդ տվեցին սցենարն առաջարկել «Disney»-ին, սակայն վերջինս հրաժարվեց՝ պատճառաբանելով, որ մոր և որդու միջև սիրային զգացմունքների առաջացումը կարող է վատ տպավորություն գործել հանդիսատեսի վրա: Վերջապես «Universal Pictures» կինոընկերությունը հետաքրքրվեց նախագծով: Ֆիլմի պրոդյուսերը դարձավ Սթիվեն Սփիլբերգը, որը մինչ այդ աշխատել էր Զեմեկիսի և Գեյլի «Ես ուզում եմ բռնել քո ձեռքը», «Օգտագործված ավտոմեքենաներ» և «1941» ֆիլմերի վրա, որոնք այդքան էլ մեծ հաջողություն չունեցան: «Universal Pictures»-ի ղեկավար Սիդ Շայնբերգը մի քանի փոփոխություններ առաջարկեց սցենարի մեջ: Նախ՝ գլխավոր հերոսի մորը պետք է կոչեին Լորեյն (դա Սիդի կնոջ անունն էր), այլ ոչ թե Մեգ, ինչպես սկզբնական սցենարում էր: Դոգ Բրաունի փոքրիկ ընկերը պետք է լիներ շուն, այլ ոչ թե շիմպանզե: Նաև Շայնբերգը գտավ, որ «ապագա» բառը պարունակող վերնագրով ֆիլմը չի կարող վարձույթում հաջողություն գրանցել, ուստի առաջակեց վերնագիրը փոխել՝ «Տիեզերական այլմոլորակայինը Պլուտոնից» (անգլ.՝ Space Man From Pluto): Հեղինակները կտրականապես դեմ էին ֆիլմի վերնագրի փոփոխությանը: Օգնության հասավ Սփիլբերգը՝ նամակ գրելով Շայնբերգին. «Սի՛դ, շնորհակալություն ստացված հումորի համար, մենք լիաթոք ծիծաղեցինք»: Իր դիրքը պահպանելու համար Սիդն այլևս վերնագրի մասին որևէ խոսք չասաց:

Երեք տարի անց՝ 1984 թվականի հուլիսի 11ին, ավարտվեց սցենարի երրորդ տարբերակի ստեղծումը: Ժամանակի մեքենան դարձավ DeLorean DMC-12-ը: Չորրորդ տարբերակում սցենարը ստացավ բոլոր սյուժետային գծերը, որոնք առկա են ֆիլմում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Back to the Future (1985)» (անգլերեն)։ Boxofficemojo։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-05-ին։ Վերցված է 2013-10-10 
  2. State of the Union 1986 Reagon 2020. Retrieved May 17, 2012.
  3. State of the Union: President Reagan’s State of the Union Speech — 2/4/86, at the 20:00 mark. Youtube. Retrieved May 17, 2012.
  4. Рейгану понравился фильм, и он даже употреблял цитаты оттуда
  5. 5,0 5,1 Klastornin, Hibbin, 1990, էջեր. 1-10
  6. Ian Freer (January 2003)։ «The making of Back to the Future»։ Empire։ էջեր 183–187 
  7. Мытарства продюсеров и сценаристов

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]