Կոնստանտին Վորոբյով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոնստանտին Վորոբյով
Կոնստանտին Վորոբյով.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 16, 1919(1919-11-16)
ԾննդավայրQ18792165?, Q4329697?, Կուրսկի նահանգ, Խորհրդային Ռուսաստան
Վախճանվել էմարտի 2, 1975(1975-03-02) (55 տարեկան)
Վախճանի վայրՎիլնյուս, Լիտվական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանQ31782070?
Մասնագիտությունգրող
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ժանրերպատմվածք
Պարգևներ
«1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
Commons-logo.svg Konstantin Vorobyov Վիքիպահեստում

Կոնստանտին Դմիտրիչևիչ Վորոբյով (ռուս.՝ Константин Дмитриевич Воробьёв, նոյեմբերի 16, 1919(1919-11-16), Q18792165?, Q4329697?, Կուրսկի նահանգ, Խորհրդային Ռուսաստան - մարտի 2, 1975(1975-03-02), Վիլնյուս, Լիտվական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային գրող, «լեյտենանտական արձակի» վառ ներկայացուցիչ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից, լեյտենանտ, ռազմագերի (1941-1943), պարտիզանական խմբի հրամանատար (1943-1944), ՀՕՊ շտաբի պետ (Շյաուլյայ

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոնստանտին Վորոբյովը ծնվել է 1919 թվականի սեպտեմբերի 24-ին, Կուրսկի նահանգի Նիժնի Ռեուտեց գյուղում (այլ տվյալներով՝ Շելկովկայում)։

Տասնչորս տարեկանում սկսել է աշխատել գյուղի խանութում, որտեղ հացով են վճարել, որպեսզի ընտանիքը փրկի սովից։ Ավարտել է գյուղի դպրոցը, սովորել Միչուրինսկի գյուղատնտեսական տեխնիկումում։ Ավարտել է կինոմեխանիկների դասընթացները և վերադարձել հայրենի գյուղ։

1935 թվականին աշխատել է շրջանային թերթում որպես գրական աշխատակից։ Գրել է «На смерть Куйбышева» անտիստալինյան բանաստեղծությունը և, վախենալով մատնություններից, քրոջ մոտ մեկնել է Մոսկվա։ Մոսկվայում աշխատել է «Սվերդլովեց» թերթի խմբագրությունում։ Սովորել է երեկոյան դպրոցում։

1938 թվականի հոկտեմբերին զորակոչվել է Կարմիր բանակ։ Ծառայել է Բելառուսի ռազմական օկրուգում։ Համագործակցել է «Призыв» բանակային թերթի հետ։ 1939 թվականին բանակային թերթում հրատարակել է իր առաջին պատմվածքները՝ «Սև կիսել» (ռուս.՝ «Чёрный кисель») «Ջրհորի կռունկի մոտ» (ռուս.՝ «У колодезного журавля»), 1940 թվականին՝ «Ժամացույց» (ռուս.՝ «Часы») պատմվածքը։ Ծառայության ավարտից հետո 1940 թվականի դեկտեմբերին աշխատել է որպես Կարմիր բանակի Ֆրունզեի անվան ակադեմիայի թերթի գրական աշխատակից, որտեղից ուղարկվել է սովորելու Մոսկվայի ՌԽՖՍՀ Գերագույն խորհրդի անվան կարմիրադրոշակակիր հետևակային ուսումնարանում[1]։

Լեյտենանտի կոչումով կռվել է Մոսկվայի մոտ։ Կլինի մոտ 1941 թվականի դեկտեմբերին կոնտուզիահար լեյտենանտ Վորոբյովը գերի է ընկել և գտնվել է Կլինի, Ռժևկի, Սմոլենսկի, Կաունասի, Սալասպիլսի, Շյաուլյայի ռազմագերիների ճամբարներում (1941-1943)։ Երկու անգամ փախել է գերությունից։ 1942 թվականի սեպտեմբերի 24-ի փախուստը հաջողությամբ է պսակվել, և Վորոբյովը այդ օրը համարել է իր երկրորդ ծնունդը։ 1943-1944 թվականներին նա եղել է նախկին ռազմագերիներից կազմված պարտիզանական խմբի հրամանատար՝ Լիտվայում գործող պարտիզանական ջոկատի կազմում (Շյաուլյայի մոտ)։

Կարմիր բանակի զորքերի կողմից Շյաուլյայի ազատագրումից հետո Վորոբյովը նշանակվել է այդ քաղաքում հակաօդային պաշտպանության շտաբի պետ[2]։ Լիտվան դարձել է Կոնստանտին Վորոբյովի երկրորդ հայրենիքը, բայց այստեղ էլ եղել են ՆԳԺԿ-ի ստուգումները և միայն 10 տարի անց արժանացել է «Հայրենական պատերազմի պարտիզանին» 1-ին աստիճանի մեդալի։

1943 թվականին ընդհատակում գտնվելու ժամանակ Վորոբյովը գրել է «Սա մենք ենք, Աստվա՛ծ» ինքնակենսագրական վիպակը գերության տարիների մասին։ 1946 թվականին ձեռագիրը առաջարկվել է «Новый мир» ամսագրին, սակայն այն չի հրապարակվել։ Գրողի անձնական արխիվում վիպակն ամբողջությամբ չի պահպանվել։ Միայն 1986 թվականին այն հայտնաբերվել է Լենինգրադի պետական մանկավարժական ինստիտուտի ասպիրանտուրա Ի. Վ. Սոկոլովայի կողմից ԽՍՀՄ գրականության և արվեստի կենտրոնական պետական արխիվում, որին այն ժամանակին հանձնվել էր «Новый мир» ամսագրի արխիվի հետ միասին։ Առաջին անգամ վիպակը տպագրվել է «Наш современник» ամսագրում 1986 թվականին։

Կոնստանտին Վորոբյովի ամենահայտնի վիպակները

1947 թվականին Վորոբյովը զորացրվել է, տեղափոխվել Վիլնյուս։ Փորձել է աշխատել տարբեր մասնագիտություններով․ եղել է բեռնակիր, վարորդ, կինոմեխանիկ, գրասենյակի աշխատող, ղեկավարել է արդյունաբերական ապրանքների խանութ։ 1952-1956 թվականներին աշխատել է «Խորհրդային Լիտվա» օրաթերթի խմբագրությունում[3], ղեկավարել է գրականության և արվեստի բաժինը։ 1950 թվականին Կոնստանտին Վորոբյովի «Մեկ շնչով» (ռուս.՝ «Одним дыханием») վիպակը Լիտվայի գրողների միության ռուսական բաժանմունքի կողմից երաշխավորել է տպագրության տեղական ալմանախում, սակայն հրապարակումը չի կայացել։ 1951 թվականին Վիլնյուսի ալմանախում հրապարակվել է Վորոբյովի «Լյոնկա» (ռուս.՝ «Лёнька») պատմվածքը։ 1956 թվականին Վիլնյուսում լույս է տեսել նրա «Ձնծաղիկ» (ռուս.՝ «Подснежник») պատմվածքների առաջին ժողովածուն, այնուհետև «Седой тополь» (1958), «Гуси-лебеди» (1960) վիպակների ու պատմվածքների ժողովածուները և այլն։

Տարիներ շարունակ Կոնստանտին Վորոբյովը նամակագրական կապ է ունեցել Վիկտոր Աստաֆևի հետ․ «Երիտասարդ գվարդիա» ամսագրում կարդալով «Ալեքսեյը, որդի Ալեքսեյի» (ռուս.՝ «Алексей, сын Алексея») վիպակը՝ Վիկտոր Պետրովիչը նամակ է ուղարկել հեղինակին խմբագրության միջոցով՝ ծրարի նշելով վրա. «Ուղարկել անձամբ Վորոբյով Կոնստանտինին և իմ ընկեր Նազիրին»[4]։

«Սպանվել են Մոսկվայի մոտ» (ռուս.՝ Убиты под Москвой) վեպը հայտնի խորհրդային քննադատ-ստալինիստ Նիկոլայ Լեսյուչևսկին ներկայացրել է որպես զրպարտչական ստեղծագործության օրինակ[5]։

Կոնստանտին Վորոբյովը մահացել է 1975 թվականի մարտի 2-ին ծանր հիվանդությունից հետո (ուղեղի քաղցկեղ) Վիլնյուսում։ Քսան տարի անց գրողի աճյունը վերահուղարկավորվել է նրա հայրենի Կուրսկում՝ Սպայական (Նիկիտինսկի) գերեզմանոցում։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրել է երեսունից ավելի պատմվածքներ, ակնարկներ և տասը վիպակ։ Պատերազմի դաժանության պատկերող ինքնակենսագրական վեպերը գրողին հաջողվել է հրատարակել մեծ ուշացումներով, հարկադրական կրճատումներով («Սա մենք ենք, Աստված» (ռուս.՝ («Это мы, Господи!»), չի ավարտվել, 1943, հրատարակվել է հետմահու 1986 թվականին, «Ճիչը», 1962)։ Պատերազմի փորձն արտացոլվել է նրա ամենահայտնի վիպակներից մեկում՝ «Սպանվել են Մոսկվայի մոտ» (ռուս.՝ «Убиты под Москвой»)։ Վիպակն առաջին անգամ հրատարակվել է Ալեքսանդր Տվարդովսկու կողմից «Новый мир» ամսագրում 1963 թվականին։

«Իմ ընկեր Մոմիչը» (ռուս.՝ «Мой друг Момич», 1965, հրատարակվել է հետմահու 1988 թվականին) վեպը արտացոլում է կոլեկտիվացման ողբերգությունը (նախկինում տպագրվել է նրա կրճատված տարբերակը, որը կոչվում է «Тетка Егориха»): Ուշացումով լույս են տեսել «Մեկ շնչով» (ռուս.՝ «Одним дыханием», գրվել է 1949 թվականին, տպագրվել է «Վերջին խուտորները» վերնագրով (1958 թվականին), «Երմակը» (ռուս.՝ «Ермак») և այլ ստեղծագործություններ ։

Ճանաչման են արժանացել նաև «Պատմություն իմ հասակակցի մասին» (ռուս․՝ «Сказание о моем ровеснике»), «Գենկա, եղբայրս իմ» (ռուս․՝ «Генка, брат мой»), «Ահա եկավ հսկան» (ռուս․՝ «Вот пришёл великан»), «Սինել» (ռուս․՝ «Синель»), «Ալեհեր բարդի» (ռուս․՝ «Седой тополь»), «Почём в Ракитном радости» վեպերը։ 1964 թվականին «Վայզդաս» հրատարակչությունում լույս տեսած «Ահա եկավ հսկան...» գրքի ծանոթագրության մեջ Կոնստանտին Վորոբյովը կոչվել է «ռուսական Հեմինգուեյ», իսկ Դմիտրի Բիկովի գնահատմամբ՝ «Վորոբյովը ռուս գրողներից ամենաամերիկյանն էր, Հեմինգուեյի և Կապոտեի տարօրինակ համադրություն», նրան են պատկանում ռուսական հետպատերազմյան արձակի «ամենանուրբ և հզորագույն տեքստերը»[6]։

Վորոբյովի պատմվածքներն ու վեպերը հրապարակվել են Լիտվայի ռուսական մամուլում («Խորհրդային Լիտվա» թերթ, «Գրական Լիտվա» ամսագիր), ինչպես նաև Ռուսաստանի թերթերում և ամսագրերում («Պատմություն իմ հասակակցի մասին» վիպակը տպագրվել է «Молодая гвардия» ամսագրում 1963 թվականին, «Մեծ բրամ» (ռուս․՝ «Большой лещ») պատմվածքը՝ «Учительская газета»-ում 1966 թվականին, «В куцем челне» ստեղծագործությունը՝ «Զվեզդա» ամսագրում (№ 10) 1967 թվականին, «Ես լսում եմ քեզ» (ռուս․՝ «Я слышу тебя») կինովիպակը՝ «Նևա» ամսագրում 1964 թվականին և այլն)։ «...Եվ քո ամբողջ ցեղին» (ռուս․՝ «…И всему роду твоему») վիպակը մնացել է անավարտ։

Պատմություններն ու վիպակների հատվածներ թարգմանվել են բուլղարերեն, լատիշերեն, գերմաներեն, լեհերեն։ Լիտվերեն են թարգմանվել «Նաստյա» (թարգմանությունը հրապարակվել է «Literatūra ir menas» շաբաթաթերթում, 1968), հատված «Սա մենք ենք, Աստված» վիպակից («Tiesa» օրաթերթ, 1988), լույս են տեսել լիտվերեն թարգմանությունների ժողովածուներ։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշատախտակ Վիլնյուսի տան պատին, որտեղ գրողն ապրել է 1960-1975 թվականներին
  • Վիլնյուսի տանը, որտեղ իր կյանքի վերջին 15 տարիների ընթացքում ապրել է գրողը, տեղադրվել է հուշատախտակ (Վյարկյու փողոց, 1)։
  • 1995 թվականին Վորոբյովին հետմահու շնորհվել է Սերգեյ Ռադոնեժսկու անվան մրցանակ։
  • 2001 թվականին Վորոբյովին հետմահու շնորհվել է Ալեքսանդր Սոլժենիցինի մրցանակ՝ հետևյալ ձևակերպմամբ․ «...որի ստեղծագործությունները ծանրակշիռ ճշմարտությամբ ցույց են տվել Հայրենական մեծ պատերազմի ողբերգական սկիզբը, դրա ընթացքը, դրա հետևանքները ռուսական գյուղի համար և անտեսված վետերանների ուշ դառնությունը»։ Ալեքսանդր Իսաևիչ Սոլժենիցինը Վորոբյովին անվանել է «բառի ամենանանավոր նկարիչներից մեկը XX դարի երկրորդ կեսին»։
  • Լիտվայում բացվել է գրող Կոնստանտին Վորոբյովի անվան բարեգործական հիմնադրամ[7]։
Կուրսկի մարզում
  • 2009 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Կուրսկում՝ Կուրսկի պետական ֆիլհարմոնիայի մոտ գտնվող պուրակում, բացվել է Կոնստանտին Վորոբյովի հուշարձանը[8]։
  • Կոնստանտին Վորոբյովի անունն է կրում Կուրսկ քաղաքի № 35 միջնակարգ դպրոցը, որտեղ գործում է նաև գրողի թանգարանը։
  • Կոնստանտին Վորոբյովի անունը կրում է գրադարան Կուրսկում, որը տեղակայված է Հոկտեմբերի 50-ամյակի անվան փողոց, 15 «ա» հասցեում։
  • Գրողի պատվին կոչվել է Կուրսկ քաղաքի հյուսիսարևմտյան միկրոշրջանի փողոցներից մեկը։
  • Գրողի հայրենի Նիժնի Ռեուտեց գյուղում՝ նրա ծնողների տանը, բացվել է գրողի թանգարանը։
  • Կուրսկի մարզային երկրագիտական թանգարանում գործում է Կոնստանտին Վորոբյովի կյանքին և ստեղծագործությանը նվիրված մշտական ցուցադրություն։
  • Ամեն տարի անցկացվում է Կ. Վորոբյովի անվան ստեղծագործական մրցույթ ռազմահայրենասիրական թեմայով լավագույն լրագրողական ստեղծագործությունների համար։
  • Կուրսկում գրողի 90-ամյակի առթիվ «Սլավյանկա» հրատարակչությունում լույս է տեսել Կոնստանտին Վորոբյովի ստեղծագործությունների հինգհատորյա ժողովածուն։
  • Կոնստանտին Վորոբյովի ծննդյան 100-ամյակի առթիվ կարգադրություն է ստորագրվել Կուրսկի մարզի վարչակազմում՝ «ռուս ականավոր գրող, Կուրսկի մարզի բնակիչ Կոնստանտին Դմիտրիևիչ Վորոբյովի ծննդյան 100-ամյակի տոնակատարության մասին»։ Տոնակատարությունները տեղի են ունեցել 2019 թվականին[9]։
  • 2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Կոնստանտին Վորոբյովի 100-ամյակին նվիրված միջոցառումների ծրագրի շրջանակներում գրողի անունը կրող թիվ 12 գրադարանում տեղի է ունեցել գրողի հիշատակի սրահի հանդիսավոր բացումը, որտեղ ներկայացված են Կոնստանտին Վորոբյովի կյանքի և ստեղծագործության մասին նյութեր, նրա ձեռագրերի, փաստաթղթերի, նամակների պատճենները, ինչպես նաև լուսանկարներ գրողի ընտանեկան արխիվից[10]։
  • Ռուսաստանի Կուրսկի մարզի Մեդվենսկի շրջանի Ներքին Ռեուտեց գյուղում 2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին խնձորի այգի է հիմնադրվել։ Հարյուր խնձորենիները տնկվել են Կոնստանտին Դմիտրիևիչ Վորոբյովի ծննդյան 100-ամյակի պատվին, որը եղել է գյուղի բնակիչ։ Գյուղի բնակիչների հետ տնկիները տնկել է գրողի դուստրը՝ Նատալյա Կոնստանտինովնան, որն ապրում է Մոսկվայում[11][12]։
  • Հայտնի համերկրացու ծննդյան 100-ամյակի առթիվ Մեդվենսկի շրջանի վարչակազմը սահմանել է հուշամեդալ։ Պարգևատրվածների թվում են գրողի դուստրը՝ Նատալյա Կոնստանտինովնան, քանդակագործ Վլադիմիր Բարտենևը, ուսուցիչներ, թանգարանային և գրադարանային աշխատողներ, գրողներ, լրագրողներ[13]։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էկրանավորումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1984 — «Անմահության քննություն» (ռուս.՝ «Экзамен на бессмертие», ռեժիսոր՝ Ալեքսեյ Սալտիկով, «Ճիչ» և «Սպանվել են Մոսկվայի մոտ» վիպակների հիման վրա)
  • 1990 — «Սա մենք ենք, Աստվա՛ծ» (ռուս.՝ «Это мы, Господи!», ռեժիսոր՝ Ալեքսանդր Իտիգիլով, «Սպանվել են Մոսկվայի մոտ» վիպակի հիման վրա)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Курсанты-выпускники МКПУ им. ВС РСФСР 1941 года
  2. «ВОРОБЬЕВ, КОНСТАНТИН ДМИТРИЕВИЧ | Энциклопедия Кругосвет» (ռուսերեն)։ www.krugosvet.ru։ Վերցված է 2019-01-24 
  3. Dagytė E., Straukaitė D. Tarybų Lietuvos rašytojai. Biografinis žodynas / Red. V. Beržinis. — Vilnius: Vaga, 1975. — С. 183.(լիտվ.)
  4. Ростовцева Ю. А. Виктор Астафьев. — М.: Молодая гвардия, 2014. — (ЖЗЛ). — 416 с.: ил. — С. 346.
  5. Мой XX век: счастье быть самим собой
  6. Быков Д. Л. Живой: В 2008 году на одном из сетевых форумов кипела дискуссия о повести Константина Воробьёва «Убиты под Москвой» // Известия. — 2009. — 24 сентября.
  7. Литературная Россия: «Внутри схватки»
  8. В Курске состоялось открытие памятника Воробьёву
  9. Администрация Курской области: К 100-летию со дня рождения Константина Воробьёва
  10. Сегодня куряне вспоминают писателя Константина Воробьёва
  11. Потомкам — в честь 100-летия Константина Воробьёва
  12. Тропа к Константину Воробьёву
  13. «Курская правда»: Сад как памятник

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Казак В. Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917 / [пер. с нем.]. — М. : РИК «Культура», 1996. — XVIII, 491, [1] с. — 5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8.
  • Dagytė, Emilija; Starukaitė, Danutė. Vorobjovas Konstantinas // Tarybų Lietuvos rašytojai. Biografinis žodynas. — Vilnius: Vaga, 1975. — С. 28. — 190 с. — 30 000 экз.
  • Кризская Т. В. Лексика художественной прозы К. Д. Воробьёва: словник. — Курск: Кафедра русского яз.: Курский гос. ун-т, 2006. — (Лаб. информ.-метод. обеспечения КГУ). — 220 с.
  • Кризская Т. В. Язык художественной прозы К. Д. Воробьёва: монография. — Российский гос. социальный ун-т, Курский ин-т социального образования (фил.) РГСУ. — Курск: Мечта: Курский ин-т социального образования (фил.) РГСУ, 2009. — 140 с.: табл. — ISBN 978-5-98916-038-9.
  • Кузин Н. Г. Чистая совесть художника: Константин Воробьёв // Кузин Н. Г. Спутники извечные мои… Избранные заметки о русских писателях. Проза. Стихи. — Екатеринбург: Банк культурной информации, 2008. — С. 110—114.
  • Джичоева Е. Г. Серебряная дорога: [Страницы жизни и творчества К. Воробьёва] — Ростов-на-Дону: Ковчег, 2008. — 204 с.: ил., портр. — ISBN 978-5-902477-26-3.
  • Славянский дом: Толока: [Текст (сборник)] / Издатель: Изд. дом «Славянка». — Курск: Славянка, 2001.; 2004, № 49: [85 лет Константину Воробьёву]. — 2004. — 48 с.: ил.
  • Воевал до последней строки…: (Метод. рекомендации и реф. материалы в помощь дет. и шк. б-кам): К 80-летию со дня рождения писателя К. Д. Воробьёва. — Курск: Изд-во Кур. гос. с.-х. акад., 1999. — (Лит. краеведение / Ком. по культуре Правительства Кур. обл. и др.)
  • Тарасенко Н. Е. Тема памяти в прозе К. Д. Воробьева: автореферат дис. … кандидата филологических наук: [Место защиты: Орлов. гос. ун-т]. — Орёл, 2007. — 24 с.
  • Быков Д. Л. Константин Воробьёв // Портретная галерея // Дилетант. — 2018. — № 7.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]