Խանձիլ հաղարջի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խանձիլ հաղարջի
Խանձիլ հաղարջի
Խանձիլ հաղարջի
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Վերնաբաժին Բարձրակարգ բույսեր (Embryophyta)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Մեխակածաղկավորներ (Caryophyllales)
Ընտանիք Հնդկացորենազգիներ (Polygonaceae)
Ցեղ Խավարածիլ (Rheum)
Տեսակ Խանձիլ հաղարջի (R. ribes)
Միջազգային անվանում
Rheum ribes

Խանձիլ հաղարջի (լատ.՝ Rheum ribes), մատիտեղազգիների ընտանիքին պատկանող ծածկասերմ բույս: Գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուտելի, կերային և բազմամյա խոտաբույս է: 50-100 սմ բարձրությամբ ցողուններն առանց տերևների են և հաստ: Մինչև 50 սմ տրամագծով արմատամերձ տերևները կոթունավոր են, կաշենման, սրտաձև կլոր կամ կլորավուն: Ծաղկաբույլը կիսագնդաձև բազմածաղիկ հուրան է: Ծաղկապատի թերթերը 6 հատ են և պսակաթերթանման[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում աճում է Շիրակի (Արագած գյուղի շրջակայք) և Երևանի (Սուրենավան գյուղի շրջակայք) ֆլորիստիկական շրջաններում: Լոկալիտետները երկուսն են, որոնց միջև հեռավորությունը 120 կմ է: Աճում է նաև Նախիջևանում, Արևելյան Անատոլիայում, Հյուսիսային Իրաքում, Իրանում, Աֆղանստանում և Պակիստանում[1]:

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աճում է միջին լեռնային գոտում՝ ծովի մակարդակից 1200-1400 մ բարձրությունների վրա և չոր քարքարոտ տեղերում: Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին, պտղաբերում՝ հուլիսին[1]:

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրիտիկական վիճակում գտնվող տեսակ է: Հայաստանում գտնվում է ընդհանուր արեալի հյուսիսային սահմանում: Հայտնի են 2 պոպուլյացիաներ: Տարածման և բնակության շրջանների մակերեսը 10 կմ²-ից պակաս է: Արեալը խիստ մասնատված է: Տեսակին, կապված ներքին գործոնների և աճելավայրերի պայմանների փոփոխության հետ, սպառնում է տարածման և բնակության շրջանների կրճատում: Հայաստանի Կարմիր գրքի առաջին հրատարակության մեջ ընդգրկված էր որպես ոչնչացման սպառնալիքի ենթակա տեսակ: Ընդգրկված չէ CITES-ի և Բեռնի կոնվենցիաների հավելվածներում[1]:

Պահպանության գործողություններ չեն իրականացվում[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6