Կոնստանտինոս I

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոնստանտինոս I
Constantine I of Greece.jpg
Զինվորական կոչումգեներալ-ֆելդմարշալ
Ծնվել է՝օգոստոսի 2, 1868(1868-08-02)[1][2]
ԾննդավայրԱթենք, Հունաստան[3]
Մահացել է՝հունվարի 11, 1923(1923-01-11)[1][2] (54 տարեկանում) բնական մահով
Վախճանի վայրՊալերմո, Իտալիա[3]
Նեապոլ
ՔաղաքացիությունFlag of Greece.svg Հունաստան
ՏոհմԳլյուքսբուրգներ
գերիշխան
ՇրջանավարտՀայդելբերգի համալսարան
ՀայրԳեորգիոս I
ՄայրՕլգա Կոնստանտինովնա
ԵրեխաներԳեորգ II, Գեորգ I, Ելենա, Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր, Պավել I Հունական, արքայադուստր Իրինա, Աոստայի դքսուհի և Կատերինա, Հունաստանի և Դանիայի արքայադուստր
Կրոնական հավատքներՀունական ուղղափառ եկեղեցի
ՊարգևներՊատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ, Բանի շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ, Սև արծվի շքանշան, Անդրեաս առաքյալի շքանշան, Թագավորական վիկտորիանական շղթա և Իտալիայի թագի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ

Կոնստանտինոս I (հունարեն՝ Κωνσταντῖνος Αʹ, օգոստոսի 2, 1868(1868-08-02)[1][2], Աթենք, Հունաստան[3] - հունվարի 11, 1923(1923-01-11)[1][2], Պալերմո, Իտալիա[3]), Հունաստանի թագավոր 1913-ից 1917 և 1920-ից 1922 թվականներին: Նա նաև Հելենական բանակի հրամանատարն էր 1897 թվականի անհաջող Հույն-թուրքական պատերազմի ժամանակ և գլխավորեց հունական զորքերը 1912-1913 թվականների Բալկանյան պատերազմների ժամանակ, որի ժամանակ Հունաստանին անցավ մեծ տարածքներ` ներառյալ Սալոնիկը` կրկնապակելով երկրի տարածքը և բնակչությունը: Նա բազմեց գահին 1913 թվականի մարտի 18-ին` իր հոր սպանությունից հետո:

Նրա տարաձայնությունները Էլեֆթերիոս Վենիզելոսի հետ Հունաստանի Առաջին համաշխարհային պատերազմի շուրջ բերեցին ազգային պառակտման: Կոնստանտինը ստիպեց Վենիզելոսին երկու անգամ հրաժարական տալ, սակայն 1917 թվականին լքեց Հունաստանը և պայմանավորվեց Անտանտի ուժերի հետ ռմբակոծել Աթենքը: Նրա երկրորդ որդի Ալեքսանդրը դարձավ թագավոր: Ալեքսանդրի մահից հետո Վենիզելոսը պարտվեց 1920 թվականի ընտրություններում և հանրաքվեով ժողովուրդը համաձայնեց նրա վերադարձին: Նա վերադարձավ գահին երկրորդ և վերջին անգամ 1922 թվականին, երբ Հունաստանը պարտվեց 1919-1922 թվականների Հույն-թուրքական պատերազմում: Կոնստանտինոսին փոխարինեց նրա ավագ որդին` Գեորգ II-ը: Կոնստանտինոսը մահացավ աքսորում չորս ամիս անց Սիցիլիայում:

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1868 թվականի օգոստոսի 2-ին Աթենքում, նա Հունաստանի թագավոր Գեորգ I-ի ավագ որդին էր: Նրա ծնունդը մեծ խանդավառություն առաջացրեց, որպես թագաժառանգ: Նրա ծննդի կապակցությամբ Լիկավիտոս բլուրում կազմակերպվեց հրավառություն: Նրան անվանեցին ի պատիվ իր պապի, Կոնստանտին Ռոմանովի, ինչպես նաև խոսվում էր, որ նա կլինի Կոնստանդինուպոլսի ազատագրողը: Նրան կնքել են որպես «Կոնստանտինոս» (հունարեն՝ Κωνσταντῖνος, Kōnstantīnos) օգոստոսի 12-ին և պաշտոնապես տրվել է թագաժառանգ արքայազն տիտղոսը Diádochos (Διάδοχος, գրականորեն` "հաջորդող"): 1882 թվականի հոկտեմբերի 30-ին նա դառնում է Հելլենական ռազմական ակադեմիայի անդամ: Ավարտելուց հետո նրան ուղարկում են Բեռլին, հետագա ռազմական կրթություն ստանալու համար և ծառայում է Գերմանական կայսերական ջոկատում: Կոնստանտինը նաև ուսանել է քաղաքագիտություն և բիզնես Հեյդերբերգի և Լայպցիգի համալսարաններում: 1890 թվականին նա դառնում է Գեներալ մայոր և դառնում է Հունաստանի 3-րդ բանակի (Γ' Αρχηγείον Στρατού) հրամանատար[4]:

Բախումներ Տրիկուպիսի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1895 թվականի հունվարին Կոնստանտինուսը քաղաքական մեծ աղմուկ բարձրացրերց, երբ հրամայից բանակին և ժանդարմներին ցրել փողոցային ցույցերը ընդդեմ հարկային քաղաքականության: Կոնստանտինուսը մինչ այդ խորհուրդ էր տվել արքունիքին իր դժգոհությունը արտահայտել կառավարությանը: Հունաստանի վարչապետ Խարիլաոս Տրիկուպիսը խնդրեց թագավորին խորհուրդ տալ իր որդուն չխառնվել պետական գործերում առանց նախապես խորհուրդ հարցնելու կառավարությունից: Թագավոր Գեորգը բացատրեց, որ Թագաժառանգ արքայազնը` ցրելով ցույցերը, գործել է որպես ռամզական գործիչ և որևէ մտադրություն չի ունեցել խառնվել քաղաքական գործերին: Այս պատահարը քննարկումների առիթ տվեց երկրի խորհրդարանի և Տրիկուպիս միջև և վերջինս արդյունքում հրաժարական տվեց: Մյուս ընտրություններում Տրիկուպիսը պարտություն կրեց և նոր վարչապետ Թեոդորոս Դիլիգիանիսը փորձեց վերջ դնել պալատի և կառավարության միջև թշնամությանը[5]:

Առաջին Օլիմպիական խաղերը Աթենքում կազմակերպելու համար նորից բախվեցին Կոնստանտինուսը և Տրիկուպիսը, քանի որ Տրիկուպիսը դեմ էր խաղերը ընդունելուն[6]: Երբ Դիլիգիանիսը հաղթեց Տրիկուպիսին ընտրություններում, ով սատարում էր Օլիմպիական խաղերին հաղթեց: Կոնստանտինուսը նաև եղավ Ամառային օլիմպիական խաղեր 1896 կազմակերպիչներից մեկը: Ըստ Պիեռ դը Կուբերտենի 1894 թվականին Թագաժառանգ արքայազնը մեծ ուրախություն ապրեց, երբ իմացավ, որ Օլիմպիական խաղերը տեղի են ունենալու Աթենքում: Կոնստանտինուսը նաև համոզեց գործարար Գեորգ Ավերոֆին մեկ միլիոն դրահմա նվիրաբերել[7], որպեսզի վերակառուցվի Պանատինաիկո մարզադաշտը Մարմարից:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 The Peerage
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #136420702 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  4. Polykratis (1945–1955), 873
  5. Polykratis (1945–1955), 873–874
  6. Constantine's Olympic activity began in June 1890 (Young [1996], 108).
  7. Darling (2004), 135