Հաղթական կամար (Փարիզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Հաղթանակի կամար (Փարիզ)ից)
Հաղթական կամար
Հաղթական կամարը գիշերը
Հաղթական կամար (Փարիզ)ը գտնվում է Աշխարհում
Հաղթական կամար (Փարիզ)
Հիմնական տեղեկություն
Քաղաք Փարիզ
Երկիր Ֆրանսիա
Կոորդինատներ 48°52′26″ հս․ լ. 2°17′42″ ավ. ե. / 48.87389° հս․. լ. 2.29500° ավ. ե. / 48.87389; 2.29500Կոորդինատներ: 48°52′26″ հս․ լ. 2°17′42″ ավ. ե. / 48.87389° հս․. լ. 2.29500° ավ. ե. / 48.87389; 2.29500
Կառուցման սկիզբ 15 Օգոստոս 1806[1]
Բացվել է 29 Հուլիս 1836[2]
Բարձրություն 50 մ.

Հաղթական կամար[3] (ֆր.՝ Arc de Triomphe de l'Étoile), Փարիզի ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը։ Այն գտվում է Շառլ դը Գոլի հրապարակում (ֆր.՝ Place de l'Étoile)։ Հուշարձանը կառուցվել է ի պատիվ Հեղափոխության և Նապոլեոնական պատերազմներում տարած հաղթանակների, 1806-1836 թվականներին, ճարտարապետ՝ Ժան Ֆրանսուա Շալգրեն[4]:

Հաղթանակի ճանապարհ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լյուդովիկոս XIV-ի օրոք Ելիսեյան դաշտերից ձգվող ճանապարհը միացնում էր երկու թագավորական նստավայրերը՝ Լուվրի և Վերսալի պալատները: Այդ ճանապարհը անվանել են Հաղթանակի ճանապարհ: Ելիսեյան դաշտերի վերջնամասում կառուցվում է հնգաձև հրապարակ,որտեղից սկիզբ է առել հինգ ճանապարհներ: Հրապարակը նմանվում էր աստղի և նրան անվանել են Աստղի հրապարակ:Հետագայում ճանապարհներին ավելանում են ևս յոթ ճանապարհ, և այն ստանում է տասներկու ճառագայթ-պողոտա անվանումը[5]: 1970 թվականին Ֆրանսիայի նախկին նախագահ Շառլ դը Գոլի մահից հետո հրապարակը վերաանվանվում է նրա անվամբ՝ Շառլ դը Գոլի հրապարակ: Հենց այդ տասներկու ճանապարհների կենտրոնում է գտնվում Հաղթական կամարը[6]:

Հաղթական կամարի տեսքը վերևից

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1805 թվականին Աուստեռլիցի ճակատամարտում Նապոլեոն Բոնապարտի բանակը հաղթում է ռուս-ավստրիական բանակին: Ճակատամարտը հայտնի է նաև «3 կայսրերի ճակատամարտ» անվամբ:[7] Ի պատիվ հաղթանակ տարած բանակին Նապոլեոն Բոնապարտը հրամայում է Շայո բլրի վրա կառուցել հաղթակամար: Կառույցի նախագծերը սկզբնական շրջանում մի քանիսն էին,որոնցից մեկը իրենից ներկայացնում էր քարե մեծ փիղ՝ որի ներսում պետք է լիներ Նապոլեոնի հաղթանակներին նվիրված թանգարան[8]: Սակայն հաղթակամարի նախատիպ է դառնում Հռոմեական հրապարակի մուտքի մոտ կառուցած Տիտոսի մարմարե Հաղթակամարը (մ․թ․ 81 թվական)։

Տիտոսի մարարե Հաղթակամարը, Հռոմ

Փարիզի հաղթակամարի ճարտարապետը եղել է Ժան Ֆրանսուա Շալգրենը: Շինարարական աշխատանքները սկսվել են 1806 թվականին և ավարտվել 1836 թվականին: Կամարի բարձրությունը 49,51 մետր է, լայնությունը 44,82 մետր, իսկ սյուների բարձրությունը՝ 29,19 մետր: Կամարը զարդանախշված է չորս հիմնական քանդակային խմբերով՝ «Հաղթանակ 1810թ.», «Մարսելյեզ», «Խաղաղություն», «Դիմադրություն 1814թ.»:

Դրանից բացի կամարի վրա զետեղված են 128 ճակատամարտերի հարթաքանդակներ՝ «Աուստերլից»,«Աբուկիրի հաղթանակը», «Անցումը Արկոլ կամրջով», «Ժեմապեի ճակատամարտը», «Փառավոր բանակի քայլերթը», «Ալեքսանդրիայի նվաճումը» և այլն: Կամարի սյուների վրա գրված են 558 ֆրանսիացի սպաների անուններ:

Կամարի շուրջը տեղակայված գրանիտե հարյուր թումբերը պատրաստված են ի պատիվ Նապոլեոնի երկրորդ գահակալության հարյուր օրերի: Թումբերը իրար միացված են պողպատե շղթաներով: Քաղաքական բախումների պատճառով շինարարությունը մի հաճախ ընդհատվում էր և նորից վերսկսվում: Բոնապարտը միայն մեկ անգամ է տեսնում կամարի մակետը՝ 1810 թվականին, երբ Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր Ֆրանց II աղջիկ Մարիա-Լուիզա Ավստրիացին ժամանում է Փարիզ և նրանք ամուսնանում են:1840 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Նապոլեոն Բոնապարտի աճյունափոշին սուրբ Հեղինե կղզուց տեղափոխում են Փարիզ և սգո թափորը հանդիսավոր կերպով անցնում է Հաղթական կամարի տակով: Հաղթակամարի տակով են անցկացրել Լուի-Ադոլֆ Տիերի, Վիկտոր Հյուգոյի Լեոն Գամբետտայի, Մակ-Մագոնի, Ֆոշ Ֆերդինանդի, Ժան Ֆիլիպ Լեկլերկի, Լատր դե Տեսինիի և շատ նշանավոր մարդկանց աճյուններ:

Անհայտ զինվորի շիրիմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1921 թվականի հունվարի 28-ին Առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհված Անհայտ զինվորի մասունքները հանդիսավոր կերպով թաղում են կամարի տակ: Ամեն տարի հուլիսի 14-ին այստեղ անց է կացվում զինվորական շքերթներ, որի ժամանակ անմահ կրակի մոտ ծաղիկներ են դրվում: Անհայտ զինվորի շիրիմի վրա գրված է.

Aquote1.png

«Այստեղ է հանգչում ֆրանսիացի զինվորը, որը տվել է կյանքը Հայրենիքին, • 1914 • 1918 •»

Aquote2.png
Անհայտ զինվորի շիրիմ

2015 թվականի ապրիլի 24-ին Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումներ տեղի ունեցան նաև Փարիզում: Միջոցառման մասնակիցները զինվորական նվագախմբի և դրոշակակիրներին ուղեկցությամբ Ելիսեյան դաշտեր պողոտայից շարժվեցին Հաղթական կամար և Հայաստանի, Ֆրանսիայի և Լեռնային Ղարաբաղի անունից ծաղկեպսակներ դրեցին Անհայտ զինվորի շիրիմին, որին հաջորդեց Հաղթակամարի անմար կրակի բորբոքման արարողությունը: Միջոցառմանը մասնակցել են Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպան Վիգեն Չիտեչյանը, ֆրանսիացի քաղաքապետեր, պետական պաշտոնյաներ, ֆրանսիացիներ և ֆրանսահայեր[11]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Raymond, Gino (հոկտեմբերի 30, 2008). Historical dictionary of France. Scarecrow Press. էջ 9. ISBN 978-0-8108-5095-8. https://books.google.am/books?id=JVIRzOWyqUAC&pg=PA9։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 28. 
  2. Fleischmann, Hector (1914). An unknown son of Napoleon. John Lane company. էջ 204. https://books.google.am/books?id=ZnVAAAAAYAAJ&pg=PA204։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 28. 
  3. Триумфальная арка - Հաղթական կամար («Ռուս-հայերեն բառարանում»)
  4. vazha։ «Продолжение знакомства с Парижем (Париж, Франция)»։ Վերցված է 2016-07-13 
  5. Yonya։ «Париж - Елисейские Поля, квартал Инвалидов и Эйфелевой башни»։ Վերցված է 2016-07-13 
  6. «Площадь Шарля де Голля в Париже»։ www.parisinfo.ru։ Վերցված է 2016-07-13 
  7. «Подробный конспект. Война 1805 года. Аустерлицкая операция: Леер Генрих Антонович — Алфавитный каталог — Электронная библиотека Руниверс»։ www.runivers.ru։ Վերցված է 2016-07-13 
  8. «Триумфальная арка в Париже считается символом города» (ru-RU)։ 2010-05-20։ Վերցված է 2016-07-13 
  9. http://www.cheminsdememoire.gouv.fr/fr/le-11-novembre-un-jour-memoire
  10. http://www.europeana.eu/portal/record/2048043/ProvidedCHO_Universit_t_Osnabr_ck___Historische_Bildpostkarten_14783.html
  11. LLC Helix Consulting։ «Լուրեր - Ֆրանսիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն»։ france.mfa.am։ Վերցված է 2016-07-13 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]