Կարեն Գևորգյան (պարուսույց)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կարեն Գևորգյան (այլ կիրառումներ)
Կարեն Գևորգյան
Ծնվել էհոկտեմբերի 17, 1965(1965-10-17) (56 տարեկան)
ԾննդավայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
ԿրթությունՀայկական պետական մանկավարժական համալսարան
Մասնագիտությունպարող
ԾնողներԲորիս Գևորգյան Ռիմա Աբաջյան
Պարգևներ և
մրցանակներ

Կարեն Բորիսի Գևորգյան (հոկտեմբերի 17, 1965(1965-10-17), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ պարուսույց։ «Բերդ» պարային անսամբլի գլխավոր պարուսույց, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ։ Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի վաստակավոր գործիչ[1]։ Հայաստանի ազգային պարարվեստի և պարագետների միության նախագահ։ Խաչատուր Աբովյանի անվան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի ամբիոնի վարիչ ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1965թ. հոկտեմբերի 17-ին, Երևանում։ Պարող, պարուսույց Բորիս Գևորգյանի որդին է։ 1983-89թթ սովորել է Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտի կուլտուրայի ֆակուլտետում։ 1990թ-ից դասավանդում է նույն ֆակուլտետի պարարվեստի մանկավարժության ամբիոնում, 2004 թ-ից ամբիոնի վարիչն է։ 1992 թ-ից հանդիսանում է «Բերդ» պարային անսամբլի գլխավոր բալետմայստերը։ 2005թ. եղել է Հայաստանի Համահայկական հիմնադրամի կողմից նկարահանված տեսահոլովակների պարերի բեմադրիչը, 2007թ.` «Սասունցի Դավիթ» էպոսի տեսահոլովակի համահեղինակը, 2005թ., 2008թ., 2009թ.` «Էրեբունի-Երևան» համապետական միջոցառման գլխավոր բալետմայստերը, 2006թ.` «Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ» համահայկական փառատոնի պարարվեստի օրվա կազմակերպիչն ու պատասխանատուն, 2008թ.` գլխավոր բալետմայստերը, 2006թ.` Հայկական բանակի հիմնադրման 15-ամյակի պետական միջոցառման, 2007թ.` Համահայկական 4-րդ խաղերի և ՀՀ անկախության 15-ամյակին նվիրված պետական միջոցառմումների գլխավոր բալետմայստերը, 2009-10թթ.` «Շանթ» հեռուստաընկերության «Ժողովրդական պար», «Դուդուկի նոր ընտրյալները» նախագծերի հեղինակն ու գեղարվեստական ղեկավարը։ 2006թ. ղեկավարել է անսամբլի 90-օրյա մասնակցությունը 32 մենահամերգներով Իսպանիայում անցկացվող միջազգային ազգագրական պարերի մի շարք փառատոներին, 2009թ.` 60-օրյա մասնակցությունը Իտալիայում, Ֆրանսիայում և Շվեյցարիայում կայացած ժողովրդական պարերի մի շարք հանրահայտ միջազգային փառատոներին, 2010թ.` Պարարվեստի բաժնի պարային անսամբլի մասնակցությունը ԱՊՀ երկրների 6-րդ միջազգային բաց երիտասարդական «Դելֆյան խաղերին» (ոսկե մեդալ)։ Հեղինակել է «Ուսուցողական պարախմբերի կառուցվածքային դասակարգումը և տեսական նյութի բաշխումը», «Ազգային պարարվեստի դերը երեխայի բարոյահոգեբանական կերտվածքի ձևավորման գործում», «Շարժողական համակարգի դերը պարարվեստում», «Պարը որպես հասարակական գիտակցության ձև» ուսումնական ձեռնարկները, «Վասպուրականի շրջանի ժողովրդական պարեր», «Հայ պարարվեստի սկզբնավորումն ու զարգացումը» գրքերը (երկուսն էլ` 2010թ.)։ Հայաստանի ազգային պարարվեստի և պարագետների միության անդամ է, մանկավարժական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր, Հայաստանի ազգային պարարվեստի միության նախագահը։

ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ, պարաստեղծ-բալետմայստեր

Ծնվել է 1965 թվականին Երևանում։ Նրա առաջին ուսուցիչը դարձավ հայրը` ՀՀ ժողովրդական արտիստ, պարուսույց-բեմադրիչ Բորիս Գևորգյանը։ Հինգ տարեկանից հաճախել է հոր ղեկավարությամբ գործող «Բերդ» պարային անսամբլի պարարվեստի ստուդիան։

1980-1992 թվականներին Կ. Գևորգյանը՝ որպես մենակատար, հանդես է եկել Հայաստանի վաստակավոր կոլեկտիվ «Բերդ» պարային անսամբլում, իսկ 1986-1988 թվականներին` ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ազատ Ղարիբյանի ղեկավարած «Կռունկ» պարային անսամբլում։

1983-1989 թվականներին ուսանել է Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Կուլտուրայի ֆակուլտետի Պարարվեստի բաժնում։ 1984-1986 թվականներին ծառայել է Խորհրդային բանակում։ 1989 թվականից դասախոսական աշխատանքի է անցել նույն ֆակուլտետի Պարարվեստի մանկավարծության ամբիոնում։

1990 թվականին Կ. Գևորգյանն ստանձնում է «Բերդ» պարային անսամբլի գլխավոր բալետմայստերի պարտականությունները և հավատարիմ մնալով հայկական պարարվեստի ակունքներին` կյանքի կոչում հսկայածավալ ստեղծագործական մտահաղացումներ` անսամբլի պարացանկը հարստացնելով հայկական ժողովրդական պարերի հինգ տասնյակի հասնող նոր բեմադրություններով («Հայկազուններ», «Աղջիկները Արցախից», «Արևորդիներ», «Խաղողաքաղ», «Քոչարի», «Խաչքար», «Ոստան հայոց», «Դարի արևածագ», «Հայ արիներ», «Վասպուրականի ազգագրական պարերի շարան», «Շուշիկի», «Հոյ Նար» և այլն) ։

Նա կարողացավ հայկական ավանդական պարերի և քաղաքային ֆոլկլորի միաձուլումով բեմահարթակ հանել պարաբեմադրական նոր մշակույթ, պարաշարժումների և պարապատկերների ուրույն համակարգ։

1991 թվականից մինչ օրս բեմադրական և դասախոսական աշխատանքներին զուգահեռ անվանի բալետմայստերն զբաղվում է նաև պարահավաքչական աշխատանքներով։ Ավելի քան 25 տարիների ընթացքում նա հավաքագրել, գրառել, վերծանել և ապա գործնական մշակման է ենթարկել շուրջ 250 ազգագրական պարեր և պարանմուշներ։

1995 թվականին Կ. Գևորգյանի անմիջական նախաձեռնությամբ հիմնադրվում է Հայաստանի ազգային պարարվեստի միությունը։ Ընտրվելով նորաստեղծ կառույցի նախագահ` նա ձեռնամուխ է լինում հայ պարարվեստում կուտակված մասնագիտական և կազմակերպական խնդիրների լուծմանը։

1996 թվականից Կ. Գևորգյանի նախաձեռնությամբ լույս է տեսնում պարարվեստի միության «Պարատուն» պաշտոնաթերթը, միաժամանակ նրա հեղինակմամբ «Հ2» հեռուստաընկերությամբ եթեր է հեռարձակվում «Պարատուն» հաղորդաշարը, որի գոյության 20 տարիների ընթացքում ներկայացվել է պարարվեստին նվիրված 300 մասնագիտական հաղորդում։ 1995 թվականից Կ. Գևորգյանը հանդիսանում է «Գևորգյան պարարվեստի կենտրոնի» գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր բալետմայստերը։

2000 թվականին Ֆրանսիայի Դիժոն քաղաքում կայացած ժողովրդական պարերի միջազգային մրցույթում Կ. Գևորգյանի պարաբեմադրությունները Հայաստանի վաստակավոր կոլեկտիվ «Բերդ» պարային անսամբլի ներկայացմամբ արժանացել են «Ոսկե մեդալի»։ Նրա ղեկավարությամբ «Բերդ» պարային անսամբլը մասնակցել է Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Պորտուգալիայում, Բելգիայում, Թայվանում, Շվեյցարիայում, Իսպանիայում և այլ երկրներում կայացած հարյուրավոր միջազգային փառատոների և մրցույթներիª արժանանալով բազմաթիվ մրցանակների և դիպլոմների։

Կ. Գևորգյանը հայկական ժողովրդական պարերի վարպետության դասեր է անցկացրել Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Ռուսաստանում, Հունաստանում և այլ երկրներում։

2003 թվականին Կ. Գևորգյանը թեկնածուական ատենախոսություն է պաշտպանում «Պարարվեստը որպես անձի գեղագիտական դաստիարակության միջոց և նրա ուսուցման մեթոդները» թեմայով՝ ստանալով մանկավարժական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2004 թվականին նա ընտրվում է Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի Կուլտուրայի ֆակուլտետի Պարարվեստի մանկավարժության ամբիոնի վարիչի պաշտոնում, դասավանդում «Հայկական ժողովրդական պար», «Բալետմայստերի վարպետություն», «Բալետմայստերական իմպրովիզացիա», «Պարագիտություն» առարկաները՝ կարճ ժամանակահատվածում մանկավարժական և գիտամեթոդական նոր հիմքերի վրա դնելով ամբիոնի մասնագիտական դասավանդման գիտաուսումնական գործունեությունը։

2005 թվականին Կ. Գևորգյանին շնորհվում է դոցենտի գիտական կոչում։ 2008 թվականին բարձր գնահատելով հայկական պարարվեստին մատուցած նրա ծառայությունները` ՀՀ նախագահի հրամանագրով Կ.Գևորգյանն արժանանում է ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի պատվավոր կոչմանը։ 2011 թվականին ՀՀ բարձրագույն որակավորման հանձնաժողովի կողմից Կ. Գևորգյանին շնորհվում է պրոֆեսորի գիտական կոչումը։

2013 թվականից Կ. Գևորգյանը հանդիսանում է Պարարվեստի միջազգային խորհրդի (CID, UNESCO) անդամ, իսկ 2016 թվականին ընտրվում է Պարարվեստի միջազգային խորհրդի Երևանի մասնաճյուղի նախագահ։

1996 թվականից նա իրականացնում է մի շարք մեծածավալ բեմադրություններ` նվիրված Հայաստանի անկախության տարեդարձին, Հայաստանում Քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակին, Հայկական բանակի հիմնադրման օրվան, ընդսմին հանդիսանալով նաև այդ միջոցառումների, ինչպես նաև «Մեկ ազգ, մեկ մշակույթ», «Համահայկական խաղեր», «Իմ Հայաստան», «Էրեբունի-Երևան» և բազմաթիվ այլ պետական-կառավարական տոնակատարությունների և հանդիսությունների գլխավոր բալետմայստերը և գեղարվեստական ղեկավարը։

Բազմաթիվ խորեոգրաֆիկ ներկայացումների («Գիքորը», «Երևանը մենք ենք», «Ոգու մարտակոչ», «Հ. Թումանյանի հեքիաթները»), տասնյակ գիտական և մեթոդական հոդվածների և գրքերի հեղինակ է։

2013 թվականին համակարգել, խմբագրել և հայերեն լույս է ընծայել Սրբուհի Լիսիցյանի «Հայ ժողովրդի հինավուրց պարերը և թատերական ներկայացումները» ռուսալեզու գրքի առաջին հատորը։

2014 թվականին Կ. Գևորգյանի հեղինակությամբ լույս է տեսել «Պարարվեստը հայ մամուլի էջերում» երկհատոր աշխատությունը, որտեղ զետեղված հոդվածներն ու գրախոսությունները մասնագետներին և պարասեր ընթերցողին օգնում են առնչվելու հայ պարարվեստի հարյուրամյա տարեգրությանը։

2018 թվականին Կ. Գևորգյանի հեղինակությամբ լույս է տեսել «Պարարվեստ. փորձասրահից մինչև բեմ» սույն աշխատությունը։ Տպագրության են նախապատրաստվում հեղինակի «Վասպուրականի շրջանի պարերը» և «Քոչարի» աշխատությունները, ինչպես նաև Ս.Լիսիցյանի վերոնշյալ աշխատության երկրորդ հատորը։

Կարեն Գևորգյանի բեմադրությունները նվաճել են աշխարհի բազմաթիվ հեղինակավոր բեմեր (Կրեմլի համագումարների պալատ, Թայվանի «Սուն Յաթ Սեն» դահլիճ, Դիժոնի օպերային թատրոն, Սանկտ Պետերբուրգի «Մյուզիք հոլ», Լոս Անջելեսի «Ջան Ուեյն փըրֆորմինգ արթսենթըր» համերգասրահներ և այլն)։

Ստեղծագործական-բեմադրական գործունեության ավելի քան երեսուն տարիների ընթացքում հայ պարարվեստի ճշմարիտ ժառանգորդը նորանկախ Հայաստանի մշակութային կյանքի զարգացման ճանապարհին արժանացել է պետական և կառավարական բազմաթիվ պարգևների և շքանշանների։

Կ. Գևորգյանը հայ նորագույն պարարվեստի պատմության մեջ առանձնանում է որպես ուրույն տաղանդի տեր բալետմայստեր, պարագետ, հայ պարարվեստի ակունքներում կանգնած և նրա առաջադեմ միտումներն արծարծող արվեստագետ։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2008թ. արժանացել է Հայաստանի մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչման։|

Բեմադրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարեն Գևորգյանը մինչ օրս կատարել է 50-ից ավելի պարային բեմադրություններ այդ թվում օրինակ՝ Արևորդիներ, Խաղողաքաղ, Քոչարի, Հով արեք, Մոկաց հարսներ, Հայկազուններ, Պոպուրի, Ղարաբաղի աղջիկները, Հոյ նար, Ոստան Հայոց, Շուշիկի, Կժերով պար և այլն[2]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]