Խալիլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խալիլ
Halil Kut.png
1882[1] - 1957[1] կամ օգոստոսի 20, 1957(1957-08-20)
ԾննդավայրՍտամբուլ, Օսմանյան կայսրություն[1]
Մահվան վայրՍտամբուլ, Թուրքիա[1]
Զորատեսակհետևազոր
ԿոչումMirliva?
Մարտեր/
պատերազմներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմ

Խալիլ (Halil), Հալիլ փաշա Քութ (1882[1], Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն[1] - 1957[1] կամ օգոստոսի 20, 1957(1957-08-20), Ստամբուլ, Թուրքիա[1]), թուրք զինվորական գործիչ, գեներալ։ Էնվերի հորեղբայրը։ 1914 թվականին եղել է «Թեշքիլաթ-ը մահսուսայի» ղեկավարը։ 1916-18 թվականներին` 6-րդ բանակի հրամանատար (Միջագետքում)։ Լինելով «Մեծ Թուրանի» ցնորամիտ գաղափարի ջատագով՝ փորձել է այդ գաղափարն իրականացնել թյուրքալեզու ցեղերով բնակեցված տարածքները նվաճելով և հայ ժողովրդին (որպես խոչընդոտ) ոչնչացնելով։ 1918 թվականի մարտին Էնվերի եղբայր Նուրի փաշայի հետ Ատրպատականում բանակցել է մուսավաթականների հետ, ինչի արդյունքում որոշվել է, որ մուսավաթականները աջակցեն թուրքական բանակին՝ գրավելու Առանը (այժմյան Ադրբեջանի տարածքը)։

1918 թվականի մայիսի 15-ին Խալիլի զորքերը զավթել են Ալեքսանդրապոլը, այնուհետև Ատրպատականով արշավել Բաքու և, գրավելով այն (1918 թվականի սեպտեմբեր), կոտորել տեղի հայերին (շուրջ 30 հազար մարդ)։ 1920 թվականի մարտին Խալիլը, Նուրի փաշան և մուսավաթականները հրդեհել են հայկական Շուշի քաղաքը (Ղարաբաղ), կոտորել հայ բնակչության մեծ մասին (35 հազար մարդ)։

Քութն իր հուշերում նշել է, որ անձամբ սպանել է «ավելի կամ պակաս» 300000 մարդ[2][3][4]։ 1918 թվականին Երևանում Քութը բազմաթիվ հայերի մոտ հայտարարել է. «Ես փորձում էի ոչնչացնել ողջ հայ ազգը մինչև վերջին մարդը»[3][2][5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #1047848120 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 Winter, 2003, էջ 65
  3. 3,0 3,1 Kiernan, 2008, էջ 413
  4. Babikian Aris (June 3, 1998)։ «Wall of silence built around Armenian genocide»։ The Ottawa Citizen։ էջ A14 
  5. Pritchard Maria։ Genocide։ RW Press։ էջ 1971։ ISBN 1-909284-27-0 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայկական հարց» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png