Հարիեթ Բիչըր Սթոու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Հարիեթ Բիչըր Սթոու
անգլ.՝ Harriet Beecher Stowe
Beecher-Stowe.jpg
Ծննդյան անունանգլ.՝ Elizabeth Harriet Beecher
Ծնվել էհունիսի 14, 1811(1811-06-14)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10]
ԾննդավայրԼիչֆիլդ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ[11][6]
Վախճանվել էհուլիսի 1, 1896(1896-07-01)[1][2][3][4][5][7][8][9][10] (85 տարեկանում)
Վախճանի վայրՀարթֆորդ, ԱՄՆ[12]
Գրական անունChristopher Crowfield
Մասնագիտությունգրող, վիպասան, բանաստեղծ, մանկագիր և վիպասան
Լեզուամերիկյան անգլերեն և անգլերեն[1]
ՔաղաքացիությունԱՄՆ[13][6]
ԿրթությունHartford Female Seminary
Ժանրերվեպ և tale
Ուշագրավ աշխատանքներՔեռի Թոմասի խրճիթը[11], Քեռի Թոմասի խրճիթի բանալին[11], Դրեդ. պատմվածք անիծյալ ճահճի մասին[11] և Still, Still with Thee
ՊարգևներԿանանց փառքի ազգային սրահ[14] Connecticut Women's Hall of Fame Ohio Women's Hall of Fame և Distinguished Americans series
ԱմուսինՔելվին Էլլիս Սթոու
Appletons' Stowe Calvin Ellis - Harriet Beecher signature.png
Harriet Beecher Stowe Վիքիպահեստում

Հարիեթ Բիչըր Սթոու (Հարիետ Բիչեր-Սթոու[15], անգլ.՝ Harriet Elizabeth Beecher Stowe, հունիսի 14, 1811, Լիչֆիլդ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ - հուլիսի 1 1896, Հարթֆորդ, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ամերիկյան գրող, «Քեռի Թոմի խրճիթը» (անգլ.՝ Uncle Tom's Cabin, 1852) հայտնի վեպի հեղինակ (թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում նաև հայերեն[16]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարիեթ Բիչըր Սթոուն ծնվել է 1811 թվականի հունիսի 14-ին աստվածաբան և քարոզիչ Լայման Բիչըրի ընտանիքում: Նրա կրտսեր եղբայրը՝ Հենրի Ուորդ Բիչըրը, նույնպես եղել է քարոզիչ: Երկար ժամանակ ապագա գրողը՝ որպես ուսուցիչ, աշխատել է իր քրոջ հիմնադրած իգական դպրոցում: 1836 թվականին նա ամուսնացել է Կելվին Էլիս Սթոուի հետ, ով այդ ժամանակ եղել է աստվածաբանության պրոֆեսոր Վոլնաթ Հիլզում գտնվող Լեյնի սեմինարիայում, որի նախագահն էր Հարիեթի հայրը՝ Լայման Բիչըրը:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իր գրական ստեղծագործություններում Հարիեթ Բիչըր-Սթոուն հանդես է գալիս որպես կանանց կրթության իրավունքի պաշտպան և ստրկատիրության վերացման կողմնակից: 1852 թվականին հրատարակվել է նրա ամենահայտնի վեպը՝ «Քեռի Թոմի խրճիթը», որը ստրկատիրությունը մերկացնող ամենացնցող փաստաթղթերից է: Առաջին տարվա ընթացքում ԱՄՆ-ում վաճառվել է գրքի 350000, իսկ ամբողջ աշխարհում՝ 600000 օրինակ: Անգլիայում այն հրատարակվել է 35, ԽՍՀՄ-ում՝ 59 անգամ, թարգմանվել է 21 լեզուներով, հրատարակվել 2 միլիոնից ավելի ընդհանուր տպաքանակով[15]։ Վեպի հիման վրա նկարահանվել են կինոֆիլմեր։ Ի պատասխան ստրկատետերի ու նրանց ընկերների կողմից հնչած մեղադրանքների՝ Հարիեթ Բիչըր-Սթոուն 1853 թվականին հրատարակում է «Քեռի Թոմի խրճիթի բանալին» («Key to uncle Tom’s Cabin») վեպը, որում ապացուցել է, որ վեպի սյուժեն (հաճախ նաև ամենափոքր մանրամասները) վերցված է կյանքից:

Բիչըր-Սթոուի բանաստեղծությունները հիմնականում կրոնական թեմաներով են: 1956 թվականին լույս է տեսել նրա հայտնի վեպերից մեկը՝ «Դրեդ. պատմվածք անիծյալ ճահճի մասին»:

Սկանդալային պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1869 թվականին Հարիեթ Բիչըր-Սթոուն տպագրել է «Բայրոնի կնոջ կյանքի իրական պատմությունը» հոդվածը, որում առաջին անգամ հասարակությանն է ներկայացրել բանաստեղծի՝ իր խորթ քրոջ հետ ամուսնացած լինելու հանգամանքը[17]: Հոդվածը սկանդալի տեղիք է տվել Ամերիկայում ու Եվրոպայում, ու թեև Բիչըր-Սթոուն փորձել է արդարանալ ու մեղադրանքը հաստատել «Lady Byron vindicated» (Բոստոն, 1870) գրքում ներկայացված նոր փաստերով, սակայն այլևս երբեք չի վայելել նախկին ժողովրդականությունը:

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարիեթ Բիչըր-Սթոուն մահացել է 1896 թվականի հուլիսի 1-ին Հարթֆորդում: Թաղված է Անդովերում՝ Ֆիլիպսի ակադեմիայի գերեզմանատանը[18]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1962 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Մեն նահանգի Բրանսուիկ քաղաքում գտնվող այն տունը, որտեղ Հարիեթ Բիչըր-Սթոուն գրել է «Քեռի Թոմի խրճիթը» վեպը, ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի ազգային պատմական հուշարձանների ցանկում[19]:

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Քեռի Թոմասի խրճիթը, Երևան, 1955։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Internet Broadway Database — 2000.
  5. 5,0 5,1 International Music Score Library Project — 2006.
  6. 6,0 6,1 6,2 http://web.archive.org/web/20170323042012/http://jeugdliteratuur.org/auteurs/harriet-beecherstowe
  7. 7,0 7,1 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  8. 8,0 8,1 filmportal.de — 2005.
  9. 9,0 9,1 FemBio
  10. 10,0 10,1 BD Gest'
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 1036.
  12. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118618784 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  13. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/567810/Harriet-Beecher-Stowe
  14. https://www.womenofthehall.org/inductee/harriet-beecher-stowe/
  15. 15,0 15,1 Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 2, ՀՍՀ գլխավոր խմբագրություն, Երևան, 1976, էջ 443:
  16. Քեռի Թոմասի խրճիթը: Վեպ / Հ. Բիչըր Սթոու; Անգլ. թարգմ.՝ Հ. Բուջիկանյան; Առաջաբ.՝ Կ. Չուկովսկի; Խմբ.՝ Հ.Հ. Դանիելյան. - Երևան։ Սովետական գրող, 1985. - 536 էջ։
  17. THE BYRON CONTROVERSY
  18. Harriet Elizabeth Beecher Stowe
  19. Statement of Significance (անգլ.)